Tuy nhiên, thay vì chỉ xem đây là một thách thức, Thành phố đang chủ động chuyển mình, xây dựng một hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi theo hướng toàn diện, hiện đại và bền vững. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc kéo dài tuổi thọ, mà còn hướng tới nâng cao chất lượng sống, giúp người cao tuổi sống khỏe mạnh, độc lập và hạnh phúc trong những năm tháng cuối đời.
Già hóa dân số – Thách thức từ những con số “biết nói”
Những năm gần đây, cơ cấu dân số của Thành phố đã có sự thay đổi rõ rệt. Tuổi thọ trung bình của người dân năm 2025 đạt 76,7 tuổi – một con số đáng ghi nhận, phản ánh những thành tựu trong công tác chăm sóc sức khỏe. Thành phố đặt mục tiêu nâng con số này lên 77 tuổi vào năm 2030, khẳng định quyết tâm tiếp tục cải thiện chất lượng y tế.
Tuy nhiên, đằng sau những con số tích cực ấy là một thực tế không thể xem nhẹ: số năm sống khỏe mạnh của người cao tuổi chưa tương xứng với tuổi thọ. Phần lớn người cao tuổi hiện nay phải sống chung với nhiều bệnh mạn tính cùng lúc. Trung bình mỗi người mắc từ 3 đến 5 bệnh, phổ biến như tim mạch, đái tháo đường, thoái hóa khớp và đặc biệt là các bệnh lý sa sút trí tuệ như Alzheimer.
Những căn bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sống của người bệnh mà còn tạo ra gánh nặng lớn cho gia đình và xã hội. Khi bệnh tiến triển nặng, chi phí điều trị tăng cao, kéo theo áp lực lớn lên hệ thống y tế, đặc biệt là các bệnh viện tuyến cuối.
Trước thực trạng đó, mô hình chăm sóc sức khỏe truyền thống – vốn tập trung vào điều trị bệnh cấp tính – đã bộc lộ nhiều hạn chế. Việc chuyển sang mô hình chăm sóc toàn diện, liên tục và dài hạn cho bệnh mạn tính trở thành yêu cầu cấp thiết, mang tính chiến lược lâu dài.
Hệ sinh thái chăm sóc đa tầng – Lấy cộng đồng làm “chân đế”
Để đáp ứng nhu cầu chăm sóc cho hơn 1,1 triệu người cao tuổi, Thành phố đã và đang xây dựng một hệ sinh thái y tế đa tầng, trong đó mỗi tầng có chức năng riêng nhưng liên kết chặt chẽ với nhau.
Ở tầng đầu tiên, y tế cơ sở đóng vai trò nền tảng. Các trạm y tế phường, xã không chỉ thực hiện nhiệm vụ khám chữa bệnh ban đầu mà còn quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử cho người dân. Đây chính là “cánh tay nối dài” của hệ thống y tế, hiện diện ngay tại cộng đồng, giúp phát hiện sớm bệnh tật và can thiệp kịp thời.
Mô hình bác sĩ gia đình đang được đẩy mạnh, đặc biệt với những người cao tuổi hạn chế vận động hoặc sống một mình. Việc thăm khám tại nhà không chỉ giúp giảm gánh nặng di chuyển mà còn tạo điều kiện theo dõi bệnh liên tục. Đồng thời, công tác quản lý các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, tiểu đường được triển khai sâu rộng, góp phần phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm như đột quỵ hay suy thận.
Tầng thứ hai là hệ thống bệnh viện đa khoa và chuyên khoa. Hiện nay, Thành phố đã có 12 bệnh viện thành lập khoa Lão riêng biệt, đồng thời tất cả cơ sở khám chữa bệnh đều bố trí khu vực ưu tiên cho người trên 80 tuổi. Đây là nơi tiếp nhận và điều trị các đợt bệnh cấp tính, đồng thời hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới.
Ở tầng thứ ba, lĩnh vực chăm sóc xã hội và dưỡng lão đang được chú trọng đầu tư. Thành phố đặt mục tiêu phát triển hơn 30 cơ sở chăm sóc kết hợp công – tư, cùng mạng lưới hàng trăm điểm chăm sóc cộng đồng. Những mô hình này không chỉ cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế mà còn tạo không gian sinh hoạt, giao lưu, phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ cho người cao tuổi.
Chuyển đổi số – “Chìa khóa” của hệ thống y tế hiện đại
Một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển của Thành phố là chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế. Đây được xem là “chìa khóa” giúp vận hành hiệu quả hệ thống chăm sóc sức khỏe đa tầng.
Trước hết, việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử cho phép lưu trữ toàn bộ thông tin bệnh lý của người dân. Bác sĩ ở bất kỳ tuyến nào cũng có thể truy cập dữ liệu để nắm rõ tiền sử bệnh, các loại thuốc đang sử dụng, từ đó đưa ra quyết định điều trị chính xác hơn và hạn chế nguy cơ tương tác thuốc – vấn đề rất phổ biến ở người cao tuổi.
Bên cạnh đó, y tế từ xa (Telemedicine) giúp rút ngắn khoảng cách giữa người bệnh và bác sĩ. Người cao tuổi không cần phải di chuyển nhiều lần đến bệnh viện, mà vẫn có thể được tư vấn, theo dõi và điều trị thông qua các nền tảng trực tuyến. Các chuyên gia tuyến trên cũng có thể hỗ trợ chuyên môn cho bác sĩ tuyến cơ sở một cách nhanh chóng.
Việc ứng dụng phân tích dữ liệu lớn còn giúp ngành y tế dự báo xu hướng bệnh tật theo từng khu vực, từ đó phân bổ nguồn lực hợp lý, nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.
Bệnh viện Lão khoa – “Mảnh ghép” chuyên sâu còn thiếu
Dù hệ thống y tế của Thành phố đã phát triển mạnh mẽ, nhưng vẫn còn thiếu một “mảnh ghép” quan trọng: bệnh viện chuyên khoa Lão quy mô lớn.
Khác với bệnh viện đa khoa, bệnh viện lão khoa tiếp cận người bệnh theo hướng toàn diện. Không chỉ điều trị bệnh lý cụ thể, các bác sĩ còn đánh giá tổng thể về thể chất, tinh thần, dinh dưỡng và hoàn cảnh xã hội của người bệnh. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với người cao tuổi, khi bệnh tật thường liên quan chặt chẽ đến nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc sống.
Một bệnh viện lão khoa chuyên sâu sẽ đóng vai trò là trung tâm điều trị các ca bệnh phức tạp, đồng thời là nơi đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao kỹ thuật cho toàn khu vực phía Nam. Việc nghiên cứu xây dựng hoặc nâng cấp các khoa lão hiện có thành trung tâm chuyên sâu được xem là bước đi chiến lược để hoàn thiện hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Nguồn nhân lực và xã hội hóa – Động lực phát triển bền vững
Bên cạnh hạ tầng và công nghệ, yếu tố con người giữ vai trò quyết định trong thành công của hệ thống. Thành phố đặt mục tiêu đào tạo khoảng 2.500 nhân viên y tế chuyên sâu về lão khoa trong những năm tới.
Không chỉ dừng lại ở đội ngũ bác sĩ, việc phát triển lực lượng điều dưỡng và chăm sóc viên chuyên nghiệp cũng được đặc biệt quan tâm. Đây là những người trực tiếp hỗ trợ người cao tuổi trong sinh hoạt hàng ngày, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn.
Song song đó, chính sách xã hội hóa đang được đẩy mạnh nhằm huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân. Các mô hình dưỡng lão cao cấp, trung tâm chăm sóc ban ngày ngày càng được khuyến khích phát triển. Sự tham gia của các tổ chức xã hội, câu lạc bộ người cao tuổi cũng góp phần xây dựng mạng lưới hỗ trợ tinh thần, giúp người già không bị cô lập trong đời sống đô thị hiện đại.
Hướng tới tương lai: “Già hóa khỏe mạnh” là thước đo văn minh
Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ. Đây không chỉ là chỉ tiêu y tế mà còn là cam kết về trách nhiệm xã hội đối với thế hệ đi trước.
Khái niệm “già hóa khỏe mạnh” được hiểu không chỉ là sống lâu, mà còn là duy trì khả năng vận động, tự chủ và tham gia các hoạt động xã hội. Để đạt được điều đó, Thành phố đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như cải thiện không gian công cộng, phát triển công viên, tăng cường tư vấn dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Việc xây dựng một hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi toàn diện, hiện đại và bền vững không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, mà còn là biểu hiện của một đô thị văn minh, nghĩa tình. Khi các chính sách được triển khai đồng bộ, khi mỗi người cao tuổi được quan tâm, chăm sóc đúng mức, thì tuổi già sẽ không còn là gánh nặng, mà trở thành quãng thời gian sống an yên, trọn vẹn và đầy ý nghĩa.
Đó cũng chính là thước đo cao nhất cho sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh trong hành trình hướng tới tương lai bền vững.
Tấn Tài