Với trình độ học vấn cao, năng lực nghiên cứu khoa học và khả năng tiếp cận nhanh với tri thức, công nghệ mới, học viên sau đại học có vai trò quan trọng, là lực lượng nòng cốt, tiên phong thúc đẩy phong trào học tập số trong Học viện, nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số hiện nay.
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số quốc gia đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó giáo dục - đào tạo là một trong những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp và rõ nét. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức dạy học, nghiên cứu và phát triển tri thức theo hướng hiện đại, linh hoạt, thích ứng với môi trường số. Đối với Học viện Chính trị, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết, nhất là trong đào tạo sau đại học, cấp học đòi hỏi người học phải phát huy cao độ tính chủ động, năng lực tự học, tự nghiên cứu, thường xuyên cập nhật tri thức mới và vận dụng sáng tạo vào thực tiễn công tác. Trong bối cảnh đó, phát huy vai trò tiên phong của học viên sau đại học trong phong trào học tập số không chỉ góp phần đổi mới phương thức học tập, nghiên cứu mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
Học viên đào tạo sau đại học ở Học viện Chính trị là đối tượng có trình độ, có kinh nghiệm thực tiễn, ý thức tổ chức kỷ luật cao, đồng thời có nhu cầu lớn trong bổ sung tri thức lý luận, nâng cao năng lực nghiên cứu và vận dụng vào thực tiễn công tác. Đặc điểm đó quy định họ không chỉ là người tiếp nhận tri thức mà còn phải là lực lượng nòng cốt trong đổi mới phương thức học tập, nghiên cứu, thích ứng với môi trường số. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, phong trào học tập số trở thành một yêu cầu khách quan của quá trình đổi mới giáo dục - đào tạo, đòi hỏi người học phải chủ động khai thác học liệu số, sử dụng nền tảng và công cụ số, nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu và hợp tác học thuật trên môi trường số. Với đặc thù học tập, nghiên cứu, học viên đào tạo sau đại học ở Học viện Chính trị có điều kiện và khả năng đi đầu trong thực hiện yêu cầu đó, không chỉ ở việc đổi mới cách học của bản thân mà còn ở khả năng chia sẻ kinh nghiệm, lan tỏa phương pháp mới, góp phần hình thành động lực chung trong tập thể. Vì vậy, phát huy vai trò tiên phong của học viên đào tạo sau đại học trong phong trào học tập số thực chất là phát huy vai trò chủ thể trung tâm, lực lượng nòng cốt của quá trình đổi mới học tập, nghiên cứu ở Học viện Chính trị hiện nay.
Trong những năm vừa qua, cùng với quá trình đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục - đào tạo, việc phát huy vai trò của học viên sau đại học trong học tập số ở Học viện Chính trị đã có những kết quả tích cực. Nhận thức của nhiều học viên về ý nghĩa của học tập số từng bước được nâng lên; việc khai thác hệ thống học tập trực tuyến, thư viện điện tử, học liệu số và các nền tảng hỗ trợ nghiên cứu ngày càng được chú trọng. Nhiều học viên đã bước đầu thích ứng với môi trường học tập số, biết sử dụng công nghệ số trong tìm kiếm, xử lý tài liệu, trao đổi học thuật và tổ chức hoạt động học tập, nghiên cứu. Ở các lớp nghiên cứu sinh đã xuất hiện tinh thần chia sẻ tài liệu, kinh nghiệm, phương pháp học tập trên môi trường số, qua đó góp phần đổi mới cách học, nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu.
Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa thật đồng đều và chưa phản ánh rõ vai trò nòng cốt, dẫn dắt của học viên trong phong trào học tập số. Một bộ phận học viên chưa nhận thức đầy đủ vị trí, ý nghĩa của học tập số; việc ứng dụng công nghệ số trong học tập, nghiên cứu có lúc còn thiên về thao tác kỹ thuật, chưa gắn chặt với đổi mới phương pháp học tập và chiều sâu học thuật. Năng lực số, kỹ năng khai thác, chọn lọc, xử lý thông tin của học viên còn có sự chênh lệch; tính chủ động, tự giác và khả năng lan tỏa trong tập thể ở một số trường hợp còn hạn chế. Đáng chú ý, chưa hình thành nhiều mô hình học viên nòng cốt, nhóm học tập số, diễn đàn học thuật số có hiệu quả và sức ảnh hưởng rõ nét trong môi trường đào tạo sau đại học.
Thực tiễn đó cho thấy, trước yêu cầu chuyển đổi số quốc gia hiện nay, vấn đề đặt ra không chỉ là tăng cường ứng dụng công nghệ trong học tập, mà quan trọng hơn là phát huy vai trò tiên phong của học viên sau đại học như lực lượng nòng cốt trong đổi mới phương thức học tập và nghiên cứu. Theo đó, học viên không chỉ cần có khả năng thích ứng với môi trường số, mà còn phải chủ động lan tỏa tinh thần tự học, tự nghiên cứu, từng bước hình thành thói quen học tập hiện đại, nâng cao năng lực khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn tri thức số. Đồng thời, phong trào học tập số cần được phát triển theo hướng thiết thực, gắn chặt với yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học, qua đó góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ có khả năng thích ứng và làm việc hiệu quả trong môi trường số hiện nay.
Trước những yêu cầu từ thực tiễn, việc phát huy vai trò tiên phong của học viên sau đại học ở Học viện Chính trị trong phong trào học tập số đòi hỏi phải triển khai các giải pháp đồng bộ, thiết thực và phù hợp với đặc điểm đào tạo sau đại học cũng như yêu cầu của chuyển đổi số hiện nay.
Thứ nhất, cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm và khát vọng tiên phong của học viên đào tạo sau đại học đối với học tập số. Điều quan trọng là làm cho học viên nhận thức rõ học tập số không chỉ là sự thích ứng về kỹ thuật, mà là yêu cầu tất yếu của đổi mới giáo dục - đào tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trên cơ sở đó, gắn học tập số với tinh thần tự học, học tập suốt đời, với trách nhiệm tự hoàn thiện năng lực công tác và ý thức nêu gương, đi đầu, lan tỏa trong môi trường đào tạo sau đại học.
Thứ hai, cần bồi dưỡng năng lực số và phương pháp học tập, nghiên cứu trên môi trường số cho học viên. Trọng tâm của giải pháp này là giúp học viên nâng cao khả năng khai thác, chọn lọc, đánh giá và xử lý thông tin số; sử dụng hiệu quả các nền tảng, công cụ số phục vụ học tập, thảo luận và nghiên cứu khoa học. Đồng thời, cần chú trọng hình thành phương pháp tự học, tự nghiên cứu khoa học, văn hóa trích dẫn, đạo đức học thuật và ý thức bảo đảm an toàn thông tin trong quá trình học tập số.
Thứ ba, cần xây dựng học viên sau đại học thành lực lượng nòng cốt, hạt nhân lan tỏa phong trào học tập số. Việc phát hiện, bồi dưỡng và phát huy những học viên tích cực, có năng lực, có uy tín để làm hạt nhân phong trào có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thông qua các nhóm học tập số, diễn đàn học thuật số, mô hình chia sẻ kinh nghiệm học tập và nghiên cứu, cần tạo điều kiện để học viên hỗ trợ lẫn nhau, lan tỏa cách học mới, tinh thần tự học, tự nghiên cứu và từng bước hình thành những điểm nhấn có sức dẫn dắt trong tập thể.
Thứ tư, cần đổi mới nội dung, hình thức tổ chức phong trào học tập số theo hướng thiết thực, hiệu quả và có sức cuốn hút. Phong trào chỉ có thể phát triển bền vững khi gắn chặt với nhu cầu thực tế của học viên sau đại học và yêu cầu nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu. Vì vậy, cần kết hợp chặt chẽ giữa học tập chính khóa với tự học, tự nghiên cứu, trao đổi học thuật trên môi trường số; lấy kết quả học tập, nghiên cứu và mức độ lan tỏa trong tập thể làm thước đo, đồng thời khuyến khích những sáng kiến, mô hình và cách làm sáng tạo trong phong trào học tập số.
Thứ năm, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng và hoàn thiện cơ chế bảo đảm để học viên phát huy vai trò nòng cốt. Giảng viên, cán bộ quản lý và các cơ quan chức năng phải thực sự đồng hành trong định hướng phương pháp, hỗ trợ học thuật, xây dựng học liệu số, nền tảng số và không gian học tập phù hợp. Cùng với đó, cần gắn việc tham gia phong trào học tập số với đánh giá kết quả học tập, nghiên cứu, rèn luyện; kịp thời sơ kết, tổng kết, biểu dương và nhân rộng những tập thể, cá nhân tiêu biểu để tạo động lực cho phong trào phát triển đi vào chiều sâu.
3. Kết luận
Phát huy vai trò tiên phong của học viên sau đại học ở Học viện Chính trị trong phong trào học tập số là yêu cầu khách quan, gắn liền với đổi mới giáo dục - đào tạo và yêu cầu chuyển đổi số quốc gia hiện nay. Khi học viên thực sự trở thành lực lượng nòng cốt, có khả năng dẫn dắt và lan tỏa trong môi trường học tập số, phong trào học tập số sẽ có điều kiện phát triển thực chất hơn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học ở Học viện Chính trị. Đây cũng là cơ sở quan trọng để góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Thượng tá Vũ Trường Duy, Trung tá Nguyễn Quốc Duy,
Trung tá Nguyễn Văn Nhiên, Thiếu tá Lê Văn Tình
Hệ Đào tạo sau đại học, Học viện Chính trị
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2019), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
2. Quân ủy Trung ương (2025), Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/1/2025 của Quân ủy Trung ương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV.