Việc UBND TP. Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch số 164/KH-UBND nhằm cụ thể hóa Nghị định số 20/2026/NĐ-CP của Chính phủ không chỉ mang ý nghĩa triển khai chính sách thông thường, mà còn thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc “trải thảm đỏ” cho doanh nghiệp tư nhân phát triển. Hàng loạt cơ chế ưu đãi về đất đai, tài chính, thuế, khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực đang mở ra kỳ vọng về một giai đoạn bứt phá mới cho cộng đồng doanh nghiệp.
Từ chủ trương chiến lược đến hành động cụ thể
Kinh tế tư nhân từ lâu đã được xác định là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Riêng tại TP. Hồ Chí Minh, khu vực này đóng góp tỷ trọng lớn vào GRDP, tạo việc làm cho hàng triệu lao động và giữ vai trò then chốt trong hệ sinh thái sản xuất – dịch vụ của đô thị lớn nhất cả nước.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn đang đối mặt với hàng loạt rào cản như khó tiếp cận vốn, thiếu quỹ đất sản xuất, chi phí mặt bằng cao, năng lực quản trị còn hạn chế và chậm chuyển đổi số.
Sự ra đời của Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội cùng Nghị định số 20/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã tạo ra khung pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” này. Trên cơ sở đó, TP. Hồ Chí Minh nhanh chóng ban hành Kế hoạch số 164/KH-UBND với tinh thần hành động quyết liệt, xác định rõ trách nhiệm của từng sở, ngành và địa phương.
Điểm đáng chú ý là Thành phố không xem việc hỗ trợ kinh tế tư nhân là nhiệm vụ ngắn hạn mà là chiến lược phát triển lâu dài. Việc thực hiện hiệu quả các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thậm chí còn được gắn với tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, thi đua, khen thưởng của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị.
Cách tiếp cận này cho thấy tư duy quản trị mới: chính quyền không chỉ quản lý mà còn đóng vai trò kiến tạo, phục vụ và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Tháo gỡ “nút thắt” về đất đai và mặt bằng sản xuất
Trong nhiều năm qua, quỹ đất sản xuất luôn là một trong những bài toán khó nhất đối với doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh. Giá thuê đất cao, thông tin thiếu minh bạch và thủ tục tiếp cận phức tạp khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn khi mở rộng quy mô.
Kế hoạch 164 đã đưa ra nhiều giải pháp mang tính đột phá nhằm giải quyết vấn đề này.
Theo đó, Sở Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì công bố công khai các tiêu chí, định mức và quỹ đất tại các khu công nghiệp, vườn ươm công nghệ và các khu hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Việc minh bạch thông tin giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận cơ hội đầu tư, đồng thời hạn chế tình trạng xin – cho trong phân bổ mặt bằng sản xuất.
Bên cạnh đó, Thành phố triển khai chính sách giảm tiền thuê đất tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp theo mức ưu đãi cao nhất mà Nghị quyết 198 cho phép. Đây được xem là động thái mạnh mẽ nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp sản xuất quy mô nhỏ.
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc tận dụng tài sản công để hỗ trợ doanh nghiệp. Sở Xây dựng đang nghiên cứu cơ chế miễn, giảm tiền thuê nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước nhằm tạo thêm nguồn mặt bằng giá phù hợp cho doanh nghiệp hoạt động.
Giới chuyên gia đánh giá đây là bước đi táo bạo, bởi trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng khan hiếm, việc khai thác hiệu quả tài sản công sẽ góp phần giảm đáng kể chi phí đầu vào, tăng năng lực cạnh tranh cho khu vực kinh tế tư nhân.
Chính sách thuế và tài chính: Chuyển từ “thu” sang “nuôi dưỡng”
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Kế hoạch 164 là tư duy điều hành tài chính mới: không chỉ tập trung vào nguồn thu ngân sách trước mắt mà hướng tới mục tiêu nuôi dưỡng doanh nghiệp để tạo nguồn thu bền vững lâu dài.
Theo đó, TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai nhiều chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân cho các lĩnh vực ưu tiên như công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển và sản xuất xanh.
Đối với doanh nghiệp mới thành lập hoặc đang trong giai đoạn mở rộng sản xuất, các ưu đãi này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp giảm áp lực tài chính, tăng khả năng tái đầu tư và nâng cao sức chống chịu trước biến động thị trường.
Đáng chú ý, Thành phố dành sự quan tâm lớn cho khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ – khu vực vốn chiếm số lượng lớn nhưng còn nhiều hạn chế về quản trị và minh bạch tài chính.
Theo kế hoạch, các hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ được hỗ trợ miễn phí nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung. Chính sách này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn tạo nền tảng để chuẩn hóa hoạt động tài chính, từng bước chuyển đổi sang mô hình quản trị hiện đại.
Việc số hóa dữ liệu kế toán cũng góp phần giảm rủi ro pháp lý, tăng tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng.
Khoa học công nghệ và chuyển đổi số trở thành “xương sống”
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, TP. Hồ Chí Minh xác định khoa học công nghệ và chuyển đổi số là nền tảng cốt lõi để nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Theo Điều 9 Nghị định số 20/2026/NĐ-CP, Thành phố sẽ đẩy mạnh hỗ trợ hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào sản xuất, kinh doanh.
Các doanh nghiệp có dự án đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ cao sẽ được hỗ trợ về tài chính, chuyên gia tư vấn và tiếp cận hệ sinh thái nghiên cứu khoa học của Thành phố.
Không dừng ở đó, TP. Hồ Chí Minh còn triển khai nhiều chương trình đào tạo miễn phí về quản trị doanh nghiệp, tài chính, nhân sự, thuế và chuyển đổi số dành cho doanh nhân và người lao động.
Giới chuyên gia nhận định đây là bước đi mang tính căn cơ, bởi muốn kinh tế tư nhân phát triển bền vững thì ngoài vốn và chính sách ưu đãi, yếu tố con người và năng lực quản trị đóng vai trò quyết định.
“Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển”, một chuyên gia kinh tế nhận định.
Xây dựng chính quyền phục vụ doanh nghiệp
Một trong những yếu tố quyết định thành công của Kế hoạch 164 chính là cơ chế phối hợp liên ngành và trách nhiệm thực thi.
Theo phân công, Sở Tài chính sẽ đóng vai trò điều phối nguồn lực, bảo đảm ngân sách hỗ trợ được bố trí kịp thời và đúng đối tượng. Các sở, ngành liên quan phải chủ động phối hợp xử lý thủ tục, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp theo tinh thần “một đầu mối xuyên suốt”.
Điểm đáng chú ý là Thành phố yêu cầu gắn trách nhiệm cá nhân với hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Điều này tạo áp lực tích cực buộc bộ máy hành chính phải thay đổi tư duy, chuyển từ quản lý sang phục vụ.
Trong mô hình mới, doanh nghiệp không còn bị xem là đối tượng quản lý đơn thuần mà là đối tác đồng hành của chính quyền trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.
Kỳ vọng tạo diện mạo kinh tế mới
Với hàng loạt chính sách ưu đãi đồng bộ, TP. Hồ Chí Minh kỳ vọng sẽ tạo ra một làn sóng phát triển mới cho khu vực kinh tế tư nhân.
Trước hết là thúc đẩy hàng trăm nghìn hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp để hoạt động chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả hơn.
Song song đó, Thành phố đặt mục tiêu hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn, có năng lực cạnh tranh quốc tế và đủ sức dẫn dắt các chuỗi cung ứng trong nước.
Quan trọng hơn, sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế tư nhân sẽ tạo thêm nhiều việc làm chất lượng cao, nâng thu nhập cho người lao động, tăng nguồn thu ngân sách và thúc đẩy các hoạt động an sinh xã hội.
Trong bối cảnh cả nước đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, TP. Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế bằng những chính sách đột phá, quyết liệt và mang tính kiến tạo.
Hành trình đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng nhất của nền kinh tế chắc chắn vẫn còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, với tư duy đổi mới và tinh thần hành động mạnh mẽ thông qua Kế hoạch số 164/KH-UBND, TP. Hồ Chí Minh đang phát đi thông điệp rõ ràng: Thành phố sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp phát triển.
Nghị định số 20/2026/NĐ-CP được xem là “cú hích” chính sách quan trọng, còn TP. Hồ Chí Minh đang cho thấy quyết tâm biến cú hích đó thành động lực thực sự cho một giai đoạn tăng trưởng mới, nơi kinh tế tư nhân không chỉ là một thành phần kinh tế quan trọng mà sẽ trở thành trụ cột phát triển của nền kinh tế đô thị hiện đại, năng động và hội nhập quốc tế.
Tấn Tài