Với định hướng đổi mới tư duy chăm sóc sức khỏe ban đầu, lấy phòng bệnh, quản lý sức khỏe cộng đồng và ứng dụng khoa học kỹ thuật làm nền tảng, Trạm Y tế phường Linh Xuân đã tổ chức Hội nghị Khoa học Kỹ thuật lần thứ I năm 2026 với chủ đề “Vai trò của y tế cơ sở trong phòng bệnh và quản lý sức khỏe cộng đồng”. Đây là dấu mốc có ý nghĩa quan trọng, khi một hội nghị khoa học chuyên sâu lần đầu được tổ chức ngay tại tuyến y tế cơ sở, tạo không gian trao đổi chuyên môn, kết nối nguồn lực và thúc đẩy những mô hình chăm sóc sức khỏe phù hợp với yêu cầu mới.
Đưa khoa học đến gần hơn với tuyến y tế cơ sở
Phát biểu khai mạc, BS CKII Trần Thanh Sang, Giám đốc Trạm Y tế phường Linh Xuân, nhấn mạnh vị trí đặc biệt của y tế cơ sở trong hệ thống chăm sóc sức khỏe nhân dân.
“Nếu bệnh viện là nơi điều trị những ca bệnh nặng, thì y tế cơ sở chính là nơi gần dân nhất, hiểu dân nhất và đồng hành với người dân trong suốt quá trình chăm sóc sức khỏe”, BS CKII Trần Thanh Sang chia sẻ.
Theo ông, trong bối cảnh mô hình bệnh tật đang thay đổi nhanh chóng, tuổi thọ người dân ngày càng tăng và các bệnh không lây nhiễm ngày càng trở thành gánh nặng lớn, vai trò của trạm y tế không thể chỉ dừng ở việc tiếp nhận, sơ cứu và chuyển người bệnh lên tuyến trên.
Y tế cơ sở cần chuyển mạnh từ tư duy “có bệnh mới chữa” sang chủ động phát hiện nguy cơ, dự phòng, quản lý bệnh mạn tính và theo dõi sức khỏe lâu dài cho từng người dân.
Hội nghị có sự tham dự của TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế; đồng chí Nguyễn Thị Bé Hai, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Linh Xuân; đồng chí Nguyễn Thị Kim Cúc, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Linh Xuân cùng các lãnh đạo HĐND, UBND phường.
Bên cạnh đó là sự hiện diện của các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện nhiều đơn vị y tế, đào tạo, nghiên cứu như Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP. Hồ Chí Minh, Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh và Bệnh viện Lê Văn Thịnh.
Sự tham gia của các đơn vị cho thấy một thông điệp rõ ràng: muốn nâng cao chất lượng y tế cơ sở, cần tạo dựng hệ sinh thái liên kết giữa trạm y tế, bệnh viện, trường đại học, các cơ quan y tế dự phòng và chính quyền địa phương.
BS CKII Trần Thanh Sang gửi lời tri ân đến các đơn vị đã đồng hành, đồng thời nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng y tế cơ sở phải bắt đầu từ con người, tri thức và tinh thần học hỏi.
“Đổi mới là động lực. Tri thức là nền tảng. Kết nối là sức mạnh. Và phục vụ nhân dân là mục tiêu cao nhất” – thông điệp được ông đúc kết tại hội nghị.
WHO PEN – giải pháp từ phòng bệnh đến quản lý bệnh mạn tính
Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là báo cáo của BS CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, với đề tài “Y tế cơ sở trong phòng bệnh và quản lý sức khỏe cộng đồng – Vai trò và mô hình WHO PEN”.
Theo báo cáo, bệnh không lây nhiễm (NCDs), gồm các bệnh lý tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và đái tháo đường, đang tạo ra gánh nặng rất lớn đối với hệ thống y tế. Tại Việt Nam, nhóm bệnh này được báo cáo chiếm 73,4% tổng số ca tử vong, tương đương khoảng 422.000 ca mỗi năm.
Điều đáng quan tâm là phần lớn các bệnh không lây nhiễm diễn tiến âm thầm trong thời gian dài và có thể được phòng ngừa, phát hiện sớm hoặc kiểm soát hiệu quả nếu người dân được tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp ngay từ cộng đồng.
Tuy nhiên, y tế cơ sở vẫn đang đứng trước nhiều thách thức về nhân lực, năng lực chuyên môn, thuốc thiết yếu, trang thiết bị, dữ liệu sức khỏe và cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế. Những hạn chế này khiến việc quản lý người bệnh mạn tính chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng, trong khi một bộ phận lớn người bệnh vẫn có xu hướng vượt tuyến, góp phần làm gia tăng áp lực cho các bệnh viện tuyến trên.
Từ thực tế đó, BS CKII Trần Văn Khanh đề xuất triển khai mô hình WHO PEN – gói can thiệp thiết yếu đối với bệnh không lây nhiễm của Tổ chức Y tế thế giới – kết hợp với Y học gia đình và công nghệ thông tin.
Điểm cốt lõi của mô hình là đưa hoạt động quản lý bệnh mạn tính trở về gần cộng đồng hơn, giúp người dân được đánh giá nguy cơ, phát hiện bệnh sớm, tư vấn thay đổi lối sống, theo dõi điều trị và chăm sóc lâu dài ngay tại tuyến đầu.
Mô hình được xây dựng trên bốn nhóm giải pháp chính gồm đánh giá nguy cơ; tư vấn lối sống; chăm sóc, tự theo dõi tại nhà và chăm sóc giảm nhẹ. Trong đó, tầm soát sớm các nguy cơ tim mạch, đái tháo đường, ung thư vú và ung thư cổ tử cung được xem là một trong những mắt xích quan trọng.
Thay vì chỉ chờ người dân đến khám khi xuất hiện triệu chứng, trạm y tế sẽ chủ động tiếp cận, phân tầng nguy cơ và xây dựng hồ sơ sức khỏe để theo dõi liên tục.
Hình thành hệ sinh thái “Trạm – Viện”
Một điểm nhấn trong giải pháp được trình bày tại hội nghị là xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa Trạm Y tế phường Linh Xuân và Bệnh viện Lê Văn Thịnh.
Theo định hướng này, quan hệ giữa tuyến cơ sở và bệnh viện không chỉ là chuyển người bệnh từ dưới lên trên mà cần trở thành mô hình phối hợp hai chiều.
Bệnh viện hỗ trợ chuyên môn cho trạm y tế thông qua luân chuyển bác sĩ, đào tạo và cập nhật kiến thức; đồng thời hỗ trợ kết nối dữ liệu, hồ sơ sức khỏe điện tử và quy trình chuyển tuyến hai chiều. Khi người bệnh cần điều trị chuyên sâu, trạm y tế có thể chuyển đến bệnh viện; sau khi tình trạng ổn định, người bệnh được đưa trở lại tuyến cơ sở để tiếp tục theo dõi lâu dài.
Cách tiếp cận này góp phần khắc phục tình trạng “đứt gãy” trong quá trình chăm sóc người bệnh, đồng thời giúp bệnh viện tập trung nguồn lực cho những trường hợp cần điều trị chuyên sâu.
Ở góc độ chuyên môn, mô hình hướng đến chuẩn hóa quy trình quản lý các bệnh lý thường gặp tại cộng đồng như tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).
Các phác đồ và cây quyết định lâm sàng được chuẩn hóa, giúp nhân viên y tế cơ sở có công cụ hỗ trợ trong đánh giá, điều trị và theo dõi người bệnh. Trạm y tế đồng thời được định hướng nâng cao năng lực xử trí cấp cứu ban đầu, chẳng hạn hạ đường huyết hoặc đợt cấp COPD, trước khi chuyển người bệnh đến cơ sở điều trị phù hợp khi cần thiết.
Đặc biệt, công nghệ thông tin được xem là “mạch nối” của hệ sinh thái này. Hồ sơ sức khỏe điện tử giúp lưu giữ và cập nhật thông tin người bệnh xuyên suốt quá trình chăm sóc, tạo điều kiện để bác sĩ có thêm dữ liệu khi ra quyết định và người dân được quản lý sức khỏe liên tục hơn.
Đo hiệu quả bằng những mục tiêu cụ thể
Để mô hình không dừng lại ở ý tưởng, hội nghị đặt ra những chỉ số đánh giá cụ thể. Trong đó, mục tiêu thu hút 95% người bệnh NCDs ổn định vào chương trình quản lý; 90% người bệnh được kiểm soát lâm sàng đạt mục tiêu; 98% tuân thủ quy trình tầm soát và bảo đảm 100% mức độ sẵn có của thuốc thiết yếu tại trạm y tế.
Những chỉ số này cho thấy cách tiếp cận mới của y tế cơ sở: không chỉ đo bằng số lượt khám mà bằng chất lượng quản lý sức khỏe và kết quả đầu ra.
Một trạm y tế hiện đại cần biết trên địa bàn có bao nhiêu người tăng huyết áp, bao nhiêu người mắc đái tháo đường, ai đang kiểm soát bệnh tốt, ai có nguy cơ biến chứng và ai cần được can thiệp sớm. Khi dữ liệu được cập nhật thường xuyên, hoạt động chăm sóc sức khỏe mới có thể chuyển từ bị động sang chủ động.
Mở ra văn hóa học tập suốt đời tại tuyến đầu
Hội nghị Khoa học Kỹ thuật lần thứ I của Trạm Y tế phường Linh Xuân không chỉ là một hoạt động chuyên môn mà còn mang ý nghĩa khởi đầu cho một môi trường học thuật ngay tại tuyến y tế gần dân nhất.
Việc tổ chức hội nghị khoa học tại trạm y tế cho thấy đội ngũ y tế cơ sở đang từng bước thay đổi tư duy: không chỉ thực hành chuyên môn mà còn nghiên cứu, cập nhật kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm những giải pháp mới cho các vấn đề sức khỏe của cộng đồng.
Trong chặng đường phía trước, sự kết nối giữa Trạm Y tế phường Linh Xuân với Bệnh viện Lê Văn Thịnh, các trường đại học, cơ sở nghiên cứu và ngành y tế được kỳ vọng tạo thành nền tảng để phát triển mô hình y tế cơ sở toàn diện.
Từ WHO PEN đến hồ sơ sức khỏe điện tử, từ Y học gia đình đến quản lý bệnh mạn tính, mục tiêu cuối cùng vẫn là đưa dịch vụ y tế chất lượng đến gần người dân hơn, phát hiện bệnh sớm hơn, điều trị đúng hơn và giảm những trường hợp phải nhập viện khi bệnh đã trở nặng.
Hội nghị khép lại nhưng mở ra một hành trình mới – hành trình xây dựng y tế cơ sở dựa trên tri thức, dữ liệu, liên kết chuyên môn và tinh thần đổi mới. Nếu được triển khai đồng bộ, mô hình “Trạm – Viện” cùng WHO PEN có thể trở thành một hướng đi thiết thực trong nâng cao năng lực tuyến đầu, giảm tải cho bệnh viện tuyến trên và quan trọng hơn cả là giúp mỗi người dân được chăm sóc sức khỏe chủ động, liên tục và toàn diện ngay từ cộng đồng.
Tấn Tài