ABSTRACT: This article examines how to leverage the role of youth in safeguarding the Party's ideological foundation in accordance with Ho Chi Minh's thought. By analyzing theoretical underpinnings and the Party's viewpoints, and assessing the current state of ideological work among young people, the author identifies both achievements and limitations that need to be addressed. Based on this analysis, the article proposes a comprehensive set of solutions aimed at enhancing the political steadfastness, resilience, and vanguard spirit of the youth on the ideological front in the digital era.
Keywords: Party's ideological foundation; Youth; Ho Chi Minh's thought; Defending the Party; Counter-argument and struggle.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Lý luận về đường lối đổi mới - kim chỉ nam soi đường cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong mọi thời kỳ cách mạng, Đảng ta luôn khẳng định: "Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch là một nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân" (1).
Bước vào kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế sâu rộng, bên cạnh những vận hội to lớn, đất nước ta đang đối mặt với những thách thức an ninh phi truyền thống hết sức phức tạp. Các thế lực thù địch, cơ hội chính trị ráo riết triển khai chiến lược "diễn biến hòa bình", tận dụng triệt để không gian mạng để tung tin giả, bóp méo lịch sử, gieo rắc chủ nghĩa thực dụng hòng làm xói mòn niềm tin chính trị của nhân dân. Trong âm mưu đó, thanh niên - lực lượng xã hội đông đảo, giàu nhiệt huyết nhưng còn hạn chế về trải nghiệm chính trị - trở thành đối tượng trọng điểm mà các thế lực phản động nhắm tới nhằm chuyển hóa tư tưởng, thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa".
Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh thời luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho thế hệ trẻ, coi họ là rường cột của nước nhà. Quán triệt sâu sắc tư tưởng của Người và chủ trương của Đảng, việc nghiên cứu, đánh giá đúng thực trạng cũng như hoạch định giải pháp đồng bộ nhằm phát huy vai trò của thanh niên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là một đòi hỏi cấp thiết cả về mặt lý luận khoa học lẫn thực tiễn cách mạng hiện nay.
II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1. Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và chủ trương của Đảng về vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng
Trong di sản tư tưởng vô giá của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vấn đề thanh niên và công tác thanh niên luôn giữ một vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Người khẳng định thanh niên là lực lượng xung kích trong mọi phong trào cách mạng và là nhân tố quyết định tương lai của dân tộc: "Thanh niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai - tức là các cháu nhi đồng. Vì vậy, thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên. Thanh niên muốn làm người chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc để chuẩn bị cái tương lai đó" (6, tr. 298).
Theo Bác, muốn làm tròn sứ mệnh lịch sử vẻ vang, thanh niên không chỉ cần có sức khỏe, tri thức chuyên môn mà tiên quyết phải có đạo đức cách mạng, lập trường tư tưởng vững vàng. Người chỉ rõ thanh niên phải trung với nước, hiếu với dân, tuyệt đối trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Lòng yêu nước của thanh niên phải được biểu hiện cụ thể bằng tinh thần vượt khó, sẵn sàng hy sinh vì lợi ích chung, không màng danh lợi cá nhân và phải luôn kiên quyết đấu tranh chống lại các biểu hiện thoái hóa, các luận điệu phá hoại của kẻ thù.
Kế thừa và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xem công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc. Điều này được thể chế hóa và khẳng định xuyên suốt trong các văn kiện pháp lý và chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước. Điều 4, khoản 1, Luật Thanh niên năm 2020 đã khẳng định: "Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, xung kích, sáng tạo, đi đầu trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; có vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội" (4). Đồng thời, Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021-2030 tiếp tục khẳng định vị thế đặc biệt của thế hệ trẻ: "Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nguồn lực con người. Thanh niên phát huy vai trò là lực lượng xã hội to lớn, xung kích, sáng tạo, đi đầu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" (3).
Trước yêu cầu của thời kỳ phát triển mới, việc rèn luyện thanh niên không dừng lại ở khẩu hiệu mà phải gắn liền với hành động cách mạng thực chất. Bộ Chính trị đã nhấn mạnh định hướng: "Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh đòi hỏi việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực" (2). Việc học tập và thực hành tư tưởng của Bác phải đi đôi với nhiệm vụ then chốt: "Tích cực đấu tranh, phản bác thông tin, quan điểm sai trái, thù địch, chống phá Đảng, Nhà nước và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc" (2). Để thanh niên thực hiện hiệu quả trọng trách đó, ngay từ các giai đoạn trước, Đảng và Nhà nước đã kiên trì định hướng: "Tăng cường công tác giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và tuyên truyền phổ biến nghị quyết của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước cho thanh niên" (5); đồng thời chú trọng "Nâng cao hiểu biết của thanh niên về tình hình đất nước, thế giới và những vấn đề mà các thế lực thù địch đang lợi dụng thanh niên để chống phá đất nước. Phát huy vai trò xung kích của thanh niên trong giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa" (5).
Những quan điểm trên là nền tảng kim chỉ nam khẳng định sứ mệnh lịch sử và trách nhiệm chính trị to lớn của thanh niên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
2. Thực trạng phát huy vai trò của thanh niên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay
Trong thời gian qua, các cấp bộ Đoàn và thế hệ trẻ cả nước đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Tổ chức Đoàn các cấp đã nhận thức ngày càng rõ rệt về vị trí, trách nhiệm chính trị của mình, khẳng định rõ: "Đoàn tham gia xây dựng bảo vệ Đảng và hệ thống chính trị được xác định là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên" (7, tr. 45). Nhiều mô hình, câu lạc bộ lý luận trẻ được thành lập, thu hút đông đảo đoàn viên tham gia sinh hoạt, tạo diễn đàn trao đổi học thuật, trang bị kiến thức lý luận sâu rộng.
Đặc biệt, trước làn sóng bùng nổ của mạng xã hội, lực lượng thanh niên đã phát huy thế mạnh về công nghệ để tiên phong xây dựng các trang tin, chiến dịch truyền thông đa phương tiện lan tỏa thông tin tích cực, "lấy cái đẹp dẹp cái xấu", truyền tải thông điệp về chủ quyền biển đảo, lịch sử dân tộc và thành tựu đổi mới của đất nước. Nhiều tấm gương cán bộ Đoàn, đoàn viên trí thức, lực lượng vũ trang trẻ đã dũng cảm, mưu trí nhận diện, trực tiếp viết bài phản bác lại các quan điểm sai trái, xuyên tạc của các phần tử phản động.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác phát huy vai trò của thanh niên trên mặt trận này vẫn còn những hạn chế, bất cập đáng lo ngại đã được Đại hội Đoàn toàn quốc chỉ rõ. Trước hết, "Một số đơn vị chưa chủ động trong công tác đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, luận điệu xuyên tạc, nhất là trên không gian mạng" (7, tr. 104). Hoạt động phản bác ở một số nơi còn mang tính hành chính, đối phó, thiếu chiều sâu lý luận và kỹ năng số, dẫn tới sức thuyết phục chưa cao.
Nguy hiểm hơn, một bộ phận thanh niên đang có dấu hiệu phai nhạt lý tưởng cách mạng, bàng quan trước các vấn đề thời cuộc. Báo cáo chính trị Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII đã thẳng thắn chỉ ra: Một trong những vấn đề cần khắc phục là tình trạng một bộ phận đoàn viên còn biểu hiện "lười học chính trị", chưa đề cao trách nhiệm tự học, tự nghiên cứu lý luận chính trị (7, tr. 116). Khi thiếu hụt tri thức nền tảng và bản lĩnh chính trị, một bộ phận giới trẻ dễ bị lung lay, mất phương hướng, thiếu cảnh giác, vô tình thích, chia sẻ các bài viết độc hại, tạo kẽ hở cho các thế lực thù địch lôi kéo, kích động chống phá chế độ.
3. Giải pháp phát huy vai trò của thanh niên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay
Để phát huy tối đa tiềm năng, bản lĩnh và tính tiền phong của thanh niên trong bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng giai đoạn hiện nay, cần thực hiện đồng bộ hệ thống các giải pháp chiến lược sau:
Thứ nhất, tăng cường đổi mới nội dung, phương thức giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho thanh niên.
Cần khắc phục triệt để căn bệnh giáo điều, xơ cứng trong giảng dạy lý luận chính trị. Thực hiện nghiêm túc định hướng: "Tăng cường công tác giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và tuyên truyền phổ biến nghị quyết của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước cho thanh niên" (5). Nội dung giáo dục phải được chuyển tải mềm hóa bằng ngôn ngữ, tư duy của tuổi trẻ, thông qua đồ họa thông tin (infographic), video ngắn, podcast và các ứng dụng số hóa hiện đại. Cần biến quá trình học tập lý luận thành nhu cầu tự thân của thanh niên, gắn việc học tập với giải quyết các vấn đề thực tiễn đời sống, khắc phục dứt điểm biểu hiện "lười học chính trị", chưa đề cao trách nhiệm tự học, tự nghiên cứu lý luận chính trị trong một bộ phận đoàn viên hiện nay (7, tr. 116).
Thứ hai, đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với thực hành thường xuyên, tự giác.
Quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo mới của Đảng: "Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh đòi hỏi việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực" (2). Việc học tập phải đi liền với các hành động cụ thể trong lao động, học tập, công tác; lấy kết quả rèn luyện đạo đức, lối sống, trách nhiệm phụng sự Tổ quốc làm thước đo chuẩn mực. Qua việc thực hành thường xuyên tư tưởng Bác, thanh niên tự giác bồi đắp "sức đề kháng" chính trị, miễn nhiễm trước các thói hư tật xấu, chủ nghĩa cá nhân cơ hội và các luồng thông tin độc hại.
Thứ ba, nâng cao bản lĩnh chính trị, cung cấp thông tin chính thống và kỹ năng nhận diện âm mưu thù địch cho thanh niên.
Các cấp ủy Đảng, chính quyền và tổ chức Đoàn phải chủ động: "Nâng cao hiểu biết của thanh niên về tình hình đất nước, thế giới và những vấn đề mà các thế lực thù địch đang lợi dụng thanh niên để chống phá đất nước. Phát huy vai trò xung kích của thanh niên trong giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa" (5). Cần định kỳ tổ chức các diễn đàn, hội thảo, bản tin nội bộ nhằm cập nhật thông tin thời sự chính xác, phân tích rõ bản chất của các chiêu bài tinh vi như "xã hội dân sự", "nhân quyền", "dân chủ phương Tây". Hướng dẫn thanh niên kỹ năng an toàn thông tin, nhận biết tin giả (fake news) và nghệ thuật phản biện khoa học, sắc bén trước các quan điểm sai trái.
Thứ tư, phát huy tính xung kích, sáng tạo của thanh niên trên mặt trận không gian mạng.
Cần nhận thức sâu sắc rằng không gian mạng là mặt trận chiến lược chủ yếu hiện nay. Các tổ chức thanh niên cần xây dựng, củng cố và vận hành chuyên nghiệp lực lượng nòng cốt (lực lượng 35 trẻ), các nhóm tác chiến không gian mạng có trình độ lý luận và kỹ thuật cao. Tích cực tham gia: "Tích cực đấu tranh, phản bác thông tin, quan điểm sai trái, thù địch, chống phá Đảng, Nhà nước và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc" (2). Thanh niên phải trở thành lực lượng chủ lực lan tỏa trào lưu sống đẹp, chia sẻ câu chuyện nhân văn, quảng bá thành quả của Đảng và Nhà nước, lấy thông tin tích cực lấn át thông tin tiêu cực, biến không gian mạng thành môi trường văn hóa lành mạnh.
Thứ năm, nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức Đoàn, gắn chặt chẽ công tác thanh niên với xây dựng, bảo vệ Đảng.
Tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh các cấp phải luôn quán triệt: "Đoàn tham gia xây dựng bảo vệ Đảng và hệ thống chính trị được xác định là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên" (7, tr. 45). Tổ chức Đoàn cần khắc phục tình trạng thụ động, chủ quan; nâng cao tính chiến đấu trong từng chi đoàn, phát huy hiệu quả hoạt động của các Câu lạc bộ Lý luận trẻ. Đồng thời, cấp ủy Đảng các cấp cần thường xuyên đối thoại, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của thanh niên, tạo môi trường thuận lợi để thế hệ trẻ cống hiến, trưởng thành và rèn luyện, xứng đáng là "người chủ tương lai của nước nhà" như lời Bác Hồ căn dặn.
III. KẾT LUẬN
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là cuộc đấu tranh trường kỳ, gay go và phức tạp, đòi hỏi sự kiên trì, trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, trong đó thanh niên đóng vai trò là lực lượng xung kích tuyến đầu. Thấm nhuần sâu sắc tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các chủ trương chiến lược của Đảng, việc xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam "vừa hồng, vừa chuyên", có lý tưởng cách mạng trong sáng, bản lĩnh chính trị vững vàng và tri thức công nghệ tiên tiến là đòi hỏi sống còn. Khi thanh niên thực sự nêu cao tinh thần tự giác học tập, rèn luyện và dũng cảm chiến đấu trên mặt trận tư tưởng, nền tảng lý luận của Đảng sẽ được giữ vững, tạo động lực to lớn đưa đất nước vững bước trên con đường đổi mới và phát triển bền vững.
Th.S Trần Thanh Hà - Khoa LLCT - Trường Đại học Công nghiệp Việt-Hung
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Hà Nội.
2. Bộ Chính trị (2026), Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới, Hà Nội.
3. Thủ tướng Chính phủ (2021), Quyết định số 1331/QĐ-TTg ngày 24/7/2021 ban hành Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021-2030, Hà Nội.
4. Quốc hội (2020), Luật Thanh niên, số 57/2020/QH14, ngày 16/6/2020, Hà Nội.
5. Thủ tướng Chính phủ (2011), Quyết định số 2474/QĐ-TTg ngày 30/12/2011 phê duyệt Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2011-2020, Hà Nội.
6. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Tập 13, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội. Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (2022), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XII (nhiệm kỳ 2022-2027), Nxb Thanh niên, Hà Nội.