1. Đặt vấn đề
Gia đình là thiết chế xã hội và văn hóa đặc biệt, giữ vai trò quyết định đối với sự tồn tại, phát triển của nhân loại và xã hội. Đây không chỉ là nơi bảo tồn nòi giống, tái sản xuất sức lao động, mà còn là môi trường đầu tiên hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách con người. Qua nhiều thế kỷ, các giá trị đạo đức truyền thống như lòng nhân ái, sự khoan dung và tinh thần trách nhiệm đã được trao truyền bền vững giữa các thế hệ, tạo nền tảng cốt lõi cho nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng đang tạo ra những biến đổi mạnh mẽ trong cấu trúc lẫn chức năng của gia đình Việt Nam. Sự tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường và lối sống thực dụng hiện nay đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, làm rạn nứt các mối quan hệ liên thế hệ và xói mòn đạo đức của một bộ phận thế hệ trẻ. Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải giữ gìn các giá trị truyền thống, đồng thời tiếp thu những giá trị tiến bộ của thời đại. Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp phát huy giá trị gia đình trong thế hệ trẻ là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ nền tảng văn hóa quốc gia và hướng đến một xã hội văn minh.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn hình thành giá trị truyền thống gia đình Việt Nam
Cơ sở lý luận về gia đình và hệ giá trị gia đình trong đường lối của Đảng
Gia đình là một thuật ngữ quen thuộc trong cuộc sống thường ngày, được nhìn nhận như một nhóm xã hội đặc thù với đầy đủ những yếu tố tâm sinh lý, văn hóa, kinh tế, xã hội. Thiết chế này luôn biến đổi cùng với tiến trình phát triển xã hội, do đó chịu tác động cả tích cực lẫn tiêu cực từ chính môi trường này. Dưới góc độ pháp lý, Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam xác định: "Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau"(1). Định nghĩa này thiết lập cơ sở pháp lý và tạo nền tảng để nghiên cứu các quan hệ đạo đức, văn hóa bên trong gia đình.
Đúc kết về hệ giá trị gia đình Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: "Trải qua nhiều thế hệ, gia đình việt Nam được hình thành và phát triển với những chuẩn mực giá trị tốt đẹp góp phần xây dựng bản sắc văn học dân tộc. Những giá trị truyền thống quý báu như lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu thương đùm bọc lẫn nhau, thuỷ chung, hiếu nghĩa, hiếu học, cần cù và sáng tạo trong lao động, bất khuất, kiên cường vượt qua mọi khó khăn, thử thách đã được gia đình Việt Nam gìn giữ, vun đắp và phát huy trong suốt quá trình lịch sử dựng nước và giữ nước. Qua nhiều thời kỳ phát triển, cấu trúc và quan hệ trong gia đình Việt Nam có những thay đổi, nhưng chức năng cơ bản của gia đình vẫn tồn tại và gia đình vẫn là một nhân tố quan trọng, không thể thiếu trong sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước"(2).
Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) nhấn mạnh: "Xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, thật sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách"(3). Quan điểm này được kế thừa và phát triển qua các kỳ Đại hội tiếp theo. Đại hội XII của Đảng tiếp tục khẳng định nhiệm vụ: "Thực hiện chiến lược phát triển gia đình Việt Nam. Phát huy giá trị truyền thống tốt đẹp, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh"(4).
Mặc dù việc phát triển văn hóa và xây dựng con người đạt được những thành tựu quan trọng, thực tiễn vẫn bộc lộ một số hạn chế khi việc xây dựng hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người chưa hoàn toàn đạt mục tiêu đề ra. Chính vì vậy, Đại hội XIII của Đảng chỉ rõ phương hướng: "Tập trung nghiên cứu, xác định và triển khai xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người gắn với giữ gìn, phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới… Thực hiện các chuẩn mực văn hóa gia đình Việt Nam ấm no, hạnh phúc, tiến bộ và văn minh. Đề cao vai trò của gia đình trong nuôi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ"(5). Đây là định hướng chiến lược để thể chế hóa, đưa gia đình trở thành hạt nhân lưu giữ các giá trị văn hóa và là môi trường hình thành nhân cách.
Văn bản chỉ đạo chuyên đề như Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 24-6-2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới tiếp tục khẳng định: "Gia đình là tế bào của xã hội, nơi duy trì nòi giống, môi trường lưu giữ, giáo dục, trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc cho các thành viên trong gia đình. Xây dựng gia đình hạnh phúc chính là tạo nền tảng để xây dựng xã hội hạnh phúc, là vấn đề hết sức hệ trọng của dân tộc ta. Công tác xây dựng gia đình vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển bền vững đất nước"(6). Định hướng này tiếp tục được quán triệt sâu sắc trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng khi nhấn mạnh định hướng: "Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, thể lực, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số"(7).
Cơ sở thực tiễn và các nhân tố định hình giá trị truyền thống gia đình
Giá trị truyền thống gia đình Việt Nam không phải là những phạm trù trừu tượng mà là sản phẩm của điều kiện thực tiễn lịch sử cụ thể. Đặc trưng tiêu biểu nhất của văn hóa Việt Nam là nền văn minh nông nghiệp lúa nước. Phương thức canh tác này phụ thuộc chặt chẽ vào thiên nhiên, đòi hỏi sự hiệp lực cao độ của cộng đồng trong việc trị thủy, quai đê. Chính nhu cầu sinh tồn đã buộc người Việt phải quần tụ thành các đơn vị làng xã, tạo nên lối sống trọng tình, tương thân tương ái. Đời sống xóm làng đã hun đúc nên triết lý về sự đùm bọc, sẻ chia giữa người với người khi gặp hoạn nạn. Gia đình được tạo lập trên cơ sở huyết thống và tình cảm ruột thịt làm cho các thành viên có trách nhiệm cao nhất với nhau, đây là cái nôi sinh thành và vun đắp cho lòng nhân nghĩa của mỗi cá nhân.
Bên cạnh đó, lòng nhân ái của người Việt còn được tôi luyện qua hàng ngàn năm đấu tranh giữ nước. Để chiến thắng ngoại bang có tiềm lực quân sự vượt trội, dân tộc Việt Nam phải dựa vào sức mạnh của sự đoàn kết. Tình yêu thương ruột thịt trong gia đình đã mở rộng thành tình yêu quê hương và nghĩa đồng bào. Theo Trần Văn Giàu, những giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc không tách rời đạo lý gia đình, trong đó sự hiếu thảo và lòng nhân nghĩa là hai cột trụ chính.
Sự tiếp biến văn hóa cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình này. Người Việt tiếp nhận đức nhân của Nho giáo nhưng đã chuyển hóa thành tinh thần thương dân, trọng tình nghĩa hơn trọng lợi. Giáo lý từ bi của Phật giáo cùng tư tưởng tứ ân về lòng biết ơn cha mẹ, sư trưởng và quốc gia đã hòa quyện với đạo lý uống nước nhớ nguồn, tạo thành chuẩn mực ứng xử hằng ngày. Trong cấu trúc gia đình truyền thống, lòng nhân ái không chỉ dừng lại ở cảm xúc mà còn chuyển hóa thành các quy tắc đạo đức nghiêm ngặt. Việc giáo dục con trẻ bắt đầu từ những hành vi nhỏ nhất như cách mời cơm, sự nhường nhịn anh em cho đến trách nhiệm phụng dưỡng ông bà. Tác giả Nguyễn Thị Thọ nhấn mạnh rằng, đạo đức gia đình là nền tảng của đạo đức xã hội, nếu gia đình giữ được nền nếp gia phong thì xã hội mới ổn định và phát triển bền vững. Sự bền bỉ của các giá trị này đã tạo nên sức mạnh nội sinh giúp dân tộc vượt qua những biến cố lịch sử.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vai trò của gia đình trong sự phát triển của xã hội. Người khẳng định: "Quan tâm đến gia đình là đúng vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt hơn, hạt nhân của xã hội là gia đình". Theo Người: "Một gia đình mới, một gia đình tốt là một gia đình mà trong đó các thành viên trong gia đình phải biết yêu thương, tôn trọng lẫn nhau, chia sẻ những khó khăn trong công việc cùng nhau, nam nữ bình đẳng. Phải đề cao và tôn trọng người phụ nữ". Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về ý nghĩa của gia đình đối với sự phát triển của đất nước, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách cụ thể. Ngày 04 tháng 5 năm 2001, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 72/2001/QĐ-TTg, quy định lấy ngày 28 tháng 6 hằng năm là ngày Gia đình Việt Nam. Đây là ngày tôn vinh truyền thống gia đình, hướng tới mục tiêu xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc và phát triển bền vững.
Trải qua lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, gia đình Việt Nam đã đóng góp công sức to lớn vào sự nghiệp đấu tranh chống áp bức, đô hộ, giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cùng với sự phát triển chung, cấu trúc và quan hệ trong gia đình tuy có những thay đổi để thích ứng với thời đại, nhưng các chức năng cơ bản cùng hệ giá trị cốt lõi như lòng yêu nước, thủy chung, hiếu nghĩa, hiếu học và tinh thần cần cù lao động vẫn luôn được giữ gìn, vun đắp, khẳng định vai trò là nhân tố không thể thiếu cho sự ổn định của đất nước.
2.2. Thực trạng giáo dục giá trị truyền thống cho thế hệ trẻ trong bối cảnh hiện nay
Một là, những thành tựu và sự chuyển dịch tích cực
Trong giai đoạn hiện tại, mặc dù quy mô gia đình có sự chuyển dịch từ mô hình đa thế hệ sang gia đình hạt nhân, đại đa số các gia đình vẫn giữ vững chức năng xã hội hóa và giáo dục đạo đức. Hệ giá trị nhân ái vẫn chiếm ưu thế trong định hướng giáo dục của các bậc phụ huynh. Theo số liệu từ nghiên cứu của Trần Thị Minh Thi, các phẩm chất đạo đức truyền thống luôn đạt tỷ lệ quan tâm rất cao. Cụ thể, giáo dục tinh thần chân thành và trung thực chiếm 97.8%, lòng yêu thương anh chị em đạt 97.3%, và tinh thần chia sẻ, giúp đỡ người khác chiếm 97.1%. Đặc biệt, giá trị hiếu thảo vẫn là tiêu chí hàng đầu với 99% cha mẹ chú trọng truyền đạt cho con cái.
Sự phân hóa vai trò trong giáo dục gia đình cũng cho thấy những điểm đáng lưu ý. Người mẹ vẫn giữ vị trí chủ đạo trong việc nuôi dưỡng cảm xúc và bồi đắp lòng nhân ái cho trẻ với tỷ lệ 76.7%, trong khi người bố chiếm khoảng 52.3%. Đáng chú ý, ở mô hình gia đình hạt nhân, người mẹ có xu hướng tăng cường tương tác và chia sẻ với con cái nhiều hơn (81.7%) so với gia đình đa thế hệ (74.5%), do họ không còn sự hỗ trợ trực tiếp từ ông bà nên phải nỗ lực hơn trong việc thiết lập sợi dây tình cảm.
Thế hệ trẻ hiện nay cũng đang thể hiện lòng nhân ái theo những phương thức mới mẻ và hiện đại. Nhờ trình độ học vấn cao và sự nhạy bén với công nghệ, người trẻ đã chuyển hóa tri thức đạo đức thành các hành động xã hội thiết thực. Các phong trào thiện nguyện, chiến dịch bảo vệ môi trường hay các dự án cứu trợ cộng đồng lan tỏa mạnh mẽ trên không gian mạng là minh chứng cho việc kế thừa giá trị truyền thống trong hơi thở thời đại. Điều này cho thấy lòng nhân ái không hề mất đi mà đang được tái cấu trúc để phù hợp với xã hội dân sự.
Hai là, những thách thức và hạn chế trong công tác giáo dục
Dù đạt được nhiều kết quả, công tác giáo dục gia đình hiện nay đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng. Sự thiếu hụt về thời gian và kiến thức sư phạm là rào cản lớn nhất đối với các bậc cha mẹ. Điều tra của Viện Gia đình và Giới chỉ ra rằng 45.4% cha mẹ cảm thấy thiếu thời gian và 46.1% thừa nhận bản thân không đủ kiến thức để định hướng lối sống cho con cái trước sự biến đổi nhanh chóng của xã hội. Áp lực mưu sinh trong nền kinh tế thị trường khiến nhiều phụ huynh phó mặc việc giáo dục cho nhà trường, tạo ra khoảng trống lớn trong đời sống tâm hồn của trẻ em.
Một vấn đề đáng báo động khác là xu hướng nuông chiều thái quá ở những gia đình ít con, điều này vô tình hình thành tâm lý ích kỷ và thực dụng. Khi mọi nhu cầu vật chất được đáp ứng quá dễ dàng mà thiếu đi sự rèn luyện về trách nhiệm, trẻ dễ trở nên vô cảm trước nỗi đau của người khác. Nhà giáo dục Anton Makarenko đã cảnh báo rằng uy quyền xây dựng trên lòng yêu thương thiếu nguyên tắc sẽ biến thành thứ uy quyền sai lầm, khơi dậy tính dối trá và lòng dạ hẹp hòi ở con trẻ. Đồng thời, sự bùng nổ của mạng xã hội cùng các sản phẩm văn hóa độc hại đang tạo ra hiện tượng xung đột giá trị. Một bộ phận thanh thiếu niên đang rơi vào lối sống hưởng thụ, thờ ơ với các hoạt động cộng đồng và thiếu tôn trọng các chuẩn mực lễ giáo truyền thống.
Sự lỏng lẻo trong mối liên kết gia đình cũng làm suy giảm hiệu lực của các phương pháp giáo dục truyền thống. Việc nêu gương của người lớn trong nhiều trường hợp không còn nhất quán, dẫn đến sự mất lòng tin của thế hệ trẻ. Hiện tượng bạo lực gia đình và ly hôn gia tăng cũng đang phá vỡ môi trường an toàn cần thiết để hình thành lòng nhân ái. Đồng thời, chính sự khủng hoảng giá trị đạo đức trong gia đình hiện nay là nguồn cơn của nhiều tệ nạn xã hội và sự suy thoái nhân cách ở giới trẻ.
3. Giải pháp cơ bản phát huy giá trị truyền thống gia đình Việt Nam trong thế hệ trẻ hiện nay
Một là, xây dựng môi trường gia đình văn hóa làm nền tảng đạo đức.
Gia đình văn hóa phải là bộ lọc tự nhiên giúp thế hệ trẻ đề kháng trước các tác động tiêu cực của xã hội. Cần tiếp tục đẩy mạnh phong trào xây dựng gia đình văn hóa gắn liền với việc cụ thể hóa các tiêu chí ứng xử. Gia đình phải là nơi duy trì nền nếp gia phong, nơi các thành viên đối xử với nhau bằng sự tôn trọng và bình đẳng. Việc thiết lập một không gian sống ấm cúng, nơi mọi người sẵn lòng lắng nghe và chia sẻ, là yếu tố then chốt để lòng nhân ái được nảy mầm tự nhiên. Các bậc tiền bối trong gia đình cần phát huy vai trò định hướng, giữ gìn đạo lý trên kính dưới nhường để con cháu soi vào rèn luyện.
Hai là, đổi mới phương pháp và nâng cao năng lực giáo dục của cha mẹ.
Cha mẹ cần chủ động thay đổi tư duy giáo dục, chuyển từ mệnh lệnh áp đặt sang đối thoại và thuyết phục. Kết quả thực tiễn cho thấy phương pháp khuyên nhủ và phân tích của người mẹ mang lại hiệu quả nhận thức cao hơn nhiều so với sự trừng phạt độc đoán. Cha mẹ phải thực sự là tấm gương sáng về lòng vị tha và tinh thần trách nhiệm trong cuộc sống hằng ngày. Việc cùng con tham gia các hoạt động thiện nguyện, thăm hỏi người già hay giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn sẽ giúp trẻ hình thành lòng trắc ẩn thông qua trải nghiệm thực tế thay vì những bài học lý thuyết khô khan.
Ba là, phát huy tính tự giác và chủ động của thế hệ trẻ.
Mọi nỗ lực giáo dục sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu đi sự cộng tác từ phía đối tượng giáo dục. Thế hệ trẻ cần được trang bị kỹ năng tự nhận thức để thấy rõ trách nhiệm của bản thân đối với gia đình và cộng đồng. Cần khuyến khích người trẻ tự kiểm tra và điều chỉnh hành vi đạo đức của mình dựa trên sự kết hợp giữa giá trị truyền thống và tinh hoa văn hóa hiện đại. Việc tiếp thu các giá trị mới như bình đẳng giới hay quyền cá nhân cần được thực hiện trên nền tảng không xa rời đạo lý hiếu thảo và nghĩa tình của dân tộc. Khả năng chọn lọc thông tin trên không gian mạng cũng là một kỹ năng quan trọng cần được rèn luyện để bảo vệ thế giới quan lành mạnh.
Bốn là, thắt chặt cơ chế phối hợp giữa các thiết chế giáo dục.
Cần xây dựng một hệ sinh thái giáo dục đồng bộ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Nhà trường không chỉ dạy kiến thức mà phải chú trọng giáo dục đạo đức làm người, đưa các nội dung về giá trị gia đình vào chương trình chính khóa một cách sinh động. Các tổ chức đoàn thể cần xây dựng các mô hình câu lạc bộ gia đình trẻ để trang bị kỹ năng sư phạm cho các bậc cha mẹ tương lai. Đồng thời, Nhà nước cần hoàn thiện hệ thống hành lang pháp lý để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm đạo đức gia đình, bảo vệ tính thiêng liêng của các mối quan hệ ruột thịt. Sự bền vững của gia đình chỉ có thể đạt được khi có sự hỗ trợ tích cực từ các chính sách an sinh xã hội và sự thượng tôn pháp luật.
4. Kết luận
Gia đình luôn được Đảng và Nhà nước Việt Nam xác định là nhân tố quan trọng đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Các giá trị gia đình giữ vai trò quyết định trong việc tạo ra sự ổn định, hạnh phúc của mỗi nhà, đóng vai trò là tế bào lành mạnh để thúc đẩy kinh tế, văn hóa, xã hội phát triển, đồng thời góp phần hình thành nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Chính vì vậy, đầu tư cho gia đình cũng chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững của quốc gia trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh đó, ngày Gia đình Việt Nam 28-6 trở thành một sự kiện văn hóa thiết thực nhằm tôn vinh các giá trị truyền thống, tạo cơ hội để các gia đình giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng gia đình văn hóa. Sự kiện này đồng thời đề cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, các đoàn thể và toàn xã hội trong việc chăm lo xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, gắn liền với công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Đây cũng là dịp để các thành viên bày tỏ sự quan tâm lẫn nhau, thúc đẩy cộng đồng hỗ trợ những đối tượng yếu thế như trẻ em khuyết tật, người cao tuổi, cùng nhau hướng đến mục tiêu xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc. Việc phát huy giá trị truyền thống gia đình, với trọng tâm là lòng nhân ái, là nhiệm vụ chiến lược để giữ gìn bản sắc dân tộc, giúp đất nước không bị hòa tan trong quá trình toàn cầu hóa. Dù thực tiễn đang đặt ra nhiều biến động phức tạp, hệ giá trị này vẫn sẽ tiếp tục được duy trì và phát triển nếu có sự kết hợp chặt chẽ giữa vai trò nêu gương của cha mẹ, tinh thần tự giác của người trẻ và sự hỗ trợ kịp thời từ các thiết chế xã hội. Bảo tồn đạo đức gia đình chính là bảo vệ cội nguồn sức mạnh nội sinh, tạo nền tảng vững chắc để thế hệ trẻ tự tin hội nhập quốc tế.
Thượng uý, QNCN. Nguyễn Minh Toàn
Phòng Hậu cần - Kỹ thuật, Học viện Chính trị
Chú thích:
(1) Điều 3, khoản 2, Luật hôn nhân và gia đình năm 2014.
(2) Đảng Cộng sản Việt Nam: Chỉ thị số 49-CT/TW ngày 21 - 02 - 2005 của Ban Bí thư về xây dựng gia đình trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
(3) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 77.
(4) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2016, tr. 128.
(5) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr.143 - 144.
(6) Đảng Cộng sản Việt Nam: Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 24 - 6 - 2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới.
(7) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.378.
Tài liệu tham khảo:
1. Anton Makarenko (1988), Nói chuyện về giáo dục gia đình, Nhà xuất bản Tiến bộ, Matxcơva.
2. Hà Thị Bắc (2015), Giáo dục đạo đức trong gia đình Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
3. Lê Thi (2006), Cuộc sống và biến động của hôn nhân, gia đình Việt Nam hiện nay, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội.
4. Nguyễn Thị Thọ (2010), Xây dựng đạo đức gia đình ở nước ta hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.
5. Nguyễn Xuân Thanh (2009), Giáo dục lòng nhân nghĩa cho học sinh trung học phổ thông giai đoạn hiện nay, Luận án Tiến sĩ Giáo dục học, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
6. Trần Thị Minh Thi (Chủ nhiệm đề tài) (2019), Biến đổi vai trò giáo dục và xã hội hóa cá nhân về đạo đức và lối sống, Đề tài khoa học cấp Bộ, Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới, Hà Nội.
7. Trần Văn Giàu (1980), Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội.