Từ ba lời thề năm 1969 đến khát vọng cống hiến của tuổi trẻ hôm nay

Nhìn lại gần 60 năm thực hiện Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh qua "Lời thề Thanh niên Việt Nam"

Tháng 9 năm 1969, trong niềm tiếc thương vô hạn trước sự ra đi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tạp chí Thanh niên đã xuất bản số đặc biệt về Lễ Quốc tang của Người. Trên những trang báo đã ngả màu theo năm tháng, bên cạnh các bài viết tưởng niệm còn có một văn bản đặc biệt mang tên "Lời thề của Thanh niên Việt Nam".

Được viết trong những ngày cả dân tộc chìm trong niềm tiếc thương vô hạn, ba lời thề của tuổi trẻ năm ấy ngoài việc thể hiện tình cảm đối với Bác Hồ, qua đó còn phản ánh khát vọng cống hiến, ý chí hành động và trách nhiệm lịch sử của một thế hệ.

Đó không phải là một bài xã luận hay một lời kêu gọi mang tính nghi thức thông thường. Mà đó là tiếng nói từ trái tim của cả một thế hệ thanh niên trước anh linh Bác Hồ kính yêu; là lời hứa danh dự của tuổi trẻ Việt Nam trước dân tộc, trước Đảng và trước tương lai đất nước. Ba lời thề được viết trong những ngày đau thương nhất của dân tộc đã trở thành kim chỉ nam cho nhiều thế hệ thanh niên suốt gần sáu thập niên qua.

Nhìn lại hành trình thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, có thể thấy ba lời thề năm ấy vẫn còn vẹn nguyên giá trị và đang được tuổi trẻ Việt Nam tiếp tục thực hiện bằng những phương thức khác nhau trong thời đại hôm nay.

Lời thề thứ nhất: Suốt đời học tập và làm theo Bác

Điều đầu tiên mà thanh niên Việt Nam năm 1969 nguyện hứa trước Bác là: "Suốt đời học tập tư tưởng, đạo đức, tác phong của Bác; triệt để thực hiện lời Bác dạy; phấn đấu trở thành những chiến sĩ cộng sản chân chính, xứng đáng là thế hệ thanh niên Hồ Chí Minh...".

Không phải ngẫu nhiên lời thề đầu tiên lại bắt đầu từ việc học tập và làm theo Bác. Bởi hơn ai hết, những người thanh niên năm ấy hiểu rằng điều Bác để lại là sự nghiệp cách mạng vẻ vang, là một tấm gương đạo đức, một nhân cách lớn và một lối sống vì nước, vì dân. Trong Di chúc, khi nói về thanh niên, Bác không căn dặn những điều cao siêu mà nhấn mạnh việc giáo dục đạo đức cách mạng, đào tạo thế hệ trẻ vừa "hồng", vừa "chuyên".

Gần 60 năm qua, lời thề ấy đã được các thế hệ thanh niên cụ thể hóa bằng hành động. Từ những thanh niên xếp bút nghiên lên đường ra trận trong kháng chiến chống Mỹ đến những kỹ sư, bác sĩ, nhà khoa học, doanh nhân trẻ trong thời bình; từ những đội hình thanh niên tình nguyện nơi vùng sâu, vùng xa đến những trí thức trẻ đang nghiên cứu công nghệ mới, tất cả đều đang tiếp nối một giá trị chung: học tập để cống hiến, rèn luyện để phụng sự đất nước.

Đặc biệt, bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập, việc học tập và làm theo Bác ngày càng được Đảng quan tâm chỉ đạo sâu rộng. Năm 2011, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 03-CT/TW về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Tiếp đó, năm 2016, Chỉ thị số 05-CT/TW được ban hành, mở rộng nội hàm từ học tập và làm theo tấm gương đạo đức sang học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đến năm 2021, Bộ Chính trị tiếp tục ban hành Kết luận số 01-KL/TW nhằm đẩy mạnh thực hiện Chỉ thị số 05 trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, ngày 13/7/2026, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 07-CT/TW về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới". Nếu Chỉ thị 05 nhấn mạnh việc học tập và làm theo thì Chỉ thị 07 đặt yêu cầu cao hơn: chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực; gắn việc học và làm theo Bác với trách nhiệm nêu gương, đạo đức công vụ, phương pháp làm việc khoa học, gần dân, sát dân, vì dân và lấy chất lượng, hiệu quả công việc, sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo.

Từ đó, lời thề "suốt đời học tập tư tưởng, đạo đức, tác phong của Bác" không còn dừng ở việc ghi nhớ, mà phải được chuyển hóa thành phương pháp sống, phương pháp làm việc và những kết quả cụ thể trong học tập, lao động, cống hiến. Với thanh niên, đó là học để làm chủ tri thức, rèn luyện để trưởng thành, hành động có trách nhiệm và dám đảm nhận những việc mới, việc khó vì lợi ích chung.

Trong bối cảnh hiện nay, khi thanh niên đứng trước nhiều cơ hội và cám dỗ của xã hội hiện đại, lời thề ấy càng trở nên sâu sắc. Học tập và làm theo Bác chính là học lý tưởng sống, tinh thần trách nhiệm, ý thức tự học, khát vọng vươn lên và sự trung thực trong lao động, học tập.

Lời thề thứ hai: Đoàn kết, giữ vững niềm tin và lý tưởng

Lời thề thứ hai của thanh niên Việt Nam năm 1969 nhấn mạnh: "Tăng cường đoàn kết thành một khối vững chắc chung quanh Đảng, tuyệt đối tin tưởng ở sự lãnh đạo của Đảng...".

Trong hoàn cảnh đất nước đang ở thời khắc cam go của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lời thề ấy thể hiện niềm tin son sắt của tuổi trẻ đối với con đường mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn.

Suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, mỗi khi dân tộc đứng trước thử thách lớn lao, sức mạnh đoàn kết luôn là yếu tố quyết định thắng lợi. Thanh niên là lực lượng trẻ nhất, năng động nhất nhưng cũng là lực lượng cần được bồi đắp lý tưởng, bản lĩnh và niềm tin chính trị vững vàng nhất.

Gần 60 năm qua, lời thề về đoàn kết và niềm tin ấy đã được tiếp nối qua nhiều phong trào hành động cách mạng của tuổi trẻ như "Ba sẵn sàng", "Thanh niên lập nghiệp", "Tuổi trẻ giữ nước", "Thanh niên tình nguyện", "Tuổi trẻ sáng tạo". Mỗi thời kỳ có một cách thể hiện khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là tập hợp, đoàn kết thanh niên dưới ngọn cờ của Đảng, phát huy sức trẻ trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong giai đoạn phát triển mới, tinh thần đoàn kết ấy được đặt trong một không gian rộng hơn: đoàn kết để cùng làm chủ khoa học, công nghệ; cùng nâng cao năng lực số; cùng khơi dậy khát vọng đổi mới sáng tạo và xây dựng một xã hội số an toàn, lành mạnh. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng, mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.

Cùng với đó, các chủ trương mới về phát triển kinh tế tư nhân và giáo dục, đào tạo cũng mở ra những yêu cầu mới đối với thế hệ trẻ. Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng thời nhấn mạnh vai trò tiên phong của khu vực này trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 đặt yêu cầu đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đây chính là những lĩnh vực mà thanh niên có nhiều điều kiện để phát huy trí tuệ, sức sáng tạo và tinh thần tiên phong.

Bước vào nhiệm kỳ 2026–2031, tinh thần ấy tiếp tục được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ mới mà Báo cáo chính trị Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII xác định như tiên phong thực hiện chuyển đổi số, tham gia "Bình dân học vụ số", phổ cập trí tuệ nhân tạo (AI), làm chủ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, nâng cao năng lực số và hội nhập quốc tế; đồng thời tích cực tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng môi trường mạng lành mạnh, lan tỏa những giá trị tích cực trong thanh niên.

Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, khi thông tin đa chiều tác động từng ngày đến nhận thức của giới trẻ, nội dung của lời thề thứ hai càng mang ý nghĩa thời sự sâu sắc. Đó chính là sự đoàn kết trong tổ chức, là sự thống nhất về lý tưởng, niềm tin và khát vọng cống hiến; là bản lĩnh để thanh niên biết lựa chọn điều đúng đắn, biết đặt lợi ích của đất nước, của dân tộc lên trên những lợi ích cá nhân trước những biến động nhanh chóng của thời đại.

Lời thề thứ ba: Biến đau thương thành hành động cách mạng

Lời thề thứ ba là lời thề mang đậm dấu ấn lịch sử nhất: "Biến đau thương thành hành động cách mạng, đẩy mạnh cao trào Ba sẵn sàng, kiên quyết chiến đấu, hăng hái sản xuất, ra sức công tác và học tập...".

Đó là lời đáp của tuổi trẻ Việt Nam trước sự ra đi của Bác Hồ. Lớp thanh niên năm ấy không chỉ khóc thương Người bằng nước mắt mà còn bằng hành động. Hàng triệu thanh niên đã lên đường ra trận. Hàng triệu thanh niên khác lao động, sản xuất, học tập với quyết tâm biến đau thương thành sức mạnh để hoàn thành tâm nguyện cuối cùng của Bác là giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Phong trào "Ba sẵn sàng" ra đời năm 1964 đã trở thành biểu tượng đẹp của tuổi trẻ Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đó là sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu dũng cảm vì độc lập, tự do của Tổ quốc; sẵn sàng gia nhập các lực lượng vũ trang hoặc đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì khi Tổ quốc cần; sẵn sàng lao động, học tập, công tác để xây dựng và bảo vệ hậu phương lớn miền Bắc, chi viện cho tiền tuyến miền Nam. Ba nội dung ấy đã kết tinh tinh thần yêu nước, ý chí dấn thân và trách nhiệm của cả một thế hệ thanh niên đối với vận mệnh dân tộc.

Từ lời thề ấy đã hình thành nên những thế hệ thanh niên anh hùng, góp phần làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên độc lập, thống nhất.

Ngày nay, đất nước không còn chiến tranh nhưng tinh thần của lời thề ấy vẫn nguyên giá trị. "Biến đau thương thành hành động" được hiểu rộng hơn là biến khó khăn thành động lực, biến thách thức thành cơ hội, biến khát vọng thành những công trình, sản phẩm và đóng góp cụ thể cho xã hội.

Đó là những thanh niên tình nguyện trên tuyến đầu chống dịch COVID-19; là những kỹ sư trẻ nghiên cứu công nghệ lõi; là những nhà khoa học trẻ chinh phục các lĩnh vực mới của khoa học công nghệ; là những doanh nhân trẻ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; là những đoàn viên đang ngày đêm góp sức vào công cuộc chuyển đổi số, phát triển kinh tế và bảo vệ Tổ quốc.

Nếu "Ba sẵn sàng" năm xưa là sẵn sàng chiến đấu, sẵn sàng lên đường và sẵn sàng cống hiến tuổi xuân cho độc lập dân tộc, thì "Ba sẵn sàng" trong cách hiểu của thời đại mới có thể được tiếp nối bằng một tinh thần mới: sẵn sàng làm chủ tri thức và công nghệ; sẵn sàng tiên phong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khởi nghiệp; sẵn sàng đảm nhận việc mới, việc khó, những nhiệm vụ chiến lược mà đất nước đang đặt ra.

Đó là cách tuổi trẻ chuyển tinh thần "Ba sẵn sàng" từ chiến trường năm xưa sang những "mặt trận" mới của phát triển: khoa học, công nghệ, giáo dục, kinh tế số, khởi nghiệp, bảo vệ môi trường, hội nhập quốc tế và bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng. Tinh thần ấy cũng gặp gỡ sâu sắc với yêu cầu của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Từ lời thề năm xưa đến trách nhiệm hôm nay

Gần sáu thập niên đã trôi qua kể từ ngày những lời thề ấy được đăng trên Tạp chí Thanh niên số đặc biệt năm 1969. Đất nước ngày nay đã bước vào kỷ nguyên mới. Thế hệ thanh niên hôm nay không còn sống trong khói lửa chiến tranh, nhưng vẫn đang đứng trước những nhiệm vụ lớn lao của dân tộc, đó là xây dựng đất nước hùng cường, làm chủ khoa học công nghệ, bảo vệ chủ quyền quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hóa và đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.

Nhìn lại ba lời thề năm 1969, có thể thấy đó chính là sự cụ thể hóa những điều Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi gắm trong Di chúc đối với thế hệ trẻ: học tập và rèn luyện không ngừng; giữ vững lý tưởng, niềm tin; sống có trách nhiệm và sẵn sàng cống hiến.

Sau 57 năm, điều đặc biệt là tinh thần ấy vẫn có thể đối thoại trực tiếp với những yêu cầu phát triển của đất nước hôm nay. Nếu lời thề năm 1969 đặt ra yêu cầu biến tình cảm đối với Bác thành hành động cách mạng, thì Chỉ thị 07-CT/TW năm 2026 tiếp tục đặt ra yêu cầu biến việc học tập và làm theo Bác thành thực hành cụ thể, thường xuyên, thiết thực, gắn với hiệu quả công việc và phục vụ Nhân dân. Từ "lời thề" đến "hành động", từ "học tập" đến "thực hành" chính là một mạch nối xuyên suốt.

Những trang Tạp chí Thanh niên số đặc biệt năm 1969 đã trở thành tư liệu lịch sử quý giá cho hôm nay và mai sau. Nhưng giá trị lớn nhất mà chúng để lại không nằm ở những dòng chữ trên các trang giấy úa màu, mà nằm ở tinh thần của một thế hệ biết biến lời hứa thành hành động.

Ngoài việc lưu giữ những tư liệu quý về phong trào thanh niên qua các thời kỳ, Tạp chí Thanh niên hôm nay còn tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan lý luận, nghiệp vụ của Trung ương Đoàn và là "địa chỉ đỏ" trong nghiên cứu, trao đổi học thuật về thanh niên, công tác Đoàn. Đặc biệt, năm 2020, Tạp chí Nghiên cứu khoa học Thanh niên được thành lập, mở ra bước phát triển mới trong việc gắn kết công tác lý luận với nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn phong trào thanh niên. Những năm gần đây, chất lượng học thuật của Tạp chí không ngừng được nâng cao, điểm đánh giá trong hệ thống tạp chí khoa học quốc gia từng bước được cải thiện và được công nhận là Tạp chí đạt chuẩn khoa học Việt Nam.

Trong chặng đường mới, Tạp chí Thanh niên tiếp tục đứng trước yêu cầu đưa những giá trị của tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh đến gần hơn với đời sống thanh niên; đồng thời làm tốt hơn chức năng nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và định hướng những vấn đề mới của tuổi trẻ. Đây cũng là cách Tạp chí góp phần biến những giá trị lịch sử thành nguồn lực tinh thần cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tiếp nối truyền thống gần 64 năm xây dựng và phát triển, Tạp chí Thanh niên đang từng bước đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển mô hình tòa soạn hội tụ, nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, tăng cường tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận về công tác thanh niên. Dù phương thức thể hiện có đổi thay theo thời đại, mục tiêu xuyên suốt vẫn là đồng hành cùng tuổi trẻ, góp phần bồi đắp lý tưởng cách mạng, khơi dậy khát vọng cống hiến và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong thế hệ trẻ Việt Nam.

Và hôm nay, khi Chỉ thị 07-CT/TW đặt yêu cầu chuyển mạnh từ học tập sang thực hành, lời thề của tuổi trẻ năm 1969 càng được trao thêm một nội hàm mới: học Bác để làm việc tốt hơn, rèn mình để sống có trách nhiệm hơn, hành động để phục vụ Nhân dân tốt hơn và cống hiến để đất nước phát triển mạnh mẽ hơn.

Và đó cũng là thông điệp vẫn còn nguyên vẹn ý nghĩa đối với tuổi trẻ Việt Nam hôm nay: thực hiện Di chúc của Bác không dừng lại ở sự ghi nhớ, mà phải được chuyển hóa thành hành động; bằng tinh thần học tập không ngừng, lao động sáng tạo, dám dấn thân, dám chịu trách nhiệm và dám cống hiến vì cộng đồng, vì Tổ quốc. Đó cũng chính là cách để ba lời thề của tuổi trẻ năm 1969 tiếp tục được viết tiếp bằng những việc làm cụ thể trong kỷ nguyên mới.

Nhà báo Nguyễn Toàn Thắng,

Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập Tạp chí Thanh niên