2026 - năm “chuyển pha” của hạ tầng Việt Nam
Năm 2025 khép lại với dấu ấn đậm nét về đầu tư hạ tầng, khi Việt Nam bước vào giai đoạn triển khai các dự án quy mô lớn chưa từng có. Riêng trong ngày 19/12/2025, 234 công trình, dự án đã được khởi công, khánh thành, thông xe kỹ thuật tại 79 điểm cầu trên cả nước với tổng vốn đầu tư hơn 3,4 triệu tỷ đồng. Nhìn rộng ra cả năm, những con số còn ấn tượng hơn: 564 công trình, dự án được triển khai với tổng vốn trên 5,14 triệu tỷ đồng, trong đó hạ tầng giao thông chiếm tỷ trọng lớn nhất, giữ vai trò xương sống cho phát triển kinh tế - xã hội.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ, mà còn ở quy mô và tầm nhìn. Từ cao tốc, đường sắt, sân bay đến cảng biển và đô thị… hệ thống hạ tầng Việt Nam đang được mở rộng với tham vọng lớn hơn, tạo nền móng phát triển vững chắc cho nhiều thập kỷ tới.
Tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) dần thay đổi thói quen đi lại của người dân TP.HCM
Tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: “Hạ tầng là một trong ba đột phá chiến lược giai đoạn 2026-2030, được xác định là động lực tăng trưởng dài hạn”. Thông điệp này cho thấy hạ tầng không còn được nhìn nhận như công cụ kích cầu ngắn hạn, mà là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và không gian phát triển của nền kinh tế trong trung và dài hạn.
Đó là lý do vì sao các mục tiêu như hoàn thành 3.000km đường cao tốc vào cuối năm 2025, hướng tới 5.000km vào năm 2030, hay đưa các sân bay lớn vào vận hành đồng bộ, được đặt trong cùng một logic với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 8% trở lên trong năm 2025 và tạo đà cho tăng trưởng hai con số ở các năm tiếp theo.
Những công trình định hình tương lai
Trong bức tranh hạ tầng đang hình thành, nhiều dự án nổi bật thu hút sự chú ý không chỉ bởi quy mô, mà vì chúng đang đặt nền móng cho kết nối vùng, phát triển đô thị và tăng trưởng dài hạn.
Năm 2025, cả nước đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỷ đồng
Đường sắt cao tốc Bắc - Nam: Trục “xương sống” mới của đất nước
Nếu phải chọn một dự án có tính định hình nhất cho hạ tầng Việt Nam giai đoạn tới, đó chính là đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Dự án được xem là trục “xương sống” kết nối 15 tỉnh, thành dọc chiều dài đất nước. Với chiều dài tuyến 1.541km, tổng mức đầu tư hơn 67 tỷ USD, đây là dự án hạ tầng công lớn nhất trong lịch sử Việt Nam, cả về quy mô, vốn đầu tư lẫn tác động chiến lược tới kinh tế - xã hội. Chính phủ đặt mục tiêu khởi công vào tháng 12/2026 và hoàn thành vào năm 2035.
Khi đi vào vận hành, tuyến đường sắt này sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ Hà Nội đến TP.HCM xuống chỉ còn 5-6 giờ, tạo bước ngoặt cho giao thông liên vùng, đồng thời giảm tải áp lực lên đường bộ, hàng không và các trung tâm logistics hiện hữu.
Điểm quan trọng là đường sắt cao tốc không chỉ là câu chuyện “đi nhanh hơn”. Nó là câu chuyện tổ chức lại không gian phát triển, trục Bắc - Nam được “nén” lại về thời gian, dòng chảy di chuyển và lưu thông được dự báo tốt hơn, từ đó tạo điều kiện cho các ngành dịch vụ, logistics, thương mại và đô thị phát triển hiệu quả hơn.
Nhưng trước khi tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam bước vào giai đoạn triển khai toàn diện, tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ đã được động thổ cuối năm 2025, với tổng vốn khoảng 102.430 tỷ đồng, dài 54km, vận tốc tối đa 350km/h, dự kiến sẽ hoàn thành năm 2028. Đây được xem là công trình “mở đường” cho công nghệ và mô hình đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam.
Một dự án đường sắt quy mô lớn khác cũng sẽ được đẩy mạnh triển khai trong năm 2026 là tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài 419km, tổng mức đầu tư hơn 203.000 tỷ đồng. Tuyến được xem là trục vận tải chiến lược của miền Bắc, kết nối hành lang kinh tế từ biên giới phía Bắc thẳng ra các cảng biển lớn.
Nếu đường sắt tốc độ cao và các tuyến liên vùng giải quyết bài toán kết nối giữa các cực kinh tế, thì metro giải quyết bài toán di chuyển hằng ngày của hàng triệu người dân đô thị. Tại TP.HCM, tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) đã bắt đầu định hình thói quen sử dụng giao thông công cộng, trong khi metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) vừa được khởi công đầu năm 2026, mở rộng mạng lưới về phía Tây Bắc thành phố. Ở Hà Nội, các tuyến Cát Linh - Hà Đông và Nhổn - ga Hà Nội đang dần giữ vai trò trục giao thông đô thị chủ lực.
Khi metro đạt đủ độ phủ và kết nối đồng bộ với các đầu mối giao thông lớn, áp lực lên giao thông mặt đất giảm rõ rệt, tạo điều kiện để đô thị phát triển theo hướng nén - đa trung tâm. Quan trọng hơn, metro thúc đẩy chuyển dịch từ xe cá nhân sang giao thông công cộng, đặt nền tảng cho chất lượng sống đô thị và tăng trưởng bền vững.
Các “siêu” sân bay lộ diện
Ở lĩnh vực hàng không, năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của Cảng hàng không quốc tế Long Thành khi dự án đi từ giai đoạn xây dựng sang khai thác thương mại và mở rộng. Sau khi đón 3 chuyến bay khai trương ngày 19/12/2025, sân bay Long Thành đang được khẩn trương hoàn thiện các hạng mục cuối cùng, dự kiến chính thức vận hành thương mại vào giữa năm 2026.
Theo quy hoạch, giai đoạn 1 của sân bay Long Thành có công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Khi hoàn thành toàn bộ ba giai đoạn đầu tư, công suất thiết kế sẽ đạt 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa, với tổng mức đầu tư khoảng 336.000 tỷ đồng, đưa Long Thành trở thành một trong những đầu mối hàng không có quy mô lớn nhất khu vực.
Việc sân bay Long Thành đi vào hoạt động được ví như “đường băng” mới cho kinh tế vùng Đông Nam Bộ tăng tốc, tạo bước chuyển căn bản về năng lực kết nối quốc tế của Việt Nam. Ngay trong giai đoạn đầu khai thác, dự án sẽ giảm tải trực tiếp cho sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, đồng thời từng bước định hình vị thế địa chiến lược của Việt Nam trên bản đồ hàng không châu Á - Thái Bình Dương. Đây là tiền đề quan trọng để thúc đẩy mạnh mẽ hội nhập quốc tế, thu hút dòng vốn đầu tư, công nghệ cao, logistics và các chuỗi giá trị toàn cầu.
Cùng với Long Thành ở phía Nam, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (Bắc Ninh) trở thành điểm nhấn mới của hạ tầng hàng không phía Bắc khi được khởi công ngày 19/8/2025. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 196.000 tỷ đồng, được quy hoạch công suất 30 triệu hành khách vào năm 2030, đóng vai trò giảm tải cho sân bay Nội Bài. Đồng thời, sân bay mở rộng không gian phát triển về phía Đông và Đông Bắc Thủ đô, tạo nền tảng cho các hoạt động logistics, công nghiệp và dịch vụ hàng không trong dài hạn.
Đường bộ: Cao tốc và vành đai tái cấu trúc không gian kinh tế
Nếu đường sắt và hàng không tạo ra các trục kết nối dài hạn, thì đường bộ vẫn giữ vai trò xương sống trong lưu thông kinh tế ở giai đoạn trước mắt. Sau giai đoạn tăng tốc đầu tư mạnh mẽ, năm 2026 được xác định là thời điểm hạ tầng đường bộ Việt Nam chuyển trọng tâm từ mở mới sang khai thác và hoàn thiện mạng lưới.
Cả nước đặt mục tiêu hoàn thành 5.000km đường cao tốc vào năm 2030
Dấu mốc quan trọng nhất là trục cao tốc Bắc - Nam phía Đông lần đầu tiên thông xe toàn tuyến. Việc hàng loạt dự án cao tốc được thông xe kỹ thuật vào cuối năm 2025 đã đưa tuyến cao tốc xuyên Việt kết nối liền mạch từ Lạng Sơn đến Cà Mau, tạo nền tảng vận tải liên vùng quy mô quốc gia.
Bước sang năm 2026, câu chuyện không còn nằm ở việc “xây thêm bao nhiêu km”, mà là vận hành hiệu quả hệ thống cao tốc đã hình thành. Các tuyến kết nối vùng như Biên Hòa - Vũng Tàu, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng bắt đầu phát huy vai trò, mở ra những hành lang vận tải mới, kết nối Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long với các trung tâm kinh tế, cảng biển và logistics.
Tại hai đô thị lớn, Vành đai 4 (Hà Nội) và Vành đai 3 (TP.HCM) bước vào giai đoạn thi công cao điểm, giữ vai trò then chốt trong việc phân luồng giao thông, giảm áp lực cho khu vực nội đô và từng bước mở rộng không gian phát triển ra các khu vực vùng ven. Bên cạnh đó, dự án Vành đai 4 TP.HCM cũng được xác định khởi công trong năm 2026, bổ sung thêm một trục kết nối chiến lược cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
Với hơn 3.800km cao tốc đã hoàn thành, năm 2026 được xem là năm bản lề để hệ thống cao tốc chuyển từ giai đoạn xây dựng sang tạo hiệu quả kinh tế thực. Theo lộ trình mở rộng lên 5.000km vào năm 2030, mạng lưới giao thông đường bộ hiện đại sẽ trở thành nền tảng cho logistics quốc gia, thúc đẩy đô thị hóa vùng ven và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Cảng biển: Định hình cửa ngõ logistics
Năm 2026 được xem là thời điểm cảng biển Việt Nam chuyển từ mở rộng năng lực sang định hình vai trò cửa ngõ logistics ở quy mô quốc gia và khu vực. Phía Bắc, cảng Lạch Huyện đưa vào khai thác các bến container mới, cho phép tàu siêu lớn cập cảng trực tiếp. Miền Trung tăng tốc với cảng Liên Chiểu, mở ra không gian logistics mới cho khu vực và hành lang kinh tế Đông Tây. Trong khi đó, tại miền Nam, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải tiếp tục được mở rộng đoạn luồng và tăng độ sâu, cho phép đón tàu trọng tải từ 160.000 đến 200.000 DWT. Đây là lợi thế then chốt giúp Cái Mép - Thị Vải củng cố vị thế cảng cửa ngõ trung chuyển quốc tế, giữ vai trò đầu mối xuất nhập khẩu chủ lực của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Song song với các cảng hiện hữu, những dự án mang tầm nhìn dài hạn cũng đang được thúc đẩy như cảng Trần Đề, cảng Cần Giờ và đáng chú ý là cảng Hòn Khoai (khởi công ngày 19/8/2025), bổ sung năng lực cửa ngõ hàng hải mới ở cực Nam.
Một gam màu đáng chú ý trong bức tranh hạ tầng 2026 là hệ thống đường ven biển, cầu vượt biển và các tuyến đường dẫn cảng, mở rộng không gian phát triển của Việt Nam ra phía biển.
Ngoài các tuyến đường ven biển dài hàng trăm km, những dự án cầu vượt biển quy mô lớn bắt đầu được nhắc đến nhiều hơn. Đáng chú ý là tuyến giao thông ra đảo Hòn Khoai (Cà Mau), được thiết kế theo tiêu chuẩn cầu vượt biển, dài gần 18km. Khi hoàn thành, công trình này sẽ vượt cầu Tân Vũ - Lạch Huyện để trở thành cầu vượt biển dài nhất Việt Nam, đồng thời xếp thứ ba Đông Nam Á.
Quan trọng hơn, khi cầu vượt biển kết nối đồng bộ với cảng Hòn Khoai và cao tốc Cà Mau - Đất Mũi, trục giao thông Bắc - Nam sẽ lần đầu tiên vươn tới điểm cực Nam Tổ quốc, tạo động lực phát triển kinh tế biển tổng hợp, từ logistics, du lịch đến công nghiệp và năng lượng, đồng thời góp phần bảo đảm quốc phòng - an ninh khu vực.
Ở vùng Đông Nam Bộ, dự án cầu đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu đang được đề xuất đầu tư, dự kiến khởi công vào tháng 6/2026, giúp rút ngắn thời gian di chuyển và tăng liên kết giữa các trung tâm du lịch, công nghiệp và cảng biển lớn
Tuyến đường dẫn ra Cảng tổng hợp Hà Tiên tại An Giang cũng được xác định giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới hạ tầng ven biển phía Tây Nam Bộ. Dự án giúp điều tiết dòng hàng hóa đi - đến Phú Quốc thuận lợi hơn, đồng thời mở rộng giao thương khu vực.
Nền móng cho tăng trưởng dài hạn
Khi cao tốc, đường sắt, metro, sân bay và cảng biển kết nối thành một chỉnh thể, một vòng tăng trưởng mới bắt đầu hình thành: hạ tầng đi trước mở đường cho đô thị vệ tinh phát triển; đô thị vệ tinh hút dân cư và sản xuất; từ đó kéo theo nhu cầu dịch vụ, nhà ở và thương mại. Mô hình này giúp giảm áp lực cho các đô thị trung tâm, đồng thời phân bổ lại không gian phát triển theo hướng cân bằng và bền vững hơn, tạo cơ hội để các địa phương vùng ven bứt phá.
Trong tiến trình đó, bất động sản là thước đo rõ nét nhất của hiệu quả hạ tầng. Thị trường chuyển từ “kỳ vọng” sang “giá trị sử dụng”, khi dòng vốn ưu tiên những khu vực có kết nối thực sự bằng cao tốc, metro, sân bay và cảng biển. Sự dịch chuyển này cho thấy một chu kỳ phát triển mới đang hình thành, dựa trên nền tảng hạ tầng vận hành hiệu quả thay vì các cơn sốt ngắn hạn. Hệ sinh thái cao tốc, hàng không, cảng biển đặt nền móng cho tăng trưởng dài hạn dựa trên hiệu quả, tính bền vững và năng lực cạnh tranh thực chất, nơi hạ tầng không chỉ đi trước mà còn dẫn dắt tương lai.
| Năm 2025, Trung ương và địa phương đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỷ đồng, trong đó nguồn vốn tư nhân 3,84 triệu tỷ, chiếm 74,6%, nguồn vốn nhà nước 1,3 triệu tỷ, chiếm 25,4%. |
Thúy Hà