Đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, việc trang bị kiến thức và kỹ năng sử dụng công nghệ cho người dân ngày càng trở nên cấp thiết. Công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được ứng dụng vào thực tiễn, giúp giải quyết những nhu cầu cụ thể trong học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt hằng ngày.
Từ yêu cầu đó, Ngày hội Công dân số Thành phố Hồ Chí Minh năm 2026 được tổ chức theo hướng tăng cường trải nghiệm trực tiếp, tạo điều kiện để người dân tiếp cận các nền tảng, dịch vụ và giải pháp công nghệ thông qua những hoạt động gần gũi, dễ hiểu, dễ thực hành.
Thay vì chỉ tiếp nhận thông tin qua các bài trình bày hay hội thảo chuyên môn, người tham gia có thể trực tiếp thao tác trên thiết bị di động, tìm hiểu cách sử dụng dịch vụ công trực tuyến, khám phá ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời trang bị kiến thức bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng tránh những nguy cơ trên không gian mạng.
Cách tiếp cận này góp phần thu hẹp khoảng cách giữa sự phát triển nhanh chóng của công nghệ với khả năng tiếp cận, sử dụng công nghệ của từng nhóm dân cư. Từ học sinh, sinh viên, người lao động, chủ hộ kinh doanh đến người cao tuổi, mỗi người đều có thể tìm thấy những nội dung phù hợp với nhu cầu và điều kiện của mình.
Thông điệp "Mỗi người dân một kỹ năng số" vì thế không chỉ là khẩu hiệu của ngày hội mà còn thể hiện định hướng phát triển xã hội số bao trùm. Trong đó, người dân không đơn thuần là đối tượng thụ hưởng các dịch vụ công nghệ mà cần trở thành chủ thể chủ động tiếp cận, sử dụng và sáng tạo giá trị từ công nghệ số.
Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh phát huy lợi thế về nguồn nhân lực, quy mô thị trường và hệ sinh thái doanh nghiệp, tạo nền tảng cho quá trình phát triển kinh tế số, xã hội số và chính quyền số.
Đa dạng không gian trải nghiệm công nghệ
Điểm nhấn của Ngày hội Công dân số 2026 là các không gian tương tác được thiết kế theo từng nhóm chủ đề, kết nối hoạt động trải nghiệm công nghệ với nhu cầu thực tế của người dân và doanh nghiệp.
Tại khu vực "Tôi là Công dân số", người tham gia được hướng dẫn những kỹ năng số thiết yếu, từ sử dụng dịch vụ công trực tuyến đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo và bảo vệ thông tin cá nhân. Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh nhiều thủ tục hành chính, dịch vụ tiện ích và hoạt động giao dịch đang từng bước được thực hiện trên môi trường điện tử.
Với dịch vụ công trực tuyến, người dân có cơ hội tìm hiểu quy trình thực hiện thủ tục hành chính trên thiết bị di động, cách khai báo thông tin, nộp hồ sơ và theo dõi quá trình giải quyết. Việc được hướng dẫn trực tiếp giúp người tham gia hiểu rõ hơn cách thức sử dụng các nền tảng số, từng bước giảm tâm lý e ngại khi tiếp cận dịch vụ trực tuyến.
Đối với trí tuệ nhân tạo, các hoạt động trải nghiệm hướng đến việc giới thiệu những ứng dụng gần gũi như hỗ trợ tìm kiếm thông tin, tổng hợp nội dung, phục vụ học tập và nâng cao hiệu quả công việc. Qua đó, người dân có thể nhận diện rõ hơn những lợi ích mà công nghệ mang lại, đồng thời hiểu rằng việc sử dụng AI cần đi kèm khả năng kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tuân thủ các quy định liên quan.
Một nội dung quan trọng khác là kỹ năng bảo mật. Người tham gia được phổ biến những nguyên tắc cơ bản như thiết lập mật khẩu mạnh, sử dụng xác thực hai lớp, hạn chế chia sẻ thông tin nhạy cảm và thận trọng trước các yêu cầu cung cấp mã xác thực hoặc dữ liệu cá nhân.
Trong khi đó, Không gian Doanh nghiệp tập trung giới thiệu các giải pháp phục vụ sản xuất, kinh doanh và quản trị. Những ứng dụng về trí tuệ nhân tạo, quản trị số, giáo dục số, tài sản số, mạng xã hội và thiết bị công nghệ giúp người tham quan có cái nhìn rộng hơn về hệ sinh thái công nghệ đang phát triển.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển đổi số không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn hay hệ thống công nghệ phức tạp. Việc lựa chọn các công cụ phù hợp để quản lý dữ liệu, chăm sóc khách hàng, tự động hóa một số quy trình và nâng cao hiệu quả phối hợp nội bộ cũng có thể tạo ra những thay đổi đáng kể.
Thông qua hoạt động giới thiệu và trải nghiệm, doanh nghiệp có thêm cơ hội tìm hiểu các giải pháp mới, đánh giá khả năng ứng dụng vào thực tiễn và tiếp cận những phương thức vận hành linh hoạt hơn trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao.
Bên cạnh đó, không gian Học tập suốt đời và Giao lưu tạo điều kiện để người dân tiếp cận thư viện số, nguồn học liệu mở và các hoạt động tương tác. Đây là cầu nối giữa công nghệ với nhu cầu tự học, cập nhật kiến thức và phát triển năng lực cá nhân trong xã hội hiện đại.
Chủ động bảo vệ bản thân trên không gian mạng
Song song với các hoạt động trải nghiệm công nghệ, tọa đàm chuyên đề "Bảo vệ trẻ em, người dân và doanh nghiệp trên môi trường số" tập trung phân tích những nguy cơ an toàn thông tin đang đặt ra trong quá trình chuyển đổi số.
Sự phát triển của các nền tảng trực tuyến mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng tạo điều kiện cho những hành vi lừa đảo, đánh cắp dữ liệu và xâm phạm quyền riêng tư diễn biến phức tạp. Các đối tượng có thể lợi dụng công nghệ để giả mạo danh tính, tạo dựng thông tin sai lệch hoặc sử dụng những thủ đoạn tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản.
Một trong những nguy cơ đáng chú ý là lừa đảo công nghệ cao thông qua việc mạo danh cơ quan chức năng, tổ chức tài chính hoặc người thân. Công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói bằng trí tuệ nhân tạo cũng có thể bị lợi dụng để tạo ra những tình huống có vẻ đáng tin cậy, khiến nạn nhân mất cảnh giác.
Trước những thủ đoạn này, người dân cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin qua các kênh chính thức, không cung cấp mật khẩu, mã xác thực một lần (OTP) hoặc thông tin ngân hàng cho người lạ. Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền bất thường, cần chủ động liên hệ trực tiếp với người liên quan để xác minh trước khi thực hiện giao dịch.
Đối với trẻ em, môi trường số vừa mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, vừa tiềm ẩn nguy cơ tiếp xúc với nội dung độc hại, bị bắt nạt trực tuyến hoặc bị thu thập thông tin cá nhân trái phép. Vì vậy, bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, sự đồng hành của gia đình và nhà trường có vai trò đặc biệt quan trọng.
Phụ huynh cần hướng dẫn trẻ cách nhận diện rủi ro, bảo vệ thông tin riêng tư, ứng xử có trách nhiệm trên mạng và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống bất thường. Việc sử dụng công cụ kiểm soát nội dung cần đi cùng trao đổi, chia sẻ và xây dựng niềm tin, giúp trẻ hình thành năng lực tự bảo vệ thay vì chỉ phụ thuộc vào các biện pháp ngăn chặn.
Đối với doanh nghiệp, nguy cơ tấn công mạng, mã độc, rò rỉ dữ liệu khách hàng và gián đoạn hoạt động đòi hỏi phải có quy trình bảo mật phù hợp. Các đơn vị cần chú trọng sao lưu dữ liệu, cập nhật phần mềm, phân quyền truy cập, đào tạo nhân viên và xây dựng phương án ứng phó sự cố.
Thông qua tọa đàm, thông điệp về an toàn số được nhấn mạnh theo hướng kết hợp nhiều lớp bảo vệ: hoàn thiện việc tuân thủ pháp luật và áp dụng giải pháp công nghệ; nâng cao kỹ năng của từng cá nhân; đồng thời phát huy vai trò giám sát, đồng hành của gia đình, nhà trường và tổ chức.
An toàn thông tin không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chuyên môn hay doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Mỗi người sử dụng đều cần chủ động bảo vệ tài khoản, thiết bị và dữ liệu của mình, đồng thời có ý thức báo cáo những hành vi vi phạm khi phát hiện.
Học tập suốt đời để làm chủ công nghệ
Việc tổ chức Ngày hội Công dân số cùng Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa nâng cao năng lực số và xây dựng xã hội học tập.
Trong thời đại công nghệ thay đổi nhanh chóng, kiến thức và kỹ năng có thể nhanh chóng trở nên lạc hậu nếu mỗi người không thường xuyên cập nhật. Học tập vì thế không chỉ giới hạn trong nhà trường hay một giai đoạn nhất định của cuộc đời, mà cần trở thành quá trình liên tục gắn với công việc và nhu cầu phát triển của mỗi cá nhân.
Công nghệ số mở rộng khả năng tiếp cận tri thức thông qua thư viện trực tuyến, kho học liệu mở, các khóa học từ xa và nền tảng tương tác. Nhờ đó, người học có thể chủ động lựa chọn thời gian, nội dung và phương pháp phù hợp với điều kiện của mình.
Ở chiều ngược lại, tinh thần học tập suốt đời giúp mỗi người nâng cao khả năng thích ứng, tiếp cận công nghệ mới và sử dụng các công cụ số hiệu quả hơn. Đây là mối quan hệ tương hỗ, trong đó công nghệ tạo thêm cơ hội học tập, còn việc học liên tục giúp con người khai thác tốt hơn những giá trị mà công nghệ mang lại.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, nơi tập trung đông dân cư, nhiều cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ, phát triển năng lực số cho cộng đồng có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự đi vào chiều sâu, việc tổ chức các ngày hội và hoạt động trải nghiệm cần được gắn với những chương trình hướng dẫn thường xuyên, dễ tiếp cận và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Người dân cần có cơ hội thực hành, được hỗ trợ khi gặp khó khăn và từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong đời sống.
Đặc biệt, quá trình phổ cập kỹ năng số cần quan tâm đến người cao tuổi, người khuyết tật, người lao động có điều kiện tiếp cận công nghệ hạn chế và những nhóm dễ bị tổn thương trên môi trường mạng. Bảo đảm cơ hội tiếp cận bình đẳng sẽ giúp chuyển đổi số mang lại lợi ích rộng khắp, hạn chế nguy cơ hình thành khoảng cách số giữa các nhóm dân cư.
Hướng đến xã hội số văn minh, an toàn và bao trùm
Ngày hội Công dân số năm 2026 không chỉ là dịp giới thiệu các giải pháp công nghệ mà còn góp phần khơi dậy tinh thần chủ động học hỏi, sáng tạo và thích ứng trong cộng đồng. Từ việc thực hiện một thủ tục hành chính trực tuyến, sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo đến nhận diện một cuộc gọi lừa đảo, mỗi kỹ năng được hình thành đều có thể tạo ra giá trị thiết thực cho cá nhân và xã hội.
Đối với doanh nghiệp, nâng cao năng lực số giúp cải thiện hiệu quả quản trị, mở rộng khả năng kết nối và tăng sức cạnh tranh. Đối với người dân, kỹ năng số tạo điều kiện tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, khai thác nguồn tri thức phong phú và tham gia chủ động vào các hoạt động kinh tế, xã hội trên môi trường trực tuyến.
Về lâu dài, hiệu quả của chuyển đổi số không chỉ được đánh giá bằng số lượng nền tảng, thiết bị hay dịch vụ được triển khai, mà còn thể hiện qua khả năng người dân sử dụng những tiện ích đó một cách an toàn, thuận lợi và thực chất.
Với thông điệp "Mỗi người dân một kỹ năng số", Ngày hội Công dân số Thành phố Hồ Chí Minh năm 2026 góp phần lan tỏa nhận thức rằng chuyển đổi số bắt đầu từ những thay đổi cụ thể trong thói quen của mỗi người. Khi từng cá nhân chủ động học hỏi, từng doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới và các tổ chức cùng chung tay xây dựng môi trường số an toàn, Thành phố sẽ có thêm nền tảng để phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.
Đó cũng là hướng đi quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu kinh tế, khoa học và công nghệ, hướng đến một đô thị thông minh, hiện đại, nơi thành quả chuyển đổi số được chuyển hóa thành những lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và sự phát triển bền vững của Thành phố.
Tấn Tài