Ảnh minh họa
Nhà nước đã ban hành nhiều quy định pháp lý cụ thể nhằm hỗ trợ người lao động học nghề, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp. Một trong những chính sách nổi bật là việc hỗ trợ học nghề đối với người tham gia bảo hiểm thất nghiệp, quy định tại Quyết định số 17/2021/QĐ-TTg. Theo đó, người lao động có nhu cầu học nghề được hỗ trợ một lần kinh phí học nghề tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, góp phần giúp họ nhanh chóng tái hòa nhập thị trường lao động, nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm phù hợp.
Không chỉ dừng lại ở chính sách dành cho người thất nghiệp, các chương trình quốc gia cũng được thiết kế để bao phủ đa dạng nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội. Cụ thể, theo Quyết định số 1190/QĐ-TTg, chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2021–2030 đã đặt mục tiêu đào tạo nghề và tạo việc làm cho ít nhất 200.000 người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện trong giai đoạn 2021–2025. Đây là một bước đi quan trọng trong việc đảm bảo cơ hội bình đẳng trong tiếp cận giáo dục nghề nghiệp cho mọi người dân.
Bên cạnh đó, quản lý nhà nước cũng phát huy vai trò định hướng, khuyến khích và tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động tham gia vào quá trình đào tạo nhân lực. Nhà nước đã có những chính sách cụ thể nhằm khuyến khích người sử dụng lao động tự tổ chức hoặc liên kết với các cơ sở đào tạo để bồi dưỡng, đào tạo lại người lao động ngay tại nơi làm việc. Mô hình này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn giúp đào tạo sát với yêu cầu thực tế, nâng cao hiệu quả sử dụng lao động và tăng năng suất lao động cho doanh nghiệp.
Cùng với đó, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã phối hợp với các địa phương, tổ chức nhiều khóa đào tạo đánh giá viên kỹ năng nghề quốc gia nhằm chuẩn hóa đội ngũ đánh giá viên, đảm bảo công bằng và minh bạch trong công nhận trình độ kỹ năng nghề của người lao động. Đồng thời, một số địa phương đã ban hành cơ chế riêng, hỗ trợ học phí, chi phí đi lại, sinh hoạt trong thời gian người lao động tham gia học nghề ngắn hạn hoặc dài hạn tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa – đối tượng thường gặp khó khăn trong việc đầu tư cho đào tạo – nhà nước cũng kịp thời xây dựng cơ chế hỗ trợ đào tạo nghề trình độ sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng. Những chương trình như vậy không chỉ giúp người lao động có việc làm bền vững, mà còn nâng cao tính cạnh tranh và khả năng thích ứng của doanh nghiệp trong môi trường sản xuất, kinh doanh biến động.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác đào tạo nghề vẫn còn gặp nhiều thách thức. Hạ tầng đào tạo tại một số vùng còn hạn chế; năng lực đội ngũ giáo viên chưa đồng đều; việc kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nghề còn lỏng lẻo. Do đó, để phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò của quản lý nhà nước, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng lộ trình rõ ràng và cụ thể về đầu tư đào tạo nghề, trong đó xác định rõ vai trò và trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.
Ngoài ra, công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cho người lao động, doanh nghiệp và toàn xã hội về tầm quan trọng của kỹ năng nghề cần được đẩy mạnh, góp phần tạo nên phong trào học nghề, trọng dụng nghề trong cộng đồng. Đồng thời, cần có cơ chế đánh giá, giám sát và chế tài minh bạch nhằm đảm bảo hiệu quả thực thi các chính sách đào tạo nghề.
Tóm lại, phát huy vai trò quản lý nhà nước trong việc hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động là yếu tố then chốt trong quá trình xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm thích ứng với yêu cầu của thị trường lao động, mà còn là chiến lược dài hạn góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong kỷ nguyên chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.