Đề xuất trên được Phó chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Trương Thanh Liêm nêu tại cuộc họp về Đề án thí điểm cơ chế, chính sách áp dụng cho Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và Đề án thí điểm xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại Cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai do Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì, ngày 28/9.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Trương Thanh Liêm.
Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài được thành lập năm 1998, nằm trên tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia và trục giao thông xuyên Á. Khu kinh tế được định hướng trở thành đầu mối giao thương quan trọng của vùng Đông Nam Bộ, giữa Việt Nam với Campuchia và khu vực ASEAN. Đến nay, khu kinh tế có 59 dự án còn hiệu lực, gồm 25 dự án FDI với tổng vốn đăng ký hơn 488 triệu USD và 34 dự án trong nước với tổng vốn đăng ký hơn 8.500 tỷ đồng.
Tuy nhiên, quá trình phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài còn chậm, hạ tầng chưa đồng bộ, sức hút đầu tư chưa tương xứng với tiềm năng. Những hạn chế về môi trường, an ninh, trật tự cũng cần tiếp tục được xử lý để cải thiện môi trường đầu tư.
Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết, trên cơ sở đề xuất của Tây Ninh và ý kiến của các bộ, ngành, Bộ Tài chính thống nhất về sự cần thiết phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, giao thương với các nước láng giềng và mở thêm không gian phát triển.
Riêng với Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, Bộ Tài chính nhận diện ba điểm nghẽn chính gồm: Hạ tầng và kết nối chưa đồng bộ; chưa hình thành được các dự án đủ lớn để dẫn dắt, tạo chuỗi giá trị; năng lực thông quan, logistics và mức độ liên thông giữa cửa khẩu Mộc Bài (Việt Nam) với cửa khẩu Bavet (Campuchia) còn hạn chế.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Trương Thanh Liêm cho biết, Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đã phát huy một số lợi thế nhưng vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác hiệu quả. Hoạt động giao thương hàng hóa qua cửa khẩu đang tăng, trong khi thu hút đầu tư còn hạn chế, chủ yếu phát huy hiệu quả ở lĩnh vực công nghiệp.
Tây Ninh xác định ba vấn đề cần tập trung giải quyết: Hạ tầng giao thông kết nối, dịch vụ logistics và thông quan, thu hút các dự án đầu tư lớn. Tỉnh đang triển khai kết nối đồng bộ cao tốc TP.HCM - Mộc Bài với cửa khẩu, đồng thời định hướng phát triển logistics, cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh nhằm rút ngắn thời gian thông quan, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa.
Tây Ninh đồng tình với phương án không tiếp tục xây dựng một hệ thống cơ chế đặc thù riêng cho khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài. Thay vào đó, địa phương này đề nghị các bộ ngành hướng dẫn nghiên cứu phương án hình thành khu thương mại tự do.
Tỉnh cũng đề nghị nghiên cứu mô hình “một cửa, một lần dừng” tại cặp cửa khẩu Mộc Bài - Bavet, phối hợp rút ngắn thời gian thông quan và tháo gỡ vướng mắc về quỹ đất phát triển logistics, hướng tới đưa Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài trở thành một động lực tăng trưởng của tỉnh và khu vực phía nam, thúc đẩy giao thương giữa Việt Nam và Campuchia.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp. Ảnh: chinhphu.vn
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh phát triển kinh tế cửa khẩu có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu việc nghiên cứu, áp dụng các cơ chế, chính sách, kể cả chính sách đặc thù, phải gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh, quản lý biên giới và bảo vệ môi trường.
Đối với Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị tỉnh Tây Ninh xây dựng tờ trình, tập trung vào những cơ chế, chính sách thực sự đặc thù mà pháp luật hiện hành và các quy định chuẩn bị ban hành chưa có.
Cùng ngày, Chính phủ cũng xem xét đề án thí điểm khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai. Tỉnh Lào Cai được yêu cầu làm rõ phạm vi thí điểm, điều kiện hợp tác với phía Trung Quốc, danh mục dự án và nhu cầu vốn trước khi trình cấp có thẩm quyền.
Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai cũng được thành lập từ năm 1998, giữ vị trí cửa ngõ kết nối Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc, nằm trên hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Khu kinh tế gồm các khu vực cửa khẩu Lào Cai, Bản Vược và Mường Khương.
Tháng 3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược thuộc Cửa khẩu quốc tế Lào Cai, hướng tới hiện đại hóa hoạt động cửa khẩu, tạo thuận lợi cho thông quan và giao thương. Mô hình Khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại Cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai được nghiên cứu nhằm khai thác lợi thế kết nối với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), phát triển công nghiệp, logistics và các hoạt động hỗ trợ giao thương.
Phương Vy