Khi chấm dứt hợp đồng lao động, người lao động có thể đồng thời phát sinh nhu cầu tham gia BHYT và làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp. Trong trường hợp đã mua BHYT theo hộ gia đình trước khi được giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động không thuộc diện sử dụng song song hai thẻ BHYT cho cùng một khoảng thời gian.
Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT, người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp thuộc nhóm tham gia BHYT do cơ quan BHXH đóng, trong khi người tham gia BHYT theo hộ gia đình thuộc nhóm tự đóng. Luật cũng quy định cách xác định đối tượng tham gia trong trường hợp một người đồng thời thuộc nhiều nhóm BHYT.
Vì vậy, khi thẻ BHYT theo diện hưởng trợ cấp thất nghiệp bắt đầu có giá trị sử dụng, thẻ BHYT hộ gia đình đã mua trước đó sẽ được giảm giá trị sử dụng đối với khoảng thời gian bị trùng. Người lao động không phải tiếp tục đóng BHYT hộ gia đình cho thời gian mà mình đã được tham gia theo nhóm do cơ quan BHXH đóng.
Điểm đáng chú ý là số tiền đã đóng cho thẻ BHYT hộ gia đình không bị mất toàn bộ. Phần tiền tương ứng với thời gian thẻ đã được đóng nhưng chưa sử dụng do chuyển sang nhóm tham gia BHYT mới có thể được hoàn trả. BHXH Việt Nam cũng đã hướng dẫn trường hợp người dân mua BHYT hộ gia đình rồi sau đó thuộc nhóm được cơ quan BHXH đóng thì số tiền đóng theo hộ gia đình được hoàn trả từ thời điểm thẻ theo nhóm mới có giá trị đến hết thời hạn của thẻ cũ.
Người lao động khi gặp trường hợp này có thể liên hệ cơ quan BHXH nơi tham gia BHYT hộ gia đình để được hướng dẫn thủ tục hoàn trả. Việc hoàn trả được tính đối với khoảng thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ, thay vì hoàn lại toàn bộ số tiền đã đóng ban đầu.
Hết trợ cấp thất nghiệp, cần lưu ý việc tham gia BHYT
Trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động được tham gia BHYT theo nhóm do cơ quan BHXH đóng. Mức đóng đối với người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp hiện được xác định bằng 4,5% tiền trợ cấp thất nghiệp và thuộc trách nhiệm đóng của cơ quan BHXH theo quy định.
Điều này cũng có nghĩa người lao động cần phân biệt rõ giữa thời gian đang hưởng trợ cấp thất nghiệp và thời điểm chấm dứt hưởng. Khi trợ cấp thất nghiệp kết thúc, quyền tham gia BHYT theo nhóm này cũng không còn. Nếu lúc đó chưa đi làm trở lại hoặc chưa thuộc một nhóm BHYT khác do cơ quan, đơn vị hoặc ngân sách nhà nước đóng, người lao động có thể tiếp tục tham gia BHYT theo hộ gia đình để duy trì quyền lợi khám, chữa bệnh.
Việc chủ động kiểm tra thời hạn thẻ và tình trạng tham gia BHYT trước khi kết thúc trợ cấp thất nghiệp sẽ giúp người lao động tránh khoảng thời gian gián đoạn không cần thiết. Trong trường hợp muốn tiếp tục tham gia theo hộ gia đình, người lao động có thể thực hiện thủ tục tham gia sau khi không còn thuộc nhóm được cơ quan BHXH đóng.
Như vậy, người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp không sử dụng song song thẻ BHYT hộ gia đình đã mua trước đó cho cùng thời gian tham gia. Khi thẻ BHYT theo diện trợ cấp thất nghiệp có giá trị sử dụng, thẻ hộ gia đình được giảm giá trị đối với thời gian trùng và phần tiền đã đóng nhưng chưa sử dụng có thể được hoàn trả theo quy định.
Sau khi hết thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động nên kiểm tra lại nhóm tham gia BHYT của mình và chủ động đóng tiếp nếu không thuộc nhóm được bảo đảm BHYT theo diện khác. Đây là bước cần thiết để duy trì liên tục quyền lợi khám, chữa bệnh trong giai đoạn chuyển tiếp từ thất nghiệp sang việc làm mới.
Đoàn Văn