Đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh chủ trì hội nghị. Cùng đồng chủ trì có các đồng chí: Lê Quốc Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy; Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh; Văn Thị Bạch Tuyết và Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy.
Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước cho thấy những chuyển biến rõ nét trong tư duy quản trị đô thị hiện đại, tinh gọn và hướng mạnh về cơ sở. Từ cải cách hành chính, chuyển đổi số đến phân cấp, phân quyền, mô hình mới không chỉ tạo thay đổi trong vận hành bộ máy mà còn từng bước nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Đổi mới tư duy quản trị đô thị đặc biệt
Là đô thị đặc biệt, đầu tàu kinh tế của cả nước với quy mô dân số lớn và tốc độ đô thị hóa cao, Thành phố Hồ Chí Minh luôn đứng trước áp lực rất lớn về quản lý hành chính và tổ chức cung ứng dịch vụ công.
Trong nhiều năm, mô hình quản lý truyền thống với nhiều tầng nấc trung gian đã bộc lộ những hạn chế nhất định trước yêu cầu phát triển nhanh của siêu đô thị. Chính vì vậy, việc triển khai mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được xem là bước cải cách có ý nghĩa chiến lược.
Điểm cốt lõi của mô hình là tinh gọn đầu mối, giảm khâu trung gian, tăng tính chủ động cho cấp cơ sở và rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân.
Qua một năm vận hành, phương thức điều hành của bộ máy chính quyền thành phố từng bước thể hiện rõ định hướng "Hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả - gần dân - sát dân". Đây không chỉ là khẩu hiệu hành chính mà đã dần trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở các cấp.
Người dân và doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình cải cách. Mọi thay đổi về cơ chế, quy trình hay ứng dụng công nghệ đều hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng phục vụ, giảm thời gian xử lý thủ tục và tạo thuận lợi tối đa cho người dân.
Cải cách hành chính tạo dấu ấn nổi bật
Theo báo cáo do Phó Bí thư Thành ủy Văn Thị Bạch Tuyết trình bày tại hội nghị, một trong những kết quả nổi bật nhất sau một năm triển khai mô hình mới là sự chuyển biến mạnh mẽ trong cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Thành phố đã vận hành hiệu quả mô hình "một cửa - một quyết định - một đầu mối chịu trách nhiệm", đồng thời đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và liên thông dữ liệu trên toàn hệ thống.
Điểm mới đáng chú ý là việc triển khai giải quyết thủ tục hành chính phi địa giới. Người dân có thể thực hiện nhiều thủ tục tại bất kỳ cơ quan hành chính nào trên địa bàn thành phố mà không còn bị ràng buộc bởi nơi cư trú.
Đây được xem là bước thay đổi quan trọng trong tư duy quản lý đô thị hiện đại, đặc biệt phù hợp với đặc thù của Thành phố Hồ Chí Minh – nơi có mật độ dịch chuyển dân cư và lao động rất lớn.
Việc số hóa quy trình xử lý hồ sơ giúp người dân dễ dàng nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ và nhận kết quả trên môi trường số, hạn chế đáng kể thời gian đi lại và chi phí xã hội.
Các con số thống kê cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình mới. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt trên 99,5%; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt hơn 88%; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp vượt 96%.
Đặc biệt, 100% văn bản trao đổi giữa các cơ quan được thực hiện dưới dạng điện tử, kết nối thông suốt từ cấp thành phố đến 168 xã, phường, đặc khu.
Hạ tầng số và các nền tảng dùng chung được duy trì ổn định, đồng bộ với hệ thống quốc gia, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong điều hành.
Phân cấp mạnh để cơ sở chủ động hơn
Cùng với cải cách hành chính, Thành phố Hồ Chí Minh đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhằm tăng tính chủ động cho cấp cơ sở.
Trên cơ sở 1.065 nhiệm vụ được phân cấp tại 28 nghị định của Chính phủ, thành phố tiếp tục mạnh dạn phân cấp, ủy quyền 900 nhiệm vụ của các sở, ngành và 108 nhiệm vụ của UBND, Chủ tịch UBND thành phố cho cấp xã.
Việc phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, giảm tình trạng "xin ý kiến" kéo dài và phát huy tinh thần chủ động của cán bộ cơ sở.
Nhiều địa phương đã giải quyết nhanh hơn các vấn đề liên quan đến quản lý đô thị, an sinh xã hội, đầu tư công quy mô nhỏ và các nhu cầu dân sinh phát sinh từ thực tiễn.
Mô hình mới cũng tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ cơ sở phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm – yếu tố rất quan trọng trong quản trị đô thị hiện đại.
Theo đánh giá tại hội nghị, việc trao quyền mạnh hơn cho cơ sở đã góp phần giúp chính quyền gần dân hơn, xử lý công việc sát thực tế hơn và nâng cao niềm tin của người dân đối với bộ máy hành chính.
Bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy hạ tầng chiến lược
Không chỉ tập trung vào cải cách bộ máy, Thành phố Hồ Chí Minh vẫn duy trì ổn định chất lượng cung ứng các dịch vụ công thiết yếu như giáo dục, y tế, vệ sinh môi trường, văn hóa và thể thao.
Nhiều chính sách an sinh mang tính nhân văn tiếp tục được triển khai hiệu quả, tiêu biểu như chương trình khám sức khỏe miễn phí cho người cao tuổi và chính sách miễn phí xe buýt cho các đối tượng ưu tiên.
Công tác chăm lo cho người có công, hộ nghèo, công nhân lao động được thực hiện đồng bộ, toàn diện. Thành phố cũng tiếp tục đẩy mạnh chương trình xây mới, sửa chữa nhà tình nghĩa, nhà tình thương gắn với chỉnh trang đô thị và di dời nhà ở ven kênh rạch.
Đây không chỉ là nhiệm vụ an sinh mà còn góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống và mỹ quan đô thị.
Song song đó, thành phố tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ ít nhất 200 công trình, dự án trọng điểm chào mừng các ngày lễ lớn và đại hội Đảng các cấp.
Nhiều dự án hạ tầng chiến lược về giao thông, chỉnh trang đô thị, chống ngập và phát triển không gian đô thị mới đang được thúc đẩy mạnh mẽ nhằm tạo động lực tăng trưởng dài hạn cho thành phố.
Những áp lực từ thực tiễn cơ sở
Bên cạnh những kết quả tích cực, hội nghị cũng thẳng thắn nhìn nhận các khó khăn, tồn tại phát sinh trong quá trình vận hành mô hình mới.
Một trong những vấn đề nổi bật là tình trạng cán bộ "vừa thừa vừa thiếu". Dù việc sắp xếp tổ chức bộ máy được thực hiện nghiêm túc, đúng quy trình nhưng thành phố vẫn thiếu nhân sự có chuyên môn sâu ở nhiều lĩnh vực quan trọng như công nghệ thông tin, quản lý đất đai, tài chính - kế toán, giao thông, y tế, giáo dục và xây dựng Đảng.
Trong khi đó, ở một số vị trí khác lại xuất hiện tình trạng dôi dư nhân sự sau sáp nhập.
Áp lực lớn hơn tập trung tại các địa bàn đông dân cư. Khối lượng công việc tăng nhanh trong khi biên chế vẫn phải bảo đảm theo khung quy định chung khiến nhiều xã, phường rơi vào tình trạng quá tải.
Sự chênh lệch lớn về quy mô dân số, diện tích và số lượng đảng viên giữa các địa phương cũng tạo áp lực không nhỏ cho đội ngũ công chức cơ sở.
Để tháo gỡ khó khăn, Ban Thường vụ Thành ủy đã triển khai giải pháp biệt phái cán bộ chuyên môn từ các sở, ngành về hỗ trợ cơ sở trong các lĩnh vực nóng như giải phóng mặt bằng, quản lý quy hoạch và trật tự xây dựng.
Thành phố đồng thời tăng cường đào tạo, tập huấn tại chỗ nhằm nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở trong điều kiện mô hình mới đòi hỏi yêu cầu cao hơn về chuyên môn và khả năng xử lý công việc.
Hướng tới mô hình quản trị đô thị hiện đại
Định hướng thời gian tới, Thành phố Hồ Chí Minh xác định tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị đô thị hiện đại trên nền tảng cải cách thể chế và chuyển đổi số toàn diện.
Theo Phó Bí thư Thành ủy Văn Thị Bạch Tuyết, thành phố sẽ tập trung thực hiện đồng bộ nhiều nhóm nhiệm vụ chiến lược, trong đó trọng tâm là triển khai hiệu quả Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình trong kỷ nguyên mới.
Một trong những nội dung được kỳ vọng tạo đột phá lớn là nghiên cứu, xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh.
Theo đánh giá của lãnh đạo thành phố, đây sẽ là "đột phá của đột phá", tạo hành lang pháp lý thông thoáng và ổn định để thành phố phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh nội tại.
Luật Đô thị đặc biệt nếu được ban hành sẽ giúp Thành phố Hồ Chí Minh có thêm cơ chế tự chủ mạnh mẽ hơn trong quản lý đầu tư, tài chính, quy hoạch và tổ chức bộ máy; từ đó huy động hiệu quả hơn các nguồn lực xã hội phục vụ phát triển nhanh và bền vững.
Phát biểu kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang khẳng định, kết quả sau một năm triển khai đã chứng minh hướng đi đúng đắn của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo đồng chí Trần Lưu Quang, những khó khăn về biên chế, áp lực quá tải tại cơ sở chính là "áp lực tăng trưởng" của một đô thị đặc biệt đang chuyển động mạnh mẽ.
Điều quan trọng là thành phố phải tiếp tục kiên trì đổi mới, sáng tạo và hoàn thiện bộ máy để phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Với nền tảng từ Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị cùng quyết tâm chính trị cao, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại, hiệu quả, xứng đáng với vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.
Tấn Tài