Đây là một trong những đề án trọng điểm quốc gia, vốn được Chính phủ giao cho Bà Rịa - Vũng Tàu thực hiện trước đây. Tuy nhiên, sau khi ba địa phương TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sáp nhập, đề án đã được điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với không gian phát triển mới của “siêu đô thị” ven biển.
Theo văn bản, mục tiêu cốt lõi của Đề án là xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm kinh tế biển quốc gia, với các ngành kinh tế biển phát triển chất lượng cao, hiệu quả, tiệm cận chuẩn mực quốc tế về phát triển bền vững.
Đề án bám sát định hướng phát triển đất nước theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc, Nghị quyết 24-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội quốc gia, Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh cùng các quy hoạch cấp quốc gia, vùng Đông Nam Bộ và quy hoạch tỉnh cũ Bà Rịa - Vũng Tàu.
Rà soát, hoàn thiện hồ sơ và trình Chính phủ trong năm 2026
Đề án đã tiếp thu ý kiến góp ý của các bộ, ngành Trung ương. Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (trước sáp nhập) đã hoàn thiện Tờ trình, Báo cáo trình Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, do quá trình hợp nhất các tỉnh, thành và triển khai chính quyền hai cấp, đề án chưa được phê duyệt. Đến ngày 17/10/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản tổng hợp ý kiến góp ý của các bộ, ngành, gửi UBND Thành phố để hoàn thiện.
Sau sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh sở hữu thêm chiều dài bờ biển đáng kể từ địa phận Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, cùng hệ thống cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải – một trong những cụm cảng lớn nhất Đông Nam Á – và quần đảo Côn Đảo chiến lược. Việc điều chỉnh Đề án trên cơ sở địa giới hành chính mới là cần thiết để khai thác tối đa tiềm năng “hướng ra biển”, biến TP. Hồ Chí Minh thành đầu tàu kinh tế biển của cả nước.
UBND TP. Hồ Chí Minh đã chỉ đạo Sở Tài chính tiếp tục chủ trì, rà soát toàn bộ quá trình xây dựng Đề án, bám sát chỉ đạo của UBND Thành phố và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây. Sở này sẽ tham mưu UBND TP. Hồ Chí Minh xem xét, hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quý II/2026. Đồng thời, Thành phố tiếp tục đăng ký Đề án vào Chương trình công tác năm 2026 của Chính phủ, với thời hạn trình trong tháng 10/2026.
Định hướng đột phá: Kinh tế biển hiện đại, logistics và năng lượng tái tạo
UBND TP.HCM cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có việc thành lập Ban Chỉ đạo phát triển kinh tế biển và rà soát toàn bộ quy hoạch liên quan.
Song song, Thành phố sẽ triển khai Quy hoạch không gian biển quốc gia giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050 và Quy hoạch khai thác bền vững tài nguyên vùng bờ theo Quyết định 1117/QĐ-TTg.
Ngày 1/4/2026, TP.HCM cũng đã ban hành Công văn 2592 nhằm đẩy mạnh khai thác tài nguyên biển đi đôi với bảo vệ môi trường, chống khai thác IUU và củng cố chủ quyền biển đảo.
Các chuyên gia nhận định, TP.HCM đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, với đề xuất xây dựng mô hình khu kinh tế biển đặc biệt tương tự Dubai Maritime City. Mô hình này kết hợp đô thị – cảng biển – logistics – du lịch – năng lượng tái tạo ngoài khơi, tạo hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại.
Cảng Cái Mép - Thị Vải được định hướng trở thành cảng trung chuyển quốc tế, kết nối với hệ thống logistics số và các khu công nghiệp vùng Bình Dương cũ, mở rộng chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với lợi thế hơn 3.260 km bờ biển của Việt Nam, gần 1 triệu km² vùng đặc quyền kinh tế và khoảng 40% dân số sống ven biển, TP.HCM sau sáp nhập sở hữu đầy đủ điều kiện để phát triển mạnh kinh tế biển.
Việc hoàn thiện Đề án không chỉ giúp Thành phố tăng trưởng xanh, thu hút FDI và tạo việc làm chất lượng cao, mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu quốc gia hình thành 3–4 trung tâm kinh tế biển tầm quốc tế vào năm 2030, tầm nhìn 2045.
Đăng Thy