Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước hiện là cơ quan trực tiếp quản lý 02 Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam được UNESCO ghi danh, gồm Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn. Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu là kết quả của một quá trình chuẩn bị công phu, liên tục và có định hướng dài hạn, bám sát các chủ trương, chỉ đạo nhất quán của Đảng, Nhà nước và Lãnh đạo Chính phủ về bảo vệ và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ quốc gia. Đồng thời, việc hình thành Không gian này cũng phù hợp với thông lệ quốc tế, khi cơ quan lưu trữ quốc gia của mỗi nước luôn là địa chỉ tin cậy giới thiệu những tư liệu quý giá, tiêu biểu nhất, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và truyền thống quản trị của quốc gia.
Ông Đặng Thanh Tùng - Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước phát biểu tại chương trình
Tại buổi Lễ, ông Đặng Thanh Tùng - Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước phát biểu: Không gian giới thiệu ngày hôm nay không chỉ hiện thực hóa quy định của Luật Lưu trữ năm 2024 trong việc chủ động bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, nâng cao khả năng thụ hưởng giá trị di sản của Nhân dân, mà còn phù hợp với thông lệ quốc tế, khi cơ quan lưu trữ của một quốc gia phải là địa chỉ tin cậy nhất giới thiệu những tài liệu quý, tiêu biểu, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và truyền thống của mỗi quốc gia.
Đặc biệt, quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Cục xác định: chuyển đổi số trong lưu trữ chính là chuyển đổi cách thức cung cấp thông tin, cách công chúng tiếp cận và sử dụng tài liệu lưu trữ. Không gian giới thiệu này chính là nơi hiện thực hóa cách tiếp cận đó và được xác định là trọng tâm trong chiến lược chuyển đổi số và phục vụ xã hội của ngành Lưu trữ trong giai đoạn mới, ông Đặng Thanh Tùng chia sẻ thêm.
Không gian giới thiệu được thiết kế khoa học, hiện đại với 03 khu vực nội dung chính. Trong đó, trung tâm là Không gian Media hiện đại - nơi tài liệu lưu trữ được chuyển hóa thành nội dung media, dữ liệu số, sản phẩm tương tác đa phương tiện. Bên cạnh đó, Không gian Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu sẽ mang đến cho công chúng trong nước và quốc tế một cái nhìn tổng quan, dễ tiếp cận về di sản tư liệu và tài liệu lưu trữ quốc gia, đồng thời, cho phép công chúng có thể tìm hiểu, tra cứu, tương tác và học tập từ tài liệu lưu trữ gốc thông qua các màn hình tương tác, tìm kiếm thông tin. Ngoài ra, Không gian Lịch sử ngành Lưu trữ Việt Nam được bố trí với mục đích tôn vinh hành trình hình thành và phát triển của nghề lưu trữ, cùng những thế hệ người làm lưu trữ đã lặng thầm gìn giữ, bảo vệ và trao truyền các di sản tư liệu, tài liệu lưu trữ quốc gia qua các thời kỳ.
Đây được định hướng phát triển như một "lớp học lịch sử trực quan" và không gian sinh hoạt chuyên đề, nơi tổ chức các hoạt động ngoại khóa, giáo dục trải nghiệm cho học sinh, sinh viên; đồng thời là điểm đến nghiên cứu, tìm hiểu dành cho các nhà khoa học, công chúng và du khách quốc tế.
Trong thời gian tới, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước sẽ tổ chức nhiều chuyên đề giới thiệu tài liệu lưu trữ, được xây dựng bám sát định hướng tuyên truyền của Đảng và Nhà nước, gắn với các sự kiện chính trị - lịch sử trọng đại của đất nước, các ngày lễ lớn, cũng như nội dung Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. Các chuyên đề được khai thác trực tiếp từ nguồn tài liệu lưu trữ gốc, đặc biệt là Mộc bản, Châu bản triều Nguyễn và các khối tài liệu lưu trữ tiêu biểu khác, qua đó giúp công chúng, nhất là thế hệ trẻ, tiếp cận lịch sử một cách chân thực, khoa học và có chiều sâu - không chỉ "học lịch sử", mà còn hiểu lịch sử từ chính những bằng chứng nguyên bản.
Thông qua hình thức giới thiệu linh hoạt, kết hợp giữa trưng dẫn tài liệu gốc, nội dung số hóa, phim tư liệu và tương tác đa phương tiện, Không gian giới thiệu được kỳ vọng trở thành địa điểm sinh hoạt chuyên đề, giáo dục truyền thống và hoạt động ngoại khóa thiết thực cho các cơ quan, đơn vị, cơ sở đào tạo; đồng thời góp phần đưa tài liệu lưu trữ thực sự đi vào đời sống xã hội, phát huy vai trò là nguồn lực tri thức quan trọng trong công tác tuyên truyền, giáo dục và bồi đắp bản sắc văn hóa dân tộc.
Trên cơ sở kết quả vận hành Không gian giới thiệu này, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước sẽ chỉ đạo các Trung tâm Lưu trữ quốc gia trực thuộc chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, tiến tới mở cửa phục vụ độc giả tất cả các ngày trong tuần, từng bước mở rộng mô hình phục vụ mở trong lĩnh vực lưu trữ, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận tài liệu lưu trữ và đưa di sản tư liệu, tài liệu lưu trữ quốc gia đến gần hơn với đời sống xã hội.
Kể từ ngày 03/3/2026 - tức ngày Rằm tháng Giêng, Tết Nguyên Tiêu năm Bính Ngọ tới đây, Không gian sẽ chính thức mở cửa tự do đón khách tham quan từ 09h00 đến 16h00 các ngày trong tuần.
Đặc biệt, để khởi động cho chuỗi hoạt động phục vụ công chúng với thông điệp "Khai trí đầu xuân - Tôn vinh văn hiến", tại đây sẽ diễn ra Trưng bày chuyên đề về Tết Hoàng cung qua Châu bản, Mộc bản triều Nguyễn, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm tương tác độc đáo như kỹ thuật in dập Mộc bản trên giấy dó và tặng chữ thư pháp đầu xuân. Nơi đây hứa hẹn sẽ là một điểm đến mới trong bản đồ du xuân của người Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung.
PV