Chiều 15/9/2026, Đoàn công tác của Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội do ông Phan Văn Mãi, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban làm Trưởng đoàn, có buổi làm việc với UBND TP.Hồ Chí Minh về tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, kế hoạch năm 2027 và góp ý Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Tiếp và làm việc với Đoàn có Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Công Vinh cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành.
Tăng trưởng phục hồi, môi trường đầu tư tiếp tục khởi sắc
Báo cáo tại buổi làm việc, ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP.Hồ Chí Minh, cho biết GRDP 6 tháng đầu năm 2026 của Thành phố tăng 8,55%. Đây là mức tăng trưởng bán niên cao nhất trong khoảng 10 năm qua, cho thấy sức phục hồi đáng kể của nền kinh tế đô thị.
Theo dự báo, GRDP cả năm 2026 của TP.Hồ Chí Minh ước tăng khoảng 8,75%. Mức này còn thấp hơn mục tiêu phấn đấu 10,2%, song trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục có những biến động, kết quả đạt được cho thấy các động lực tăng trưởng của Thành phố đang từng bước được củng cố.
Một trong những điểm đáng chú ý là tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Đến nay, tỷ lệ giải ngân đạt 57,7% kế hoạch, cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng hỗ trợ tăng trưởng, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa tới các ngành xây dựng, vật liệu, vận tải, dịch vụ và thị trường lao động.
Cùng với đầu tư công, dòng vốn tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục cho thấy sức hấp dẫn của thị trường TP.Hồ Chí Minh. Trong 8 tháng đầu năm 2026, Thành phố thu hút gần 10,06 tỷ USD vốn FDI, đạt khoảng 91,5% kế hoạch năm và tăng 167% so với cùng kỳ năm trước.
Những con số này cho thấy cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ thủ tục và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đang trở thành những nhiệm vụ có tính quyết định đối với tăng trưởng của Thành phố.
Cắt giảm 42% số dự án, tập trung vốn cho công trình trọng điểm
Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư phát triển rất lớn nhưng nguồn lực ngân sách có giới hạn, TP.Hồ Chí Minh đang điều chỉnh mạnh cách thức phân bổ vốn đầu tư công theo hướng tập trung, tránh dàn trải.
Thực hiện Nghị quyết số 72/NQ-HĐND của HĐND Thành phố, UBND TP.Hồ Chí Minh đã phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030 từ nguồn ngân sách địa phương với tổng số tiền 1.149.085,705 tỷ đồng.
Trong đó, nguồn vốn đã được Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ giao là 9.551,203 tỷ đồng, dành cho các dự án quan trọng quốc gia và dự án chuyển tiếp. Tổng vốn đầu tư công trung hạn từ ngân sách địa phương lên tới 1.139.534,502 tỷ đồng.
Trong tổng nguồn vốn này, Thành phố đã phân bổ chi tiết cho các dự án đủ điều kiện 772.304,683 tỷ đồng; 343.388,858 tỷ đồng chưa phân bổ chi tiết do đang chờ hoàn thiện thủ tục và dành 10.000 tỷ đồng làm dự phòng chung.
Thành phố cũng dự kiến bổ sung 95.827,362 tỷ đồng cho cấp cơ sở, bao gồm nguồn bổ sung có mục tiêu và nguồn cân đối cho các xã, phường, đặc khu. Khoảng 13.840,961 tỷ đồng dự kiến được cân đối để hỗ trợ quốc phòng, an ninh đối với các đơn vị đang hoàn thiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư tại các bộ, ngành Trung ương.
Đáng chú ý, TP.Hồ Chí Minh đã rà soát và cắt giảm khoảng 42% số lượng dự án so với giai đoạn 2021–2025. Đây là bước điều chỉnh nhằm khắc phục tình trạng nguồn vốn bị phân tán cho quá nhiều dự án, đồng thời tạo dư địa để tập trung cho các công trình có tính cấp thiết, có khả năng tạo động lực phát triển và tác động liên vùng.
Việc giảm số lượng dự án không đồng nghĩa thu hẹp đầu tư, mà đặt trọng tâm vào chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn. Trong điều kiện đô thị có quy mô kinh tế lớn, nhu cầu phát triển hạ tầng cao, việc lựa chọn dự án và xác định thứ tự ưu tiên càng có ý nghĩa quan trọng.
Dồn lực cho giao thông, lấy ngân sách làm "vốn mồi"
Hạ tầng giao thông tiếp tục được TP.Hồ Chí Minh xác định là một trong những lĩnh vực ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch đầu tư công trung hạn.
Thành phố dự kiến dành 113.098,010 tỷ đồng cho 37 dự án giao thông trọng điểm, có tính chất liên vùng. Trong số này có 6 dự án chuyển tiếp với tổng vốn 25.198,073 tỷ đồng và 31 dự án khởi công mới hoặc chuẩn bị đầu tư với tổng vốn 87.899,937 tỷ đồng.
Đây là nhóm dự án có vai trò kết nối không gian phát triển, nâng cao năng lực lưu thông hàng hóa, giảm áp lực giao thông nội đô và mở rộng không gian kinh tế của Thành phố.
Song song với đầu tư bằng ngân sách, TP.Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh mô hình PPP nhằm huy động nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng.
Theo kế hoạch, trong giai đoạn 2026–2030, khoảng 137.252 tỷ đồng vốn ngân sách tham gia các dự án PPP khởi công mới dự kiến có thể tạo hiệu ứng huy động khoảng 793.243 tỷ đồng vốn ngoài ngân sách từ các nhà đầu tư.
Cách tiếp cận này đặt ngân sách nhà nước vào vai trò tạo nền tảng và dẫn dắt, thay vì phải đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng. Nếu được triển khai đồng bộ với cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, phân chia rủi ro và kiểm soát hiệu quả dự án, PPP có thể trở thành một kênh quan trọng để mở rộng không gian đầu tư của Thành phố.
Thu ngân sách tăng, nhưng yêu cầu về tính bền vững ngày càng cao
Cùng với đầu tư công, quản lý và khai thác hiệu quả nguồn thu ngân sách là một nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra tại buổi làm việc.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh đạt 627.370 tỷ đồng, bằng 78,1% dự toán Trung ương giao, đạt 78% dự toán HĐND Thành phố giao và tăng 19,7% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong đó, thu nội địa đạt 462.961 tỷ đồng, tăng 22,8%; thu từ dầu thô đạt 41.103 tỷ đồng, tăng 30,8%; thu xuất nhập khẩu đạt 123.206 tỷ đồng, tăng 6,7% so với cùng kỳ.
Cả năm 2026, Thành phố ước thu ngân sách đạt 881.297 tỷ đồng, bằng 109,7% dự toán Trung ương giao và tăng khoảng 10% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, áp lực đối với nguồn thu vẫn hiện hữu. Thu xuất nhập khẩu được dự báo gặp khó khăn, với mức giảm khoảng 7.548,2 tỷ đồng, trong đó có tác động từ việc kéo dài chính sách ưu đãi thuế đối với xăng dầu và những biến động địa chính trị tại Trung Đông ảnh hưởng tới nguồn cung.
Để bù đắp phần hụt thu và bảo đảm hoàn thành mục tiêu ngân sách, Thành phố đặt kế hoạch huy động thêm 128.703 tỷ đồng trong những tháng cuối năm. Hai nhóm giải pháp trọng tâm là đấu giá các khu đất công, dự kiến khoảng 96.000 tỷ đồng, và thu hồi nợ thuế liên quan đến đất, khoảng 38.000 tỷ đồng.
Đây cũng là bài toán đặt ra yêu cầu vừa khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, vừa bảo đảm công khai, minh bạch và đúng quy định trong quá trình tổ chức đấu giá.
Nhu cầu chi tăng mạnh, cần dự báo sát thực tế
Theo phương án được trình tại buổi làm việc, tổng thu ngân sách nhà nước của TP.Hồ Chí Minh năm 2027 dự kiến đạt 913.726 tỷ đồng, tăng 3,7% so với ước thực hiện năm 2026.
Trong khi đó, tổng chi ngân sách địa phương năm 2027 dự kiến lên tới 418.914 tỷ đồng, tăng 19,9% so với ước thực hiện năm 2026 và tương đương 167,8% dự toán Trung ương giao năm 2026.
Năm 2026, tổng chi ngân sách địa phương ước 349.290 tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển 169.756 tỷ đồng, chi thường xuyên 143.135 tỷ đồng, chi dự phòng và các chương trình mục tiêu 25.299 tỷ đồng.
Quy mô chi dự kiến tăng mạnh trong năm 2027 phản ánh nhu cầu nguồn lực lớn cho phát triển đô thị, hạ tầng, an sinh xã hội và các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Tại buổi làm việc, các thành viên Đoàn công tác đề nghị TP.Hồ Chí Minh tiếp tục rà soát tính khả thi của dự toán thu năm 2027, nhất là trong bối cảnh các yếu tố kinh tế bên ngoài có thể tác động tới nguồn thu. Thành phố cũng cần đánh giá kỹ tác động của việc cắt giảm số lượng dự án đầu tư công, bảo đảm việc tập trung vốn không ảnh hưởng tới năng lực phát triển trong dài hạn.
Một vấn đề khác được lưu ý là tình trạng thiếu hụt nguyên vật liệu xây dựng, có nguy cơ ảnh hưởng tiến độ một số dự án hạ tầng. Việc tháo gỡ điểm nghẽn này cần được thực hiện đồng bộ để nâng cao hiệu quả giải ngân và hạn chế phát sinh chi phí.
Tạo dư địa mới cho tăng trưởng
Giải trình các vấn đề được Đoàn công tác quan tâm, Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh nhấn mạnh Thành phố đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, đồng thời hoàn thiện các cơ chế, chính sách để tạo thêm dư địa phát triển.
Một trong những nhiệm vụ được Thành phố tập trung là hoàn thiện các dự thảo nghị quyết, từng bước đưa Luật Phát triển đô thị vào thực tiễn, tạo hành lang pháp lý cho những mô hình phát triển mới và khai thác tốt hơn các nguồn lực của đô thị.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội Phan Văn Mãi ghi nhận những kết quả TP.Hồ Chí Minh đạt được trong 8 tháng đầu năm 2026, đồng thời đề nghị Thành phố tập trung vào các nhiệm vụ then chốt trong thời gian tới.
Về ngân sách, Thành phố cần xây dựng kịch bản thu chi tiết cho những tháng cuối năm, nâng cao tính bền vững của nguồn thu và xử lý dứt điểm tình trạng nợ đọng thuế.
Đối với đầu tư công và đất đai, trọng tâm là tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục để đẩy nhanh giải ngân, đồng thời khai thác nguồn lực đất đai thông qua đấu giá công khai, minh bạch.
Ở tầm nhìn dài hạn, nguồn lực ngân sách cần tiếp tục được ưu tiên cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng cao. Cùng với đó là nâng cao chất lượng dự báo thu - chi, bảo đảm các kế hoạch tài chính sát thực tế và triển khai hiệu quả Luật Phát triển đô thị.
Với quy mô kinh tế và vai trò đặc biệt trong mạng lưới kinh tế quốc gia, TP.Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu chuyển từ tư duy phân bổ nguồn lực sang tư duy tối ưu hóa nguồn lực. Việc tập trung đầu tư vào các công trình trọng điểm, kết hợp ngân sách với nguồn vốn xã hội, khai thác hiệu quả đất đai và củng cố nguồn thu bền vững sẽ là những yếu tố quan trọng để Thành phố vừa đáp ứng nhu cầu phát triển trước mắt, vừa tạo nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng dài hạn.
Tấn Tài