"Hát cùng nguồn cội – Chân dung Khánh Ly" không chỉ là một ấn phẩm văn hóa, mà còn là lời nhắc về căn tính, về quê hương và về sức mạnh bền bỉ của nghệ thuật trong dòng chảy lịch sử
HÁT CÙNG NGUỒN CỘI – CHÂN DUNG KHÁNH LY là cuốn sách chân dung đặc biệt về cuộc đời và sự nghiệp của danh ca Khánh Ly – người nghệ sĩ đã dành trọn cuộc đời để hát cho thân phận con người và khát vọng hòa bình.
Cuốn sách được cấu trúc thành tám chương, tương ứng với những chặng đường lớn trong cuộc đời người nghệ sĩ.
Tám chương – một hành trình từ nguồn cội đến bình an.
"Hát cùng nguồn cội - Chân dung Khánh Ly". Dự án do Tiến sĩ Bùi Quang Ngọc làm chủ nhiệm, ca sĩ Quang Thành giữ vai trò chủ biên và thực hiện.
Cuốn sách "Hát cùng nguồn cội - Chân dung Khánh Ly" do NXB Phụ nữ Việt Nam ấn hành được xem ấn phẩm được xem là đầy đủ và hệ thống nhất về cuộc đời Khánh Ly từ trước đến nay. Ở tuổi 81, sau biến cố sức khỏe, giọng ca thành danh từ nhạc Trịnh lựa chọn kể lại hành trình đời mình bằng một tâm thế bình thản, như một cách nhìn lại và biết ơn.
Sách được biên soạn từ kịch bản bộ phim tư liệu âm nhạc nhiều tập cùng tên, thuộc dự án "Viet Legacy Development - Phát triển di sản Việt Nam", phối hợp sản xuất phim cùng BH Media.
Chương 1: Hà Nội – Miền ký ức tuổi thơ
Mở đầu cuốn sách là không gian Hà Nội nơi cô bé Nguyễn Thị Lệ Mai chào đời.
Người Cha lần đầu tiên được khắc họa đầy đủ – chính là mạch nguồn đầu tiên nuôi dưỡng tâm hồn nghệ sĩ cho Lệ Mai. Ông thường hát cho con nghe, trìu mến gọi con gái là "viên ngọc đen". Từ những ngày thơ ấu được cha công kênh trên vai hát cho nghe và từ đó một tình yêu âm nhạc được gieo xuống tâm hồn bé Mai rất tự nhiên.
Khánh Ly viết: "Hà Nội ở trong tôi. Tôi luôn hãnh diện vì là người Hà Nội."
Chương sách không chỉ là ký ức cá nhân, mà còn là bản hòa âm của một Hà Nội thanh lịch, sâu lắng – nơi khởi sinh căn tính văn hóa mà bà mang theo suốt đời. Một Hà Nội đẹp mãi trong ký ức, nơi Khánh Ly tự hào và suốt đời nâng niu.
Chương 2 của cuốn sách là chặng đường nhiều thử thách của một cô gái trẻ đi tìm chỗ đứng cho tiếng hát mình. Cuộc gặp với nhạc sĩ Trịnh Công Sơn năm 1964 tại Đà Lạt và lần tái ngộ định mệnh năm 1967 tại Sài Gòn đã mở ra một chương mới của tân nhạc Việt Nam.
Đêm 19/11/1967, tại Quán Văn, lần đầu tiên Khánh Ly hát "Diễm xưa". Từ đó, hình ảnh "nữ hoàng chân đất" và giọng hát "khói thuốc xanh" trở thành biểu tượng của âm nhạc Trịnh Công Sơn.
Chương 3: Những tháng ngày viễn xứ
Biến cố lịch sử đẩy Khánh Ly sang một hành trình khác: từ ánh đèn sân khấu đến trại tạm cưFort Chaffee, đến những năm tháng lêu bêu nơixứ người, tiếng hát như chim nhớ đàn, từ vinhquang đến những ngày lặng lẽ nơi đất lạ.
Tiếng hát từng vang khắp Sài Gòn giờ đây mangnỗi cô đơn của người xa xứ. Có những lúc, bà không muốn nhớ đến chính thân phận mình. Nhưng chính trong giai đoạn này, bà nhận ra điều quý giá nhất không phải danh vọng, mà là gia đình.
Cuộc hôn nhân với ông Nguyễn Hoàng Đoan trở thành điểm tựa tinh thần giữa những năm tháng bấp bênh. Gia đình trở thành gia tài lớn nhất. Một chương lặng lẽ nhưng thấm đẫm thân phận và nghị lực. Xót xa cảm giác "chim nhớ đàn" một nỗi hoài hương âm thầm nhưng bền bỉ.
Chương 4: Quê hương – Trở về nơi bắt đầuSau nhiều năm xa cách, hành trình trở về Việt Nam không chỉ là một chuyến bay, mà là hành trình trở về nội tâm.
Khánh Ly từng viết: "Sống hay chết tử tế thì nơi nào cũng là quê hương mình." Nhưng sâu thẳm, bà luôn biết mình thuộc về đâu.
Chương sách khắc họa rõ nét "Vòng tay nhân ái"– những chuyến đi thiện nguyện xuyên Việt suốt nhiều năm, làm ấm thêm ngọn lửa yêu thương giữa đời thường, lan tỏa tinh thần nhân văn, học được từ Trịnh Công Sơn trong từng bước chân trở lại quê nhà.
Sống trong đời sống cần có một tấm lòng… dù chỉ là Để Gió Cuốn Đi.
Chương 5: Anh là hình – Em là bóng
Đây là chương dày dặn và xúc động nhất viết về mối tri âm giữa Khánh Ly và Trịnh Công Sơn – một sự gắn bó không ồn ào nhưng bền bỉ như định mệnh nghệ thuật.
Mối quan hệ giữa Khánh Ly và Trịnh Công Sơn không được gọi tên bằng danh phận, nhưng lại sâu sắc đến mức "anh là hình – em là bóng".
Họ tập nói và nghe bằng sự im lặng. Họ đi qua bao thăng trầm thời cuộc, nhưng vẫn nghe được tiếng nhau trong bình minh và mưa giông.
Những bút tích lần đầu được công bố, những ký ức được kể lại từ chính người trong cuộc và gia đình nhạc sĩ, làm sáng rõ một "định mệnh vĩnh viễn thương yêu nhau" – như lời Trịnh Công Sơn dành cho Khánh Ly.
Chương 6: Hát cho quê hương Việt Nam
Giai đoạn âm nhạc phản chiến và Ca khúc Da Vàng là dấu mốc rực rỡ và nhiều thử thách nhất trong sự nghiệp Khánh Ly.
Tiếng hát của bà cùng âm nhạc Trịnh Công Sơn đã vượt khỏi ranh giới giải trí để trở thành tiếng nói lương tri giữa chiến tranh.
Giai đoạn âm nhạc phản chiến và Ca khúc Da Vàng – tiếng hát cất lên giữa chiến tranh, kêu gọi hòa bình.
Chương sách đồng thời ghi lại cuộc trò chuyện giữa Khánh Ly và Tiến sĩ Bùi Quang Ngọc về dự án bảo tồn di sản âm nhạc Trịnh Công Sơn, với những giá trị nghệ thuật cần được khẳng định của lương tri thời đại.
Nghệ thuật ở đây không chỉ là thanh âm, mà là sức mạnh chạm tới xã hội và nhân loại yêu hòa bình.
Chương 7: Hoài niệm – Lời tri âm
Lần đầu tiên, gần 100 nhân vật có ảnh hưởng hội tụ trong một cuốn sách. Từ các nhà lãnh đạo tôn giáo, chính khách đến văn nghệ sĩ nhiều thế hệ.
Những tên tuổi như Đoàn Chuẩn, Lam Phương, Trầm Tử Thiêng, Trần Tiến, Phú Quang; Thái Thanh, Lệ Thu, Nguyễn Thụy Kha, Tuấn Ngọc, Elvis Phương, Hồng Nhung, Trần Thu Hà, Tùng Dương, Mỹ Linh, Thu Phương … hiện lên qua ký ức của Khánh Ly như một phần của đời sống nghệ thuật Việt Nam suốt nửa thế kỷ.
Một bức tranh đa chiều về đời sống văn hóa Việt Nam suốt nhiều thập niên.
Chương sách này chính là bản hòa âm của tri âm và tưởng nhớ.
Chương 8: Đời cho ta thế
Chương cuối là lời tự sự bình thản và sâu sắc của người nghệ sĩ ở tuổi 81.
"Danh vọng, tiền tài rồi cũng qua đi. Đừng chất thêm nỗi khổ cho mình, cho nhau và cho cuộc đời này".
Một tinh thần thanh thản, biết ơn và bao dung khép lại hành trình. Sau biến cố sức khỏe, sau những năm tháng vinh quang lẫn lặng thầm, Khánh Ly chọn sống nhẹ nhàng, thanh thản.
"Tôi không tiếc nuối gì vì tôi đã là người giàu có nhất thế giới này. Tôi đã có tình yêu của mọi người".
GIÁ TRỊ VĂN HÓA VÀ THÔNG ĐIỆP CỦA SÁCH VÀ PHIM TƯ LIỆU
Không chỉ là câu chuyện đời của một danh ca huyền thoại, Hát cùng nguồn cội còn là lát cắt lịch sử của một thời kỳ vừa lãng mạn vừa đau thương là hành trình gìn giữ ký ức chung của âm nhạc Việt Nam.
Qua tiếng hát Khánh Ly và âm nhạc Trịnh Công Sơn, khẳng định sức mạnh của nghệ thuật trong việc chạm tới lương tri, nuôi dưỡng lòng nhân ái và khát vọng hòa bình.
"Tôi không mong mọi người công nhận những điều tôi nói là đúng. Tôi chỉ muốn nói những điều mà có thể tôi không bao giờ có cơ hội được nói nữa." – Khánh Ly.
Ở tuổi 81, sau biến cố sức khỏe, bà chọn hoàn thành cuốn sách như một lời tạ ơn Đời – tạ ơn Người và tạ ơn Nguồn Cội.
Sách và phim tư liệu nhiều tập HÁT CÙNG NGUỒN CỘI – CHÂN DUNG KHÁNH LY được hình thành từ hơn 20 năm ghi chép và đồng hành của Quang Thành, là kết tinh của sự bền bỉ, trân trọng và tâm huyết với di sản văn hoá dân tộc.
HÁT CÙNG NGUỒN CỘI – CHÂN DUNG KHÁNH LY
Đây là sản phẩm nghệ thuật dành cho những ai từng yêu dòng nhạc Trịnh Công Sơn và tiếng hát
Khánh Ly và cho cả những ai muốn hiểu vì sao họ trở thành huyền thoại, là "định mệnh vĩnh viễn thương yêu nhau" và là ký ức của thời đại.
NHỮNG ĐIỂM ĐẶC BIỆT CỦA ẤN PHẨM
• Lần đầu tiên công bố nhiều bút tích giữa Khánh Ly và Trịnh Công Sơn.
• Hé lộ hình ảnh, câu chuyện về người cha – mảnh ghép quan trọng lý giải căn nguyên gắn bó âm nhạc của bà.
• Gần 100 chân dung nhân vật hội tụ trong cùng một cuốn sách.
•Sách và phim tài liệu nhiều tập Hát cùng nguồn cội – Chân dung Khánh Ly được hình thành từ hơn 20 năm ghi chép và đồng hành của Quang Thành, là kết tinh của sự bền bỉ và tâm huyết dành cho di sản văn hóa dân tộc.
• Song hành cùng bộ phim tư liệu cùng tên một dự án văn hóa quy mô và dài hơi.
Chia sẻ tại buổi ra mắt, danh ca Khánh Ly cho hay: "Tôi luôn nghĩ rằng nợ tiền bạc thì đến một ngày nào đó, nếu trời thương, mình có thể trả được. Nhưng một lời cảm ơn thì đôi khi nó thường quá, nói mãi rồi cũng thành sáo rỗng.
Có lẽ im lặng và ghi nhớ trong lòng thì quý hơn. Tôi vốn ít chia sẻ vì nói ra sợ lại thành vụng về, không biết diễn đạt thế nào cho đúng. Cảm ơn suông thì nhẹ tênh, mà im lặng quá thì lại dễ gây hiểu lầm. Nhưng trong lòng mình, tôi luôn tự hỏi: Làm sao để trả cho hết những ân tình này?"
Bà bồi hồi nhớ về những ngày tháng bôn ba khắp bốn bể năm châu nhưng vẫn luôn nhận được sự yêu thương nồng hậu từ khán giả quê nhà. "Tôi cứ thắc mắc mãi, vì sao Hà Nội và Sài Gòn, Huế lại yêu tôi đến thế? Có đôi khi tôi trộm nghĩ, hay vì người ta yêu quý anh Sơn nhiều quá, mà bây giờ anh không còn nữa, nên mọi người 'yêu đỡ' tôi? Yêu người này để nhớ về người kia chăng?"
"Tôi không còn đi tìm tiền bạc hay cơ hội, ở tuổi 81 này, tôi chỉ muốn tìm lại chính mình – một người đàn bà bình thường được sống trong tình yêu thương của mọi người."
Ảnh : Lương Duy Tiến
Thuý Hằng