Ngày 23/9, UBND xã Cần Giờ, TP.HCM tổ chức khai mạc Tuyến đường nghệ thuật – không gian triển lãm hình ảnh, tư liệu và hiện vật về quá trình hình thành, phát triển Lễ hội Nghinh Ông TP.HCM năm 2026. Sự kiện diễn ra từ ngày 23 đến 27-9 trên tuyến đường Lê Thương và khu vực công viên Cần Thạnh, mở đầu cho chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc của lễ hội từ ngày 24 đến 26-9.
Không chỉ là điểm tham quan trong những ngày hội, tuyến đường nghệ thuật còn là hành trình khám phá chiều sâu văn hóa biển Cần Giờ, nơi tín ngưỡng dân gian, lịch sử cộng đồng và nhịp sống đương đại cùng hiện diện trong một không gian mở.
Nghinh Ông – nhịp đập tâm linh của cư dân vùng biển
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Kha Văn Phước, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Cần Giờ, đã ôn lại lịch sử hình thành và phát triển của Lễ hội Nghinh Ông, một sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống cư dân vùng biển Nam Bộ.
Đối với người dân Cần Giờ, Nghinh Ông không đơn thuần là một lễ hội truyền thống, mà còn là sự kết tinh của niềm tin, lòng biết ơn và khát vọng gắn bó với biển cả. Tín ngưỡng thờ thần Nam Hải, tức cá Ông, bắt nguồn từ niềm tin của ngư dân về vị thần hộ mệnh, luôn chở che những người lênh đênh trên biển, giúp họ vượt qua sóng to, gió lớn.
Qua nhiều thế hệ, lễ hội trở thành dịp để ngư dân bày tỏ lòng thành kính, cầu mong những chuyến biển bình an, mùa đánh bắt thuận lợi, cuộc sống ngày càng no ấm. Những nghi thức truyền thống không chỉ phản ánh đời sống tâm linh phong phú mà còn lưu giữ ký ức về quá trình khai phá, lập nghiệp và phát triển của cộng đồng cư dân vùng biển Cần Giờ.
Trong không gian lễ hội, tình làng nghĩa xóm, sự gắn kết giữa các thế hệ và tinh thần tương trợ của người đi biển được tiếp nối. Đây cũng là dịp để cộng đồng cùng nhìn lại cội nguồn, tri ân tiền nhân và trao truyền những giá trị văn hóa đặc trưng cho thế hệ trẻ.
Nhấn mạnh ý nghĩa của công tác bảo tồn di sản, ông Kha Văn Phước cho rằng việc giữ gìn và phát huy giá trị Lễ hội Nghinh Ông – di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia – không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước hay những người trực tiếp thực hành di sản, mà còn là trách nhiệm chung của cả cộng đồng.
Thông điệp ấy cũng là tinh thần xuyên suốt của Tuyến đường nghệ thuật năm nay: đưa di sản đến gần hơn với công chúng, để mỗi người không chỉ chiêm ngưỡng mà còn hiểu, trân trọng và cùng chung tay gìn giữ những giá trị văn hóa đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Khi lịch sử và nghệ thuật hòa quyện trong không gian biển
Với chủ đề “Cần Giờ - Bản sắc biển - Hướng tới tương lai”, Tuyến đường nghệ thuật được xây dựng như một không gian triển lãm ngoài trời, kết hợp giữa tư liệu lịch sử, hình ảnh, hiện vật và nghệ thuật sắp đặt. Lợi thế cảnh quan biển trời Cần Thạnh tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa không gian trưng bày với đời sống văn hóa, sinh hoạt của cộng đồng địa phương.
Nội dung triển lãm được tổ chức thành ba không gian chủ đề, dẫn dắt người tham quan khám phá Cần Giờ từ chiều sâu di sản đến những chuyển động phát triển hôm nay.
Không gian thứ nhất, “Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ - Di sản văn hóa của cộng đồng ngư dân vùng biển”, giới thiệu những tư liệu lịch sử, hình ảnh nghi thức cổ truyền, trang phục tế lễ và hiện vật gắn với Lăng Ông Thủy Tướng qua các thời kỳ.
Qua từng hình ảnh, hiện vật, lễ hội hiện lên không chỉ với những nghi thức trang trọng mà còn với những lớp trầm tích văn hóa được lưu truyền trong cộng đồng. Đó là câu chuyện về niềm tin của người đi biển, về sự gắn bó giữa con người với đại dương và về sức sống bền bỉ của tín ngưỡng dân gian trong đời sống hiện đại.
Không gian thứ hai, “Con người Cần Giờ - Văn hóa biển và quá trình phát triển”, tái hiện đời sống lao động, sản xuất và sinh hoạt tinh thần của cư dân địa phương. Những công cụ lao động, phương thức đánh bắt truyền thống, mô hình ghe thuyền và hình ảnh sinh hoạt vùng sông nước góp phần kể lại hành trình lập nghiệp của người dân trên vùng đất duyên hải.
Từ những phương tiện đánh bắt thô sơ đến các phương thức sản xuất ngày càng đổi mới, mỗi hiện vật đều gợi nhắc mối quan hệ mật thiết giữa cộng đồng cư dân với biển, đồng thời phản ánh quá trình chuyển mình của địa phương trong dòng chảy phát triển và hội nhập.
Không gian thứ ba, “Thiên nhiên Cần Giờ - Bảo tồn và phát huy giá trị rừng ngập mặn, văn hóa sông, biển”, mở ra góc nhìn về hệ sinh thái đặc trưng của địa phương, trong đó có Khu dự trữ sinh quyển thế giới rừng ngập mặn Cần Giờ.
Việc giới thiệu các giá trị tự nhiên song hành với văn hóa biển cho thấy thiên nhiên không chỉ là bối cảnh hình thành đời sống cư dân mà còn là nền tảng cho sinh kế và sự phát triển lâu dài của cộng đồng. Bảo vệ rừng ngập mặn, gìn giữ môi trường sông, biển cũng chính là bảo vệ không gian văn hóa đã nuôi dưỡng nhiều thế hệ người dân Cần Giờ.
Sự kết hợp giữa ba chủ đề tạo nên một hành trình liền mạch, từ di sản tín ngưỡng đến đời sống con người và thiên nhiên. Qua đó, Tuyến đường nghệ thuật chuyển tải thông điệp về một Cần Giờ giàu bản sắc, trân trọng quá khứ và hướng đến tương lai phát triển bền vững.
Đưa di sản đến gần hơn với công chúng trẻ
Một trong những điểm nhấn thu hút sự quan tâm của người dân và du khách ngay ngày đầu khai mạc là khu vực check-in “Nghinh Ông - Chạm hồn biển Cần Giờ”.
Được thiết kế với những biểu tượng gợi nhắc đại dương, sóng biển, thuyền hoa và sinh vật biển, không gian này mang đến trải nghiệm gần gũi, sinh động, đặc biệt với giới trẻ. Những bức ảnh lưu niệm tại tuyến đường nghệ thuật không chỉ ghi dấu hành trình tham quan mà còn góp phần đưa hình ảnh lễ hội, văn hóa biển Cần Giờ lan tỏa trên các nền tảng mạng xã hội.
Trong bối cảnh các hình thức tiếp cận văn hóa ngày càng đa dạng, việc kết hợp triển lãm truyền thống với không gian trải nghiệm trực quan mở ra cách thức mới để di sản đến gần hơn với công chúng. Người trẻ có thể bắt đầu hành trình tìm hiểu văn hóa từ một hình ảnh, một hiện vật hay một điểm check-in, rồi tiếp tục khám phá những câu chuyện lịch sử và tín ngưỡng phía sau.
Giá trị của tuyến đường nghệ thuật vì thế không chỉ nằm ở quy mô trưng bày, mà còn ở khả năng khơi gợi sự quan tâm, tạo kết nối giữa di sản với đời sống hôm nay.
Rộn ràng chuỗi hoạt động Lễ hội Nghinh Ông 2026
Tuyến đường nghệ thuật là hoạt động mở màn, tạo không khí cho chuỗi sự kiện văn hóa, nghệ thuật và tín ngưỡng diễn ra tại xã Cần Giờ trong những ngày cuối tháng 9.
Tối 24-9, lễ khai mạc Lễ hội Nghinh Ông TP.HCM năm 2026 diễn ra tại công viên Cần Thạnh, với các chương trình biểu diễn nghệ thuật mang đậm sắc màu văn hóa biển.
Tối 25-9, từ 19 giờ, chương trình nghệ thuật Nghinh Ông kết hợp đêm hội Tết Trung thu dành cho thiếu nhi sẽ diễn ra tại công viên Cần Thạnh. Đến 21 giờ, đoàn thuyền hoa đăng diễu hành trên mặt biển, khu vực Lăng Ông Thủy Tướng, tạo nên không gian lung linh giữa biển đêm. Màn bắn pháo hoa nghệ thuật dự kiến diễn ra lúc 22 giờ trên bãi biển Cần Giờ, trở thành điểm nhấn của đêm hội.
Ngày 26-9 là thời điểm diễn ra các nghi thức tâm linh truyền thống quan trọng nhất của lễ hội. Từ 9 giờ, đoàn thuyền Nghinh Ông rực rỡ cờ hoa xuất phát từ bến Tắc Xuất và bến đò Cơ khí - Co.opmart, thực hiện nghi lễ Nghinh Ông trên biển. Đến 12 giờ, đoàn thuyền trở về bến trong sự đón chào của cộng đồng ngư dân.
Lễ hội khép lại lúc 19 giờ 30 cùng ngày bằng chương trình nghệ thuật bế mạc tại công viên Cần Thạnh.
Đánh thức sức sống di sản, mở hướng phát triển du lịch bền vững
Lễ hội Nghinh Ông TP.HCM năm 2026 không chỉ là dịp tôn vinh di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia mà còn góp phần giới thiệu hình ảnh Cần Giờ như một điểm đến giàu tiềm năng về du lịch sinh thái và văn hóa biển.
Việc đưa Tuyến đường nghệ thuật vào không gian lễ hội tạo thêm một cách tiếp cận di sản, trong đó lịch sử và văn hóa không bị giới hạn trong những tư liệu lưu trữ mà hiện diện sinh động giữa đời sống cộng đồng. Mỗi hình ảnh, hiện vật và câu chuyện đều góp phần làm rõ bản sắc của vùng đất được hình thành từ sự gắn bó lâu đời giữa con người với biển, rừng ngập mặn và hệ thống sông ngòi.
Khi được tổ chức gắn với trải nghiệm văn hóa, lễ hội có thể tạo thêm sức hút cho du lịch địa phương, đồng thời mở rộng cơ hội để cộng đồng tham gia gìn giữ và phát huy di sản. Tuy nhiên, sức sống lâu dài của những giá trị ấy vẫn cần được vun đắp bằng sự tiếp nối của người dân, ý thức bảo vệ môi trường và cách thức tổ chức hài hòa giữa bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế.
Trong những ngày hội tháng 9, bước chân trên Tuyến đường nghệ thuật hay hòa mình vào không khí đoàn thuyền hoa đăng giữa biển đêm, người dân và du khách có dịp cảm nhận sâu sắc hơn nhịp sống của vùng đất Cần Giờ.
Ở đó, di sản không chỉ là ký ức được lưu giữ mà còn là một phần đời sống đang tiếp diễn, kết nối quá khứ với hiện tại, nuôi dưỡng tình yêu quê hương và mở ra những kỳ vọng về tương lai của vùng biển Cần Giờ.
Tấn Tài