Gỡ nút thắt thủ tục, giảm áp lực cho phụ huynh
Bữa ăn bán trú là một phần quan trọng trong nhịp sinh hoạt học đường, nhất là với học sinh mầm non và tiểu học. Không chỉ bảo đảm dinh dưỡng, bán trú còn giúp phụ huynh ổn định thời gian làm việc, đưa đón con và giảm áp lực chăm sóc trẻ trong ngày.
Thế nhưng, bước vào năm học 2026-2027, tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc tổ chức bán trú ở một số trường học vẫn chưa thể triển khai như dự kiến. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những vướng mắc về thủ tục hành chính sau quá trình sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính và hệ thống trường học.
Việc thay đổi tên gọi, mô hình tổ chức và tư cách pháp lý của các đơn vị giáo dục kéo theo yêu cầu hoàn thiện hồ sơ, cấp đổi con dấu, mở tài khoản ngân hàng theo tên đơn vị mới. Khi những thủ tục này chưa hoàn tất, hiệu trưởng gặp khó khăn trong việc ký kết hợp đồng kinh tế chính thức với các đơn vị cung cấp suất ăn sẵn hoặc cung ứng nguyên liệu thực phẩm.
Một quy trình hành chính chưa hoàn thành có thể kéo theo hàng loạt xáo trộn trong hoạt động của nhà trường. Học sinh chưa được ăn trưa tại trường, phụ huynh phải chủ động sắp xếp người đưa đón giữa ngày hoặc chuẩn bị thức ăn mang theo cho con.
Đối với những gia đình có cha mẹ làm việc theo giờ hành chính, việc đón con buổi trưa không đơn thuần là bất tiện mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến công việc, thu nhập và sinh hoạt thường ngày. Trong khi đó, việc chuẩn bị cơm hộp từ sáng sớm, nếu không được bảo quản đúng cách, cũng có thể phát sinh nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Đáng lưu ý, bữa ăn học đường không chỉ giải quyết nhu cầu ăn uống trước buổi học chiều mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe, sự phát triển thể chất và khả năng học tập của học sinh. Vì vậy, việc tháo gỡ khó khăn cho các trường cần được thực hiện khẩn trương, nhưng không thể đánh đổi bằng việc hạ thấp các yêu cầu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm.
Khẩn trương tạo luồng xanh cho hoạt động bán trú
Trước những khó khăn phát sinh, tối 23-9, Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh ban hành văn bản khẩn gửi Sở Giáo dục và Đào tạo cùng UBND các phường, xã, đặc khu, yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành nhằm tháo gỡ vướng mắc, sớm ổn định hoạt động bán trú tại các trường học.
Trọng tâm của chỉ đạo là giải quyết đồng thời hai yêu cầu: hoàn thiện thủ tục pháp lý để nhà trường có thể tổ chức bán trú đúng quy định và duy trì bữa ăn an toàn, ổn định cho học sinh trong thời gian chuyển tiếp.
Theo đó, Sở Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu khẩn trương chỉ đạo hiệu trưởng các trường rà soát tổng thể điều kiện tổ chức bán trú, xác định cụ thể những khó khăn còn tồn đọng để chủ động phối hợp với cơ quan công an và chính quyền địa phương hoàn tất thủ tục về con dấu, tài khoản ngân hàng.
Việc đẩy nhanh các thủ tục này có ý nghĩa quan trọng, giúp các trường sớm đủ điều kiện ký kết hợp đồng dịch vụ bán trú, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động cung cấp suất ăn và nguyên liệu thực phẩm.
Đặc biệt, Sở An toàn thực phẩm nhấn mạnh yêu cầu không để tình trạng gián đoạn bữa ăn bán trú kéo dài, gây ảnh hưởng đến học sinh và phụ huynh.
Trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục pháp lý, các trường cần chủ động xây dựng phương án tổ chức tạm thời hoặc gia hạn thỏa thuận cung cấp suất ăn với những đơn vị uy tín, có lịch sử hợp tác bảo đảm an toàn thực phẩm và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Đây là giải pháp nhằm xử lý những vướng mắc phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp, tránh để khó khăn về thủ tục hành chính kéo dài thành sự gián đoạn trong hoạt động chăm sóc học sinh.
Tuy nhiên, yêu cầu linh hoạt không đồng nghĩa với việc nới lỏng các điều kiện an toàn. Mọi phương án tổ chức bán trú cần bảo đảm tính hợp pháp, khả thi và có cơ chế kiểm soát chất lượng bữa ăn rõ ràng.
Siết chặt kiểm soát từ bếp ăn đến nhà cung cấp
Song song với việc tháo gỡ thủ tục, Sở An toàn thực phẩm yêu cầu tăng cường quản lý chuyên môn đối với cả bếp ăn tự tổ chức tại trường và các đơn vị cung cấp suất ăn sẵn.
Đối với những trường có bếp ăn bán trú tự nấu, việc rà soát phải được thực hiện toàn diện, từ cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực chế biến đến nguồn nước sử dụng. Các điều kiện này cần được kiểm tra, bảo đảm đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm trước khi tổ chức phục vụ học sinh.
Đặc biệt, quy trình kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn phải được thực hiện nghiêm túc. Kiểm thực ba bước bao gồm kiểm tra nguyên liệu đầu vào, giám sát thực phẩm trong quá trình chế biến và kiểm tra trước khi đưa thức ăn đến học sinh.
Đây là những khâu kiểm soát quan trọng nhằm phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn, đồng thời tạo cơ sở truy xuất khi có sự cố xảy ra.
Việc lưu mẫu thức ăn cũng phải bảo đảm đúng dung tích, thời gian và điều kiện bảo quản theo quy định. Mẫu lưu là căn cứ quan trọng phục vụ công tác kiểm tra, xác minh nguyên nhân khi xuất hiện trường hợp nghi ngờ ngộ độc thực phẩm.
Đối với UBND các phường, xã, đặc khu, Sở An toàn thực phẩm đề nghị khẩn trương hỗ trợ các trường sau sắp xếp hoàn tất thủ tục xác nhận pháp lý, mở tài khoản và những hồ sơ liên quan, góp phần rút ngắn thời gian đưa hoạt động bán trú trở lại bình thường.
Cùng với đó, chính quyền địa phương cần thẩm định kỹ điều kiện an toàn thực phẩm và tư cách pháp nhân của các đơn vị cung cấp suất ăn, cung ứng nguyên liệu trước khi nhà trường ký hợp đồng.
Công tác kiểm tra đột xuất tại bếp ăn trường học và cơ sở chế biến suất ăn sẵn cũng cần được tăng cường. Những cơ sở không đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm phải được ngăn chặn, không để tiếp tục cung cấp thực phẩm vào trường học.
Việc kiểm soát từ đầu vào, điều kiện chế biến đến quá trình phục vụ giúp hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng mắt xích trong chuỗi cung ứng bữa ăn học đường.
Chủ động phản ứng nhanh, bảo vệ sức khỏe học sinh
Không chỉ tập trung xử lý những khó khăn trước mắt, ngành an toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh còn xây dựng cơ chế ứng phó sự cố trong năm học 2026-2027.
Trước đó, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh Phạm Khánh Phong Lan đã ký Quyết định số 375/QĐ-SATTP về việc thành lập Đội ứng phó/phản ứng nhanh, phục vụ công tác tiếp nhận thông tin, phối hợp điều tra và xử lý kịp thời các tình huống ngộ độc thực phẩm hoặc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm trong thời gian huy động trẻ ra lớp, tuyển sinh đầu cấp năm học 2026-2027.
Đội phản ứng nhanh được phân công phụ trách các địa bàn trọng điểm, gồm khu vực Trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, khu vực 1 và khu vực 2.
Tại khu vực Trung tâm, bà Nguyễn Thị Lam Phương, Trưởng phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin tuyên truyền, làm Đội trưởng; ông Đỗ Đức Công và bà Đỗ Thị Trúc Lý làm Đội phó.
Khu vực 1 do ông Trần Minh Hoàng, Phó Trưởng phòng Kiểm tra - Pháp chế, làm Đội trưởng. Khu vực 2 do bà Phùng Thị Hà Trang, Phó Trưởng phòng Kiểm tra - Pháp chế, làm Đội trưởng.
Các đội được tổ chức hoạt động tại địa điểm xảy ra sự cố, UBND các cấp, cơ sở khám, chữa bệnh và những cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có liên quan.
Cơ chế phản ứng nhanh tạo điều kiện để thông tin về sự cố được tiếp nhận, xác minh và xử lý kịp thời, hỗ trợ khoanh vùng nguy cơ, truy xuất nguồn thực phẩm và phối hợp điều tra khi phát sinh vụ việc.
Trong môi trường học đường, nơi số lượng học sinh sử dụng chung nguồn thực phẩm có thể rất lớn, khả năng phát hiện và ứng phó sớm với nguy cơ ngộ độc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Bữa ăn an toàn là trách nhiệm xuyên suốt
Việc tháo gỡ vướng mắc tổ chức bán trú sau sắp xếp trường học không chỉ là câu chuyện hoàn thiện con dấu, tài khoản hay hợp đồng dịch vụ. Đằng sau những thủ tục ấy là nhu cầu học tập, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của hàng ngàn học sinh, cùng áp lực sinh hoạt mà nhiều gia đình đang phải đối mặt.
Yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan quản lý là tạo được sự thông suốt trong giải quyết thủ tục, phân định rõ trách nhiệm và rút ngắn thời gian xử lý những vướng mắc thuộc thẩm quyền. Trong đó, sự phối hợp giữa ngành giáo dục, ngành an toàn thực phẩm và chính quyền cơ sở giữ vai trò quyết định để các trường sớm ổn định hoạt động bán trú.
Về phía nhà trường, bên cạnh việc tuân thủ quy định về tổ chức bếp ăn và lựa chọn nhà cung cấp, công khai thực đơn, thông tin nguồn gốc nguyên liệu, tăng cường giám sát và phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh cũng là những giải pháp cần được chú trọng.
Sự minh bạch trong tổ chức bữa ăn không chỉ giúp phụ huynh nắm bắt chất lượng dinh dưỡng, mà còn góp phần củng cố niềm tin đối với nhà trường.
Trong năm học mới, tháo gỡ thủ tục phải đi đôi với kiểm soát rủi ro, khôi phục bán trú phải gắn liền với bảo đảm an toàn thực phẩm. Một cơ chế phối hợp hiệu quả, phản ứng nhanh và giám sát chặt chẽ sẽ là nền tảng để bữa ăn học đường được duy trì ổn định, đáp ứng yêu cầu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe học sinh Thành phố Hồ Chí Minh.
Tấn Tài