Đại hội XIV của Đảng diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa lịch sử đặc biệt: đất nước tròn 40 năm kiên định con đường đổi mới. Bốn thập kỷ qua đã chứng minh sự đúng đắn của đường lối đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, đưa Việt Nam từ một quốc gia nghèo, lạc hậu vươn lên trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình, hội nhập sâu rộng và có uy tín ngày càng cao trên trường quốc tế. Tuy nhiên, bối cảnh thế giới và khu vực hiện nay cũng đặt ra những thách thức chưa từng có: cạnh tranh chiến lược gay gắt, xung đột địa chính trị phức tạp, biến đổi khí hậu, dịch bệnh, đứt gãy chuỗi cung ứng và xu thế chuyển dịch mô hình phát triển toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đối với năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng ngày càng cao; đồng thời, trách nhiệm của các trung tâm kinh tế lớn, các cực tăng trưởng như Thành phố Hồ Chí Minh càng trở nên rõ ràng và nặng nề hơn. Việc nhìn lại nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng vì thế không chỉ nhằm đánh giá kết quả đạt được, mà quan trọng hơn là để xác định đúng vai trò, vị trí và phương thức đóng góp của Thành phố Hồ Chí Minh đối với các mục tiêu chiến lược mà Đại hội XIV sẽ quyết định.
Đồng chí Trần Lưu Quang – Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh.
Thực tiễn nhiệm kỳ vừa qua cho thấy, Thành phố Hồ Chí Minh đã trải qua một giai đoạn đặc biệt khó khăn. Đại dịch COVID-19 để lại những tổn thất nặng nề cả về kinh tế, xã hội và con người; cùng lúc, thành phố phải đối mặt với hàng loạt sức ép nội tại của một siêu đô thị đang phát triển nhanh: hạ tầng quá tải, môi trường suy giảm, ngập nước, ùn tắc giao thông, dân số cơ học tăng mạnh. Trong hoàn cảnh đó, điều đáng ghi nhận nhất không chỉ là việc thành phố duy trì được vai trò đầu tàu kinh tế, mà là cách thức vượt qua khủng hoảng: không dao động mục tiêu, không buông lỏng kỷ cương và không để đứt gãy động lực phát triển.
Ở đây, vai trò lãnh đạo của Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh được thể hiện rõ nét. Trong những thời điểm cam go nhất, sự thống nhất trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị, việc đề cao trách nhiệm của từng cấp, từng cá nhân – nhất là người đứng đầu – đã tạo nên “trục ổn định” để thành phố từng bước phục hồi và phát triển. Đây chính là minh chứng sinh động cho giá trị cốt lõi của lãnh đạo Đảng: giữ vững nguyên tắc, kỷ luật, kỷ cương đi đôi với tinh thần dấn thân, hành động vì lợi ích chung.
Một điểm nhấn có ý nghĩa chiến lược trong nhiệm kỳ là sự đổi mới tư duy phát triển. Thành phố Hồ Chí Minh không còn tiếp cận quản lý theo lối ứng phó tình huống, mà từng bước chuyển sang tư duy kiến tạo: chủ động thiết kế không gian phát triển, tái cấu trúc nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị. Đây chính là sự cụ thể hóa tinh thần xuyên suốt của các văn kiện Đại hội XIII: phát triển nhanh nhưng bền vững, tăng trưởng gắn với nâng cao chất lượng sống của nhân dân, đổi mới sáng tạo gắn với kỷ cương và trách nhiệm.
Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc thù cho Thành phố Hồ Chí Minh mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những nghị quyết này không chỉ tháo gỡ những “nút thắt” về thể chế, mà còn khẳng định một nhận thức mang tầm chiến lược: Thành phố Hồ Chí Minh là cực tăng trưởng của quốc gia, có vai trò lan tỏa và dẫn dắt phát triển. Thành phố không xin đặc quyền, mà xin cơ chế phù hợp để phát huy tốt hơn tiềm năng, đóng góp nhiều hơn cho đất nước.
Tuy nhiên, như bài viết đã nhấn mạnh, cơ chế chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là năng lực tổ chức thực hiện. Đây chính là thước đo bản lĩnh và hiệu quả lãnh đạo. Dám nghĩ, dám làm phải đi liền với biết làm, làm đến nơi đến chốn và chịu trách nhiệm đến cùng. Mọi quyết sách chỉ thực sự có giá trị khi được kiểm nghiệm bằng kết quả cụ thể, bằng sự cải thiện rõ rệt trong đời sống người dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Trên nền tảng đó, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững hơn, dựa trên khoa học – công nghệ, kinh tế số, tài chính, logistics, công nghiệp hiện đại và thân thiện môi trường; đồng thời mở rộng không gian phát triển trong mối liên kết chặt chẽ với vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là sự cụ thể hóa định hướng lớn của Đảng về phát triển cân bằng, hài hòa giữa các vùng, phát huy lợi thế so sánh và tạo sức mạnh tổng hợp cho nền kinh tế quốc dân.
Bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng, những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ vừa qua không phải là điểm kết thúc, mà là nền móng để Thành phố Hồ Chí Minh vươn lên tầm cao mới. Mục tiêu đến năm 2030 trở thành đô thị văn minh, hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo năng động của khu vực; tầm nhìn đến năm 2045 thuộc nhóm 100 đô thị có chất lượng sống tốt nhất thế giới – đó không chỉ là khát vọng, mà là cam kết chính trị đòi hỏi nỗ lực đặc biệt lớn.
Muốn vậy, nhiệm vụ then chốt, xuyên suốt của Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh là xây dựng thành phố trở thành trung tâm trí tuệ, đoàn kết và đổi mới. Đây không phải là khẩu hiệu chung chung, mà là hệ giá trị hành động: phát huy trí tuệ tập thể, giữ vững đoàn kết nội bộ, khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không buông lỏng kỷ cương, kỷ luật.
Trên hết, mọi chủ trương, chính sách phải kiên định nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm. Mọi thành quả phát triển phải quay trở lại phục vụ đời sống nhân dân ngày càng tốt hơn, văn minh hơn và hạnh phúc hơn. Đó vừa là mục tiêu, vừa là thước đo cao nhất của sự phát triển.
Với nền tảng đã được tạo dựng trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, Thành phố Hồ Chí Minh bước vào Đại hội XIV của Đảng với tâm thế chủ động, tự tin và trách nhiệm hơn. Trách nhiệm ấy không chỉ trước Đảng và nhân dân thành phố, mà còn trước tương lai phát triển của đất nước.
Tấn Tài