Tăng tốc mạnh mẽ
Chiều 12/8, ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết chương trình khám sức khỏe toàn dân trên địa bàn Thành phố đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng rõ rệt.
Nếu như ở những giai đoạn đầu, mỗi tuần toàn Thành phố chỉ thực hiện khoảng 20.000-60.000 lượt khám thì đến nay, con số đã vượt mốc 300.000 lượt/tuần. Đây là bước chuyển đáng kể, cho thấy hệ thống y tế và chính quyền cơ sở đang từng bước thích ứng với một chương trình có quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến hàng triệu người dân.
Tính đến 14 giờ ngày 12-8, Thành phố đã hoàn tất khám sức khỏe và lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho hơn 2,17 triệu người, đạt tỷ lệ 16,44%. Đáng chú ý, đã có 22 xã, phường đạt tỷ lệ bao phủ dịch vụ trên 30%. Trong đó, phường An Nhơn Tây là một trong những địa phương dẫn đầu khi tỷ lệ người dân được khám và lập hồ sơ sức khỏe điện tử đã tiến gần 70%.
Những con số trên không chỉ phản ánh năng lực tổ chức của ngành Y tế mà còn cho thấy một thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận chăm sóc sức khỏe nhân dân: từ việc người dân chủ động tìm đến cơ sở y tế khi có bệnh sang quản lý sức khỏe chủ động, liên tục và toàn diện ngay từ cộng đồng.
Hồ sơ sức khỏe điện tử, vì thế, không đơn thuần là một bộ dữ liệu hành chính. Đây được kỳ vọng trở thành nền tảng giúp ngành Y tế theo dõi tình trạng sức khỏe của từng người dân, nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ, phục vụ tư vấn, dự phòng và điều trị phù hợp trong những giai đoạn tiếp theo.
Gỡ những “điểm nghẽn” bằng cơ chế mới
Để tạo ra tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ trong thời gian gần đây, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó nổi bật là việc đổi mới phương thức tổ chức khám sức khỏe và đẩy mạnh số hóa dữ liệu.
Một trong những thay đổi quan trọng là khám sức khỏe không phụ thuộc địa giới hành chính.
Theo cơ chế này, người dân không còn bị bó hẹp bởi địa bàn cư trú khi lựa chọn nơi khám. Người dân có thể chủ động đến các cơ sở khám bệnh thuộc hệ thống bệnh viện công lập phù hợp với điều kiện đi lại, nơi sinh sống hoặc nơi làm việc.
Cách làm này giúp giảm áp lực cho những cơ sở y tế ở khu vực đông dân cư, đồng thời mở rộng khả năng khai thác nguồn lực của toàn hệ thống bệnh viện công lập. Quan trọng hơn, người dân có thêm sự thuận tiện và chủ động trong việc tiếp cận dịch vụ.
Song song đó, công tác số hóa và liên thông dữ liệu đang được đẩy mạnh. Các xã, phường rà soát, tích hợp thông tin của những người dân đã từng tham gia khám sức khỏe trước đó vào hệ thống chung. Sau khi được chuẩn hóa, nguồn dữ liệu này sẽ giúp phản ánh đầy đủ hơn số người đã được kiểm tra sức khỏe, hạn chế tình trạng dữ liệu phân tán hoặc phải thực hiện lại các bước không cần thiết.
Hệ thống các bệnh viện cũng được kết nối với nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng, tạo điều kiện cập nhật và theo dõi tiến độ trên diện rộng.
Đặc biệt, công cụ giám sát tiến độ theo thời gian thực giúp cơ quan quản lý có thể theo dõi tình hình từng địa bàn, nhanh chóng nhận diện những nơi đang gặp khó khăn hoặc “nghẽn” tiến độ để kịp thời hỗ trợ.
“Ngành Y tế đã huy động toàn bộ nguồn lực, tổ chức tập huấn kỹ lưỡng và chuyển giao quy trình theo đúng hướng dẫn của Bộ Y tế. Các điều kiện nền tảng từ năng lực chuyên môn, hạ tầng dữ liệu đến cơ chế khám không địa giới hành chính đều đã sẵn sàng”, ông Tăng Chí Thượng nhấn mạnh.
Khi “nút thắt” nằm ở cơ sở
Tốc độ tăng trưởng chung là tín hiệu tích cực, nhưng bức tranh triển khai tại các địa phương vẫn có sự chênh lệch đáng kể.
Trong khi một số xã, phường đã đạt tỷ lệ bao phủ rất cao, có nơi gần 70%, vẫn còn những địa phương có tỷ lệ hoàn thành dưới 5%. Khoảng cách này cho thấy bài toán hiện nay không còn chủ yếu nằm ở năng lực khám chữa bệnh hay hạ tầng kỹ thuật.
Qua phân tích của Sở Y tế, một trong những “nút thắt” lớn nhất là công tác tổ chức thực hiện tại cơ sở.
Ở một số nơi, việc vận động người dân tham gia khám sức khỏe vẫn chưa huy động được đầy đủ sức mạnh của hệ thống chính trị. Tâm lý coi đây là nhiệm vụ riêng của ngành Y tế có thể khiến công tác tuyên truyền, rà soát, lập danh sách và tổ chức người dân đi khám chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Trong khi đó, việc lập danh sách đối tượng thụ hưởng tại một số địa bàn chưa thật sự chính xác, chi tiết. Nếu không nắm chắc dân cư, lao động, học sinh, người cao tuổi và các nhóm đối tượng trên địa bàn, chính quyền cơ sở khó xây dựng kế hoạch phù hợp, dễ dẫn đến bỏ sót hoặc khó tiếp cận người dân.
Đây là vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn, bởi một chương trình có quy mô toàn dân không thể chỉ dựa vào năng lực chuyên môn của ngành Y tế. Bệnh viện có thể bố trí bác sĩ, điều dưỡng, thiết bị và phòng khám, nhưng để người dân đến đúng nơi, đúng thời gian và đầy đủ số lượng thì cần sự vào cuộc của chính quyền cơ sở và các tổ chức đoàn thể.
Không để người dân “tự tìm đến”
Trước yêu cầu phải đẩy nhanh tiến độ trong thời gian còn lại, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã kiến nghị UBND Thành phố cùng các sở, ban, ngành tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành.
Tinh thần được đặt ra là chính quyền cơ sở phải chuyển từ trạng thái chờ người dân đến khám sang chủ động tìm đến người dân.
Phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” được xác định là một trong những giải pháp quan trọng.
Khi cán bộ cơ sở, các đoàn thể, công an, tổ dân phố cùng tham gia, việc vận động sẽ sát thực tế hơn. Người dân có thể được giải thích rõ về lợi ích của việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử, được hướng dẫn lựa chọn cơ sở khám phù hợp, sắp xếp lịch khám và hỗ trợ trong những trường hợp gặp khó khăn về đi lại hoặc thời gian.
Đây cũng là cách để chương trình không dừng lại ở việc đạt một con số về tỷ lệ bao phủ, mà thực sự tiếp cận được những nhóm dân cư có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.
Cùng với chính quyền cơ sở, trách nhiệm của các sở, ngành cũng được đặt ra rõ ràng hơn.
Các sở, ngành Thành phố cần khẩn trương rà soát, lập danh sách và tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thuộc phạm vi quản lý. Ngành Giáo dục và Đào tạo cần chỉ đạo các cơ sở giáo dục chuẩn bị kế hoạch tổ chức khám sức khỏe diện rộng cho học sinh ngay từ đầu năm học mới.
Sở Nội vụ và Bảo hiểm xã hội Thành phố Hồ Chí Minh được đề nghị phối hợp cung cấp dữ liệu biến động lao động chính thức, hỗ trợ các xã, phường xác định chính xác đối tượng, giao chỉ tiêu và đánh giá tiến độ sát thực tế.
Đối với Ban Quản lý các khu chế xuất và khu công nghiệp, việc đôn đốc, giám sát doanh nghiệp thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho người lao động cũng có ý nghĩa quan trọng, bởi đây là nhóm dân cư đông, tập trung và có đặc thù về thời gian lao động.
Từ “tăng tốc” đến quản lý sức khỏe suốt đời
Về phía ngành Y tế, ông Tăng Chí Thượng khẳng định sẽ tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, huy động tối đa nhân lực, trang thiết bị và năng lực chuyên môn để bảo đảm khả năng tiếp nhận người dân trên toàn Thành phố.
Ngành Y tế cũng tiếp tục duy trì kết nối kỹ thuật giữa các bệnh viện với 168 xã, phường, thị trấn, đồng thời đẩy mạnh mô hình khám sức khỏe không phụ thuộc địa giới hành chính.
Tuy nhiên, để chương trình thực sự bứt phá trong giai đoạn nước rút, yếu tố quyết định sẽ không chỉ là tốc độ khám của bệnh viện mà còn là khả năng tổ chức tại từng cộng đồng dân cư.
Từ hơn 2,17 triệu người đã được khám và lập hồ sơ sức khỏe điện tử đến mục tiêu bao phủ toàn dân vẫn còn một chặng đường rất dài. Khoảng cách giữa địa phương đạt gần 70% và địa phương dưới 5% cũng cho thấy dư địa tăng tốc còn rất lớn.
Bài toán đặt ra lúc này là làm sao biến nguồn lực y tế sẵn có thành sức mạnh tổng hợp. Khi chính quyền cơ sở nắm chắc từng nhóm dân cư; các đoàn thể cùng vận động; dữ liệu được liên thông; doanh nghiệp, trường học và cơ quan hành chính cùng tham gia; còn ngành Y tế bảo đảm năng lực chuyên môn và kỹ thuật, chương trình sẽ có điều kiện chuyển từ “tăng tốc” sang “phủ rộng”.
Xa hơn những con số về tỷ lệ khám, giá trị lớn nhất của chương trình nằm ở việc hình thành một hệ thống quản lý sức khỏe chủ động cho người dân Thành phố Hồ Chí Minh. Mỗi hồ sơ sức khỏe điện tử được thiết lập hôm nay sẽ trở thành một phần dữ liệu quan trọng cho quá trình theo dõi, chăm sóc và dự phòng bệnh tật trong tương lai.
Đó cũng chính là ý nghĩa của cuộc “tăng tốc” hiện nay: không chỉ chạy đua với tiến độ, mà từng bước xây dựng một nền y tế chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, từ phản ứng khi có bệnh sang chủ động quản lý sức khỏe, để mỗi người dân đều được quan tâm, theo dõi và chăm sóc sức khỏe một cách liên tục, toàn diện.
Tấn Tài