Ông Phủ cùng vợ con tại ngôi nhà của mình.
Năm 1989, ông Ma Hồng Phủ cùng với 12 hộ dân từ xã Tả Ngải Chồ chuyển xuống ở thôn Choán Ván, xã Mường Khương theo kế hoạch ổn định dân cư của huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai. Lúc đầu cuộc sống gặp nhiều khó khăn, nhà ở tạm bợ, đất canh tác chưa có. Mọi người bàn bạc cùng nhau khai phá những mảnh đất gần nhà trồng cây ngắn ngày để có cái ăn, rồi từng bước khai phá ruộng nương, cấy lúa nước, gieo lúa nương, phát triển cây thảo quả và xây dựng thôn bản. Được sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng Mường Khương, dần dà đời sống của nhân dân trong thôn đã ổn định, mọi người đều hăng hái tham gia vào công tác bảo vệ biên giới, cột mốc.
3 lần "đi sứ" đáng nhớ
Do địa hình núi liền núi, sông suối liền nhau, và đồng bào cư dân 2 bên biên giới có quan hệ họ hàng, sắc tộc từ nhiều đời nay, nên ông Phủ có nhiều chuyến sang nước bạn để giao lưu và làm công tác vận động bà con bên kia biên giới cùng đoàn kết, giữ gìn an ninh chủ quyền biên giới láng giềng hữu nghị. Tuy nhiên có 3 chuyến đi đáng nhớ nhất, đòi hỏi ông và những người cùng đi phải kiên trì vận động, khéo léo tuyên truyền để nhân dân nước bạn nhận rõ sai phạm, trả lại chủ quyền đất đai xâm lấn cho ta.
Lần thứ nhất: Vào năm 1995, trong buổi tuần tra cùng với cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng Mường Khương, ông Phủ phát hiện thấy ở khu vực Mốc 7; 8 cũ (Mốc 137; 137 (1) hiện nay) nhân dân phía nước bạn trồng quá canh sang đất Việt Nam 2 vạt thảo quả khoảng gần 50 nghìn khóm (tương đương 2 ha). Đây là khu vực đường biên giới ở trong rừng già nên rất khó nhận biết.
Được sự chỉ đạo hướng dẫn của cấp ủy, chính quyền địa phương và Đồn Biên phòng Mường Khương, ông Ma Hồng Phủ cùng ông Tẩn Dung Lẻng (dân tộc Dao) ở thôn Xà Hồ, ông Nồng Dìu Dần (dân tộc Nùng) sang nhà trưởng thôn Ly Phà Ngắn (dân tộc Dao) ở xã Pồ Chồ, Hà Khẩu, Vân Nam (Trung Quốc). Sau một ngày đi đường vất vả thì đến nơi. Ông cùng với mọi người đến từng gia đình trồng vạt thảo quả trên đất Việt Nam, vận động thuyết phục bà con nước bạn đồng ý nhận tiền hỗ trợ mua cây giống, trả lại diện tích trồng cây thảo quả quá canh cho ta.
Vất vả đường lên thôn Choán Ván.
Hai năm sau (năm 1997), khi trồng cây thảo quả trên nương của mình, ông phát hiện ở gần Mốc 8 cũ (Mốc 137 hiện nay) có một ngôi mộ người dân nước bạn chôn cất trên đất Việt Nam. Ông đã thông báo cho Đồn Biên phòng và cùng 2 người dân trong bản sang phía bạn để giải thích gia đình có ngôi mộ trên là họ đã vi phạm chủ quyền lãnh thổ Việt Nam, giúp họ nhận thức ra vấn đề và tự nguyện tiến hành di chuyển mộ chí về bên kia biên giới.
Đến năm 2006, sau khi phân giới cắm mốc theo dọc đường biên từ mốc 136 đến mốc 138, trên diện đất thuộc về Việt Nam, phát hiện nhân dân nước bạn xâm canh trồng trên 90 nghìn khóm thảo quả. Theo chủ trương của chính quyền địa phương và hướng dẫn của Đồn Biên phòng, ông lại cùng một số bà con trong xã "đi sứ" sang bạn, kiên trì vận động thành công các hộ dân nước bạn nhận tiền hỗ trợ cây giống thảo quả, trả lại diện tích cây trồng xâm lấn cho ta.
Tích cực thành lập tổ tự quản đường biên, cột mốc
Đáng chú ý, trong quá trình tham gia bảo vệ biên giới, ông đã tích cực cùng cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng Mường Khương, chính quyền xã lựa chọn 8 hộ gia đình trong thôn có ruộng nương sát đường biên giới lập thành tổ tự quản đường biên, cột mốc. Hàng tuần các hộ tự tổ chức đi tuần tra để ngăn chặn các hoạt động xâm lấn đất đai, trộm cắp tài nguyên, vượt biên trái phép, chăn thả gia súc qua biên giới và các hoạt động khác liên quan đến công tác bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, kịp thời cung cấp nhiều thông tin quan trọng cho Đồn Biên phòng.
Đến thăm ông tại ngôi nhà của mình đúng vào dịp Tết Thanh minh, khi ông đang cắt thịt treo khô sấy trên bếp. Ông móm mém kể về những chuyến "đi sứ" thực hiện công tác ngoại giao nhân dân đã gặp không ít khó khăn do phải băng rừng lội suối, thời tiết khí hậu khắc nghiệt, lại bất đồng ngôn ngữ. Song được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền và Đồn Biên phòng Mường Khương, cùng với uy tín và tinh thần kiên trì vận động thuyết phục của mình, nên ông luôn nhận được sự tin tưởng ủng hộ của bà con nhân dân 2 bên biên giới, do vậy chuyến "đi sứ" nào ông cũng quyết tốt các vấn đề phát sinh xẩy ra giữa nhân dân 2 bên, giữ được mối quan hệ đoàn kết hữu nghị láng giềng.
Ông Phủ (giữa) cùng tác giả (áo chàm xanh) trong gian bếp treo thịt sấy của gia đình ông.
Các chiến sĩ Đồn Biên phòng Mường Khương cùng bà con thôn bản làm nhiệm vụ tuần tra đường biên, cột mốc.
Bên bếp lửa hồng, gương mặt nhăn nheo của người trưởng thôn đã ngoài 70 tuổi ánh lên niềm vui, bởi có công ông đóng góp không nhỏ vào việc đảm bảo an ninh chủ quyền biên giới trên đoạn biên giới dài hơn 4 km thuộc địa bàn của thôn, ngăn chặn kịp thời các hiện tượng xâm lấn đất đai, cải thiện đời sống bà con trong thôn, tỷ lệ hộ nghèo giảm, tình hình an ninh thôn bản ổn định, trẻ em đến trường đầy đủ, không có tệ nạn xã hội.
Ghi nhận những thành tích và đóng góp của ông, Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai, Ủy ban nhân dân huyện Mường Khương đã tặng ông nhiều bằng khen, giấy khen và đặc biệt ông Ma Hồng Phủ vinh dự được nhận được Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, nhân dịp chào mừng 20 năm ngày Biên phòng toàn dân do Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng trao tặng.
Phạm Quỳnh