Quyết định số 2630/QĐ-UBND ngày 13/7/2026 của UBND tỉnh Cà Mau đánh dấu mốc phát triển mới cho vùng cực Nam Tổ quốc.
1. Phạm vi lớn nhất và vị trí chiến lược
Xã Phan Ngọc Hiển nằm ở vị trí then chốt: phía Đông và Nam giáp Biển Đông, Tây giáp xã Đất Mũi và Đất Mới, Bắc giáp Đất Mới và một phần Tân Ân. Tổng diện tích lập quy hoạch lên đến 237,6 km² – một trong những đơn vị hành chính ven biển có quy mô lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025.
Quy hoạch chia thành hai giai đoạn rõ ràng: ngắn hạn đến năm 2030 và dài hạn đến năm 2050. Mục tiêu chính là tổ chức không gian phát triển hợp lý, xây dựng đô thị ven biển tổng hợp trên nền tảng kinh tế biển, kinh tế sinh thái, gắn với rừng ngập mặn và thích ứng biến đổi khí hậu. Khu vực này sẽ trở thành đô thị ven biển động lực của tiểu vùng Đất Mũi.
2. Tính chất đa chức năng và dự báo phát triển ấn tượng
Theo quyết định, Phan Ngọc Hiển định hướng phát triển với các chức năng chính:
- Trung tâm hành chính - dịch vụ - thương mại ven biển.
- Trung tâm khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản gắn với dịch vụ hậu cần nghề cá.
- Khu du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với rừng ngập mặn và văn hóa bản địa.
- Khu phát triển năng lượng tái tạo và logistics biển.
- Không gian cư trú bền vững, đồng bộ hạ tầng.
Dự báo dân số là điểm sáng: đến năm 2030 khoảng 38.000 người, đến năm 2050 đạt 50.000 người. Quy mô lao động tương ứng 25.300 người (2030) và 33.000 người (2050). Các chỉ tiêu đất đai được quy định chặt chẽ: đất dân dụng đô thị tối đa 110 m²/người, nông thôn tối đa 150 m²/người. Hệ thống hạ tầng xã hội như trường học, bệnh viện, sân vận động cũng có chỉ tiêu tối thiểu cụ thể, đảm bảo phát triển đồng bộ.
3. Hạ tầng giao thông và kết nối
Gần đây, UBND tỉnh phê duyệt dự án nâng cấp, mở rộng đường ô tô đến trung tâm xã Phan Ngọc Hiển với tổng mức đầu tư gần 150 tỷ đồng (ngân sách nhà nước, giai đoạn 2026-2030). Tuyến đường cấp III đồng bằng, 2-4 làn xe, vận tốc 80 km/h sẽ kết nối Phan Ngọc Hiển với xã Đất Mũi, thúc đẩy giao thương và du lịch.
Đường Phan Ngọc Hiển: Đây là tuyến quan trọng, được nhắc nhiều trong mạng lưới đường tỉnh. Nó kết nối các khu vực như xã Cái Đôi Vàm (điểm cuối của ĐT.986 - Đầm Dơi - Cái Nước - Cái Đôi Vàm). Tuyến này hỗ trợ giao thông nội vùng và kết nối với các trục chính.
Cao tốc Cà Mau - Đất Mũi (CT.43): Chiều dài khoảng 90 km, điểm cuối tại xã Phan Ngọc Hiển. Kết nối với cầu vượt biển từ Đất Mũi đến cảng Hòn Khoai. Giai đoạn ưu tiên 2026–2030. Đây là tuyến chiến lược quan trọng cho vận tải ven biển và logistics.
ĐT.988D: Tuyến mới đề xuất, chiều dài khoảng 14,3 km, kết nối đường bộ ven biển tại xã Đất Mũi với cao tốc Cà Mau – Đất Mũi và tuyến Hồ Chí Minh (Năm Căn – Đất Mũi) tại xã Phan Ngọc Hiển. Quy mô cấp III đồng bằng, 2-4 làn xe.
Đường Hồ Chí Minh (đoạn Năm Căn – Đất Mũi): Kết nối qua xã Phan Ngọc Hiển, hỗ trợ phát triển kinh tế biển.
Đường bộ ven biển: Các phương án bổ sung tuyến qua khu vực Phan Ngọc Hiển - Đất Mũi để kết nối tổng thể.
Ngoài ra, xã có bến xe khách Viên An (loại 6), hiện ngưng hoạt động theo một số dữ liệu quy hoạch.
Cụm CN-TTCN thị trấn Rạch Gốc (nay thuộc xã Phan Ngọc Hiển): 75 ha, tập trung chế biến thủy sản.
CCN-TTCN Ngọc Hiển: 18,23 ha, gia công cơ khí, gỗ...
Khu logistics và lấn biển: Khu dịch vụ - hậu cần logistic cảng Hòn Khoai (khoảng 800-1.000 ha tại Đất Mũi và Phan Ngọc Hiển). Khu công nghiệp Hòn Khoai (100 ha).
Hạ tầng y tế và xã hội: Trung tâm Y tế khu vực Ngọc Hiển (quy mô 150 giường, xây dựng/mở rộng). Các điểm xử lý chất thải, nghĩa trang phục vụ khu vực.
Du lịch và sinh thái: Khu vực thuộc vùng du lịch sinh thái ven biển, rừng ngập mặn.
Tóm lại: Hạ tầng giao thông đang được đẩy mạnh để kết nối Phan Ngọc Hiển với Đất Mũi, Hòn Khoai và các trục chính (cao tốc, ven biển, HCM). Các dự án tập trung vào logistics biển, thủy sản và thích ứng biến đổi khí hậu. Thông tin cụ thể hơn có thể thay đổi theo tiến độ triển khai thực tế (dự án nâng cấp đường ô tô gần 150 tỷ đồng từ nguồn trước đó cũng hỗ trợ khu vực này).
5. Quy trình thực hiện và cơ hội đầu tư
Dự toán chi phí lập quy hoạch khoảng 2,689 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh. Thời gian thực hiện không quá 6 tháng kể từ khi chọn tư vấn. Quy hoạch sẽ lấy ý kiến rộng rãi từ cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng dân cư trước khi hoàn thiện.
Đây là cơ sở pháp lý quan trọng cho các dự án đầu tư sau này, từ khu trung tâm thương mại đến hạ tầng logistics biển. Với vị trí cực Nam, Phan Ngọc Hiển có tiềm năng trở thành đầu mối giao thương, góp phần vào mục tiêu đô thị hóa và phát triển bền vững của tỉnh Cà Mau.
Quy hoạch đô thị Phan Ngọc Hiển không chỉ là kế hoạch phát triển không gian mà còn là cam kết nâng cao chất lượng sống, bảo vệ môi trường và tạo động lực kinh tế cho vùng đất anh hùng. Với diện tích lớn, dân số dự báo tăng mạnh và hạ tầng đang được đầu tư mạnh mẽ, khu vực này hứa hẹn sẽ là điểm sáng mới trên bản đồ phát triển ven biển miền Tây Nam Bộ trong những năm tới.
Đăng Thy