Sau khi Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn có hiệu lực, nhiều dự án đã phê duyệt phương án bồi thường một phần diện tích nhưng còn lại phần diện tích chưa xong gặp vướng mắc. Quy định mới khác với chính sách cũ khiến việc lập, thẩm định, phê duyệt phương án tiếp theo trở nên phức tạp, dễ phát sinh tranh chấp và làm chậm tiến độ giải phóng mặt bằng.
Trước thực tế này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong tổ chức thi hành Luật Đất đai. Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 hướng dẫn chi tiết. Điểm b khoản 13 Điều 3 Nghị quyết 254 và khoản 2 Điều 19 Nghị định 49 đã mở cơ chế cho phép áp dụng quy định pháp luật tại thời điểm đã phê duyệt phương án bồi thường trước đó đối với phần diện tích còn lại.
Trên cơ sở đó, UBND TP.HCM đã ban hành Quyết định 3027/QĐ-UBND ngày 22/5/2026 định hướng chung, và đến ngày 24/7/2026 chính thức phê duyệt danh sách 25 dự án cụ thể được áp dụng theo Quyết định 4588.
25 dự án nào được tháo gỡ?
Danh sách đính kèm Quyết định 4588 gồm nhiều công trình chiến lược, tập trung ở các khu vực từng thuộc Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu cũ và một số quận, huyện cũ của TP.HCM:
- Các tuyến đường lớn: Đường Hồ Chí Minh đoạn Chơn Thành – Đức Hòa; nâng cấp, mở rộng đường vào khu du lịch lòng hồ Dầu Tiếng; đường Lã Xuân Oai; đường Dương Quảng Hàm; đường số 8 nối dài; đường Tân Thới Hiệp 21; đường kết nối Quốc lộ 56 và Tỉnh lộ 997…
- Hệ thống điện: Đường dây 500kV Đức Hòa – Chơn Thành; Trạm biến áp 500kV Bình Dương 1; đường dây 500kV Bình Dương 1 – Chơn Thành; đường dây 110kV…
- Khu công nghiệp: Khu công nghiệp Bàu Bàng mở rộng; Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore III.
- Công trình chỉnh trang và cầu: Chỉnh trang suối Vàm Vá (hai đoạn); cầu Đò mới qua sông Thị Tính; cầu Ông Nhiều trên đường Nguyễn Duy Trinh; nâng cấp, cải tạo rạch Bến Mương…
- Các dự án thành phần của Vành đai 3 và đường Hưng Định 15, Hưng Định 20 tại khu vực Thuận An.
Đây đều là những dự án có ý nghĩa quan trọng đối với kết nối giao thông vùng, phát triển công nghiệp và chỉnh trang đô thị.
Cơ chế áp dụng như thế nào?
Theo Quyết định 4588, các dự án được phép áp dụng quy định pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thời điểm đã phê duyệt phương án trước đó để tiếp tục lập, thẩm định và phê duyệt phương án cho phần diện tích còn lại.
UBND các xã, phường, đặc khu phải chịu trách nhiệm rà soát hồ sơ pháp lý, xác định đúng dự án thuộc trường hợp được áp dụng trước khi tổ chức thực hiện. Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra và kịp thời báo cáo nếu phát hiện dự án không đủ điều kiện.
Đáng chú ý, việc áp dụng quy định cũ không làm thay đổi phạm vi thu hồi đất, đối tượng được bồi thường đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định trước đó. Chỉ áp dụng cho việc lập và phê duyệt phương án đối với phần diện tích còn lại, nhằm tránh phát sinh nghĩa vụ ngân sách ngoài quy định.
Quyết định có hiệu lực ngay từ ngày ký (24/7/2026).
Tác động lớn đến tiến độ hạ tầng TP.HCM
Trong bối cảnh TP.HCM đang đẩy mạnh đầu tư công và kết nối vùng sau khi sáp nhập địa giới hành chính, việc tháo gỡ 25 dự án này được kỳ vọng sẽ giúp đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, sớm bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư. Nhiều tuyến đường và khu công nghiệp vốn bị chậm vì “phần còn lại” nay có thể hoàn thành phương án bồi thường theo chính sách cũ, giảm thiểu khiếu nại và tranh chấp.
.png)
Trước đó, ngày 6/3/2026, UBND TP.HCM đã ban hành Quyết định 11/2026/QĐ-UBND quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn thành phố (thay thế các quy định cũ của TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu). Quyết định 4588 chính là bước triển khai cụ thể cơ chế chuyển tiếp theo tinh thần Nghị quyết 254 và Nghị định 49.
Sở Nông nghiệp và Môi trường từng lưu ý các địa phương khi đề xuất áp dụng chính sách phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, minh bạch và quan tâm đến đối tượng chính sách xã hội, người trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
Kỳ vọng từ phía người dân và doanh nghiệp
Với 25 dự án được “mở đường”, hàng nghìn hộ dân và doanh nghiệp trong vùng ảnh hưởng sẽ sớm có phương án bồi thường rõ ràng, ổn định cuộc sống. Các khu công nghiệp và tuyến đường quan trọng cũng có cơ hội hoàn thành đúng tiến độ, góp phần thúc đẩy kinh tế – xã hội thành phố trong giai đoạn tới.
Quyết định 4588/QĐ-UBND được xem là minh chứng rõ nét cho tinh thần “tháo gỡ điểm nghẽn” của TP.HCM, biến cơ chế của Trung ương thành hành động cụ thể trên địa bàn. Đây chắc chắn là tin vui lớn đối với cả người dân, doanh nghiệp và công tác đầu tư công của thành phố.
Đăng Thy