Thông tin trên được các chuyên gia chia sẻ tại chuỗi hội thảo khoa học quy mô lớn vừa diễn ra tại Hà Nội và TP.HCM, tập trung cập nhật gánh nặng bệnh tật và các phương pháp bảo vệ trẻ nhũ nhi dưới 1 tuổi trước bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV).
Chuỗi sự kiện do Hội Nhi khoa Việt Nam tổ chức, dưới sự tài trợ của Công ty TNHH Sanofi-Aventis Việt Nam, thu hút gần 1.000 chuyên gia y tế tham dự.
Theo các dữ liệu được trình bày tại hội thảo, RSV là tác nhân của hơn 60% trường hợp nhiễm trùng hô hấp cấp tính ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trên toàn thế giới. Virus này cũng có khả năng lây lan cao hơn so với nhiều virus gây bệnh phổ biến khác. Cứ 10 trẻ thì có 9 trẻ từng mắc RSV trong hai năm đầu đời.
Trẻ sinh đủ tháng, khỏe mạnh vẫn có nguy cơ diễn tiến nặng
Tại hội thảo, TTND.GS.TS.BS Trần Minh Điển - Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam - nhấn mạnh mức độ phổ biến và khó lường của RSV ở trẻ nhỏ: "RSV là nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới nghiêm trọng như viêm phổi, viêm tiểu phế quản. Đáng lo ngại, phần lớn các trường hợp nhập viện, điều trị tại ICU và thở máy vì nhiễm RSV là trẻ sinh đủ tháng và hoàn toàn khỏe mạnh trước đó".
TTND.GS.TS.BS Trần Minh Điển - Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam chia sẻ tại sự kiện.
Theo các chuyên gia, trẻ dưới 1 tuổi là nhóm dễ chịu ảnh hưởng nặng nề của RSV do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện, khó tạo được đáp ứng miễn dịch hiệu quả khi tiếp xúc với virus.
Bên cạnh đó, đường thở của trẻ chỉ bằng khoảng một nửa so với người lớn nên dễ bị dịch nhầy gây tắc nghẽn. Khi nhiễm RSV, tình trạng này có thể dẫn đến những tổn thương đáng kể ở đường hô hấp dưới.
Nguy cơ từ RSV cũng không chỉ dừng lại ở giai đoạn mắc bệnh cấp tính. Nếu trẻ mắc bệnh nặng do RSV trong năm đầu đời, nguy cơ gặp các đợt khò khè tái đi tái lại, hen suyễn và suy giảm chức năng phổi lâu dài có thể gia tăng.
Những trẻ từng nhiễm RSV trong giai đoạn nhũ nhi cũng có thể cần thăm khám và điều trị y tế nhiều hơn trong các năm sau so với trẻ không mắc RSV ở thời điểm này.
Trong khi đó, hiện nay bệnh do RSV vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Điều này khiến việc chủ động dự phòng trở thành một trong những nội dung được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm.
Từ tiêm chủng cho mẹ đến kháng thể đơn dòng cho trẻ
Trước mức độ phổ biến và gánh nặng bệnh tật do RSV gây ra, các chuyên gia tại hội thảo đã thảo luận những phương pháp dự phòng dành cho trẻ dưới 1 tuổi, từ tiêm chủng cho phụ nữ mang thai đến sử dụng kháng thể đơn dòng nhằm bảo vệ trực tiếp cho trẻ ngay từ khi sinh ra.
Trong đó, TS.BS Phan Hữu Phúc - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng Thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam - chia sẻ về Nirsevimab, một kháng thể đơn dòng phòng RSV cho tất cả trẻ dưới 1 tuổi, đã được Bộ Y tế Việt Nam cấp phép sử dụng từ năm 2025.
TS.BS Phan Hữu Phúc cũng phân tích sự khác nhau giữa cơ chế hoạt động của vắc xin và kháng thể đơn dòng.
Theo ông, vắc xin có thể được hình dung như một "người huấn luyện", giúp cơ thể học cách chống lại nhiễm trùng theo thời gian. Vì vậy, cơ thể thường cần một khoảng thời gian sau tiêm để hình thành đáp ứng và khả năng tạo kháng thể còn phụ thuộc vào hệ miễn dịch của người được tiêm.
"Trong khi đó, kháng thể đơn dòng giống như ‘người bảo vệ có sẵn’, bắt đầu bảo vệ sớm cho trẻ sau khi tiêm mà không cần thời gian để ‘huấn luyện’ hệ miễn dịch", TS.BS Phan Hữu Phúc giải thích thêm.
TS.BS Phan Hữu Phúc - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng Thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam - chia sẻ về kháng thể đơn dòng tại hội thảo.
Sự khác biệt này được xem là đáng chú ý đối với trẻ nhũ nhi, nhóm có hệ miễn dịch chưa trưởng thành hoàn toàn nhưng lại có nguy cơ mắc RSV cao ngay trong những tháng đầu đời.
Theo nội dung được chia sẻ tại hội thảo, chủ động phòng ngừa bệnh do RSV từ sớm không chỉ giúp bảo vệ trẻ, hạn chế nguy cơ nhập viện mà còn có thể góp phần giảm chi phí khám chữa bệnh, thuốc men và thời gian điều trị cho gia đình.
Ở góc độ xã hội, việc giảm các ca bệnh nặng cũng giúp giảm áp lực cho cơ sở y tế trong mùa cao điểm bệnh hô hấp, từ đó hỗ trợ phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn và nâng cao chất lượng chăm sóc cho những trường hợp cần thiết.
Với gần 1.000 chuyên gia y tế tham gia tại Hà Nội và TP.HCM, chuỗi hội thảo cho thấy dự phòng RSV đang trở thành vấn đề được giới chuyên môn quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh trẻ khỏe mạnh vẫn có thể đối mặt với nguy cơ diễn tiến nặng ngay trong năm đầu đời.