Ảnh minh họa
Phân tích thực tiễn tỉnh Lào Cai giai đoạn 2021-2026 sau khi quán triệt tinh thần Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai nhiệm kỳ 2025-2030 và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bài viết luận giải quá trình thể chế hóa các chỉ tiêu an sinh, chính sách dân tộc, chuyển đổi số và tinh thần chính quyền kiến tạo phục vụ thành sức đề kháng tự nhiên của Nhân dân trước mọi âm mưu kích động, xuyên tạc của các thế lực thù địch.
Từ khóa: Quyền con người; Thế trận lòng dân; Diễn biến hòa bình; Tỉnh ủy Lào Cai; Chính quyền phục vụ.
Khoảng trống và bản lĩnh phòng thủ từ nơi xuất phát của niềm tin
Lịch sử đấu tranh tư tưởng và bảo vệ chế độ chính trị luôn kiểm chứng một quy luật phổ quát rằng sự ổn định của một quốc gia hay một địa bàn chiến lược không bao giờ được định đoạt thuần túy bằng các biện pháp hành chính cưỡng bách hay những tuyên bố lý luận một chiều, mà bắt đầu từ trạng thái an lòng và mức độ hài lòng thực chất của người dân đối với chế độ1. Khi quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân được tôn trọng, khi mỗi công dân nhận thấy nhân phẩm, sinh kế và cơ hội phát triển của mình gắn chặt với sự vững mạnh của Đảng và Nhà nước, một bức tường thành lòng dân kiên cố sẽ tự nhiên hình thành. Ngược lại, nếu ở đâu xuất hiện những khoảng cách quyền lực, sự nhũng nhiễu của bộ máy thừa hành, sự chậm trễ trong giải quyết khiếu nại hoặc khoảng trống trong bảo đảm an sinh xã hội, nơi đó sẽ nhanh chóng nảy sinh sự hoài nghi và bất an xã hội.
Trong chiến lược "diễn biến hòa bình", các thế lực thù địch không bao giờ tấn công vào các vị trí được phòng thủ vững chắc bằng lý luận thuần túy, mà luôn triệt để khoét sâu vào chuỗi các khoảng trống mang tính cấu trúc trong đời sống xã hội. Đó là chuỗi liên hoàn từ khoảng trống tiếp cận quyền dẫn đến khoảng trống niềm tin, và khoảng trống niềm tin kết hợp với sự chậm trễ thông tin chính thống từ phía cơ quan công quyền sẽ lập tức bị lấp đầy bởi khoảng trống của thông tin sai lệch, tin giả và các luận điệu kích động. Chúng triệt để lợi dụng các vấn đề dân tộc, tôn giáo, chủ quyền biên giới, sự cố môi trường hay những thiếu sót trong quản trị cơ sở để phủ nhận sự lãnh đạo của Đảng và xuyên tạc bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa.
Lào Cai giữ vị trí tiền tiêu phên dậu vùng Tây Bắc với diện tích 13.256,92 km², quy mô dân số 1.778.785 người và 99 xã, phường sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp2. Với hơn 25 dân tộc anh em cùng chung sống, địa hình biên giới hiểm trở và đời sống của một bộ phận đồng bào vùng cao còn nhiều gian khó, bài toán bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tại đây đặt ra yêu cầu kép mang tính nguyên tắc. Nhiệm vụ đặt ra không chỉ là nâng cao năng lực phản bác các luận điệu xuyên tạc trên mặt trận thông tin, mà điều cốt lõi hơn là phải xây dựng được năng lực đề kháng tự thân của xã hội.
Quán triệt sâu sắc định hướng của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai nhiệm kỳ 2025-2030, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai đã xác lập một luận đề chính trị sâu sắc: Chủ động phòng, chống "diễn biến hòa bình" không chỉ bắt đầu từ các biện pháp kỹ thuật không gian mạng hay tuyên truyền thuần túy ở phần ngọn, mà điểm xuất phát và thước đo quyết định phải nằm ở năng lực bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong đời sống thường nhật3. Thế trận lòng dân không bắt đầu từ khi xuất hiện nguy cơ, mà được bồi đắp từ cách Nhà nước bảo đảm quyền, chăm lo an sinh và phục vụ Nhân dân mỗi ngày.
Bảo đảm quyền con người – điểm tựa nền tảng của "thế trận lòng dân"
Một trong những luận điểm cốt lõi của Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh là tính nhân văn sâu sắc, khẳng định mục tiêu cao nhất của Đảng cầm quyền là giải phóng con người, đem lại độc lập cho dân tộc và tự do, ấm no, hạnh phúc thực sự cho Nhân dân. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc hơn quan điểm "dân là gốc", nhấn mạnh con người vừa là trung tâm, chủ thể, vừa là nguồn lực và mục tiêu cao nhất của mọi chủ trương, đường lối phát triển đất nước4. Bảo đảm quyền con người không phải là một khẩu hiệu đối ngoại mang tính đối phó, mà là sự hiện thân sinh động của bản chất chế độ xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Khi xem xét dưới góc độ bảo vệ an ninh quốc gia và bảo vệ nền tảng tư tưởng, bảo đảm quyền con người chính là phương thức tích lũy nguồn lực chính trị xã hội bền vững nhất. Quyền con người được bảo đảm thực chất sẽ sinh ra niềm tin chính trị vững chắc, quyền công dân được tôn trọng sẽ nuôi dưỡng ý thức phụng sự cộng đồng, và quyền tham gia được mở rộng sẽ chuyển hóa người dân từ đối tượng thụ hưởng thụ động thành chủ thể tích cực bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ và bảo vệ từng tấc đất biên cương.
Thực tiễn sinh động tại tỉnh Lào Cai trong nhiệm kỳ 2020-2025 và bước sang giai đoạn 2025-2030 chứng minh rằng thành trì bảo vệ nền tảng tư tưởng vững chắc nhất được dựng xây từ chính kết quả thực hiện các chính sách an sinh xã hội cụ thể. Cụ thể hóa các nghị quyết của Trung ương, Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TU ngày 24/12/2021 về giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, huy động sức mạnh của toàn bộ hệ thống chính trị vào công cuộc nâng cao chất lượng cuộc sống cho đồng bào các dân tộc5. Giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ giảm nghèo bình quân của toàn tỉnh đạt 4,48%/năm, trong đó tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm bình quân tới 6,63%/năm6. Nhằm hiện thực hóa quyền có nơi ở an toàn của người nghèo, Tỉnh ủy đã ban hành Đề án số 12-ĐA/TU và các nghị quyết chuyên đề hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát, qua đó huy động các nguồn lực hỗ trợ xây dựng và sửa chữa 18.591 căn nhà cho hộ nghèo và gia đình người có công7.
Từng căn nhà kiên cố được hoàn thành, từng công trình cấp nước sinh hoạt hợp vệ sinh được dẫn về thôn bản, từng tuyến đường giao thông liên xã được trải bê tông không thuần túy là những con số báo cáo kinh tế kỹ thuật. Dưới lăng kính lý luận quyền con người và lý luận xây dựng Đảng, đó là sự hiện thực hóa sinh động quyền được sống, quyền được bảo đảm an sinh và quyền được chăm sóc sức khỏe của mỗi người dân vùng cao. Khi đồng bào trực tiếp thụ hưởng thành quả phát triển, cảm nhận rõ rệt sự hiện diện ấm áp của Đảng và chính quyền ngay trong nếp nhà và nương ngô của mình, mọi luận điệu kích động, lôi kéo của các thế lực thù địch sẽ tự khắc bị vô hiệu hóa trước trải nghiệm thực tế của Nhân dân. Niềm tin chính trị của quần chúng chỉ có thể được tôi luyện vững chắc từ sự no ấm thực chất, chứ không thể bồi đắp bằng những lời thuyết phục giáo điều.
Chính quyền kiến tạo và chủ động phục vụ - phương thức giảm chi phí thực hiện quyền
Một trong những mảnh đất màu mỡ mà các phần tử thù địch thường triệt để khai thác nhằm kích động tâm lý chống đối chế độ là sự suy thoái đạo đức công vụ, biểu hiện quan liêu, cửa quyền và nhũng nhiễu của một bộ phận cán bộ cơ sở. Khi người dân đi làm thủ tục hành chính về đất đai, tư pháp, cấp phép xây dựng hay tiếp cận các chính sách hỗ trợ mà gặp phải sự thờ ơ, chậm trễ hoặc gây phiền hà, sự bất bình tích tụ lâu ngày sẽ dễ dàng bị kẻ xấu thổi bùng thành sự hoài nghi đối với hệ thống chính trị. Do đó, cải cách hành chính không thuần túy là việc tinh gọn kỹ thuật của bộ máy quản lý, mà xét từ bản chất quyền con người, đó chính là quá trình giảm thiểu chi phí xã hội, giảm thời gian và công sức của người dân khi thực thi các quyền hiến định.
Tại Hội thảo khoa học cấp tỉnh vào tháng 8/2026 về "Chia sẻ kinh nghiệm chính quyền kiến tạo, chủ động phục vụ Nhân dân của tỉnh Lào Cai", Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã khẳng định quyết tâm chính trị chuyển mạnh từ tư duy "quản lý hành chính đơn thuần" sang tư duy "kiến tạo phát triển và chủ động phục vụ", lấy sự hài lòng và mức độ tin cậy của người dân, doanh nghiệp làm thước đo cao nhất đánh giá chất lượng phục vụ của bộ máy công quyền8. Quan điểm này đã được thể chế hóa toàn diện thành các chương trình hành động cụ thể ngay từ đầu nhiệm kỳ 2025-2030, gắn với quá trình sắp xếp và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp nhằm loại bỏ các khâu trung gian chồng chéo, nâng cao trách nhiệm giải trình trực tiếp của người đứng đầu trước Nhân dân.
Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai đã cụ thể hóa chỉ đạo của Tỉnh ủy bằng việc ban hành Quyết định số 18/2025/QĐ-UBND ngày 12/9/2025 phê duyệt Kế hoạch cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2026-2030, xác lập kỷ cương công vụ mới với những cam kết công khai, minh bạch9. Toàn bộ quy trình thủ tục hành chính được rà soát, cắt giảm tối thiểu 25% thời gian giải quyết so với quy định chung, thực hiện nghiêm túc quy định người đứng đầu cơ quan phải gửi văn bản xin lỗi Nhân dân khi xảy ra tình trạng hồ sơ trễ hạn và xử lý kỷ luật nghiêm khắc những trường hợp cán bộ vi phạm đạo đức công vụ. Song song với đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 35-CT/TU ngày 15/10/2025 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân và đối thoại trực tiếp với Nhân dân, yêu cầu người đứng đầu cấp ủy và chính quyền các cấp phải trực tiếp tiếp công dân định kỳ, lắng nghe thấu đáo và chỉ đạo giải quyết dứt điểm các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị ngay từ cơ sở10.
Khi bộ máy công quyền chuyển dịch căn bản từ vị thế quản lý sang tư thế phục vụ, khoảng cách tâm lý giữa cơ quan nhà nước và người dân được thu hẹp đáng kể. Sự công khai, minh bạch và tinh thần trách nhiệm trong giải quyết thủ tục hành chính đã tước đi cơ hội lợi dụng của các phần tử phản động nhằm gieo rắc sự bất mãn trong xã hội. Một nền hành chính liêm chính, tận tụy phục vụ Nhân dân chính là tấm lá chắn tư tưởng vững vàng nhất, triệt tiêu nguy cơ "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" và ngăn chặn hiệu quả các âm mưu chống phá từ sớm, từ xa.
Chính sách dân tộc nơi vùng đặc thù - không gian sống còn của đồng thuận
Địa bàn các tỉnh miền núi phía Bắc, đặc biệt là các xã vùng cao, vùng biên giới của tỉnh Lào Cai, luôn là trọng điểm mà chiến lược "diễn biến hòa bình" tập trung khoét sâu thông qua cái gọi là "con bài dân tộc, tôn giáo". Các luận điệu lập lờ về việc thành lập "vương quốc Mông", việc truyền bá các tà đạo, đạo lạ trái pháp luật, hay việc lợi dụng những khó khăn về đời sống kinh tế để kích động đồng bào di cư tự do qua biên giới là những thủ đoạn quen thuộc của các thế lực phản động lưu vong. Trong điều kiện đó, việc tổ chức thực hiện thắng lợi các chính sách dân tộc không chỉ dừng lại ở ý nghĩa nhân văn hay phát triển kinh tế thuần túy, mà trực tiếp là một mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững ổn định chính trị từ gốc rễ.
Tính khoa học và bản lĩnh chính trị đòi hỏi phải nhìn thẳng vào thực tế, đánh giá khách quan cả những bước tiến vượt bậc lẫn những tồn tại, khó khăn đang đặt ra trong đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số. Triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 theo Nghị quyết số 88/2019/QH14 của Quốc hội, Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU ngày 26/8/2021 về phát triển nông nghiệp hàng hóa tỉnh Lào Cai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tạo bước đột phá trong chuyển đổi phương thức sản xuất cho người dân vùng cao11. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh đã giảm mạnh từ 24,13% năm 2022 xuống còn 18,3% vào cuối năm 2024, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp hàng hóa như trồng quế, trồng cây ăn quả ôn đới, chè hữu cơ và dược liệu quý đã giúp hàng nghìn hộ gia đình thoát nghèo bền vững12.
Mặc dù vậy, Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai nhiệm kỳ 2025-2030 cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn thực tiễn cần tiếp tục tháo gỡ: tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất cục bộ tại một số xã vùng cao, vùng sâu; tình trạng khan hiếm nguồn nước sinh hoạt trong mùa khô tại các địa phương vùng đá Si Ma Cai, Mường Khương và chất lượng nguồn nhân lực trong đồng bào dân tộc thiểu số chưa đồng đều13. Thế trận lòng dân không bao giờ được củng cố bằng việc né tránh khuyết điểm hay tô hồng thành tích, mà được khẳng định bằng chính năng lực nhận diện trúng và giải quyết rốt ráo những khó khăn ấy của cấp ủy Đảng. Tỉnh ủy Lào Cai xác định rõ: muốn đồng bào vững tin theo Đảng, trước hết phải bảo đảm các quyền phát triển cơ bản, giải quyết dứt điểm các vướng mắc về đất đai, nhà ở, nguồn nước sinh hoạt, đồng thời gắn bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống với tạo dựng sinh kế du lịch cộng đồng bền vững.
Cùng với việc đầu tư kết cấu hạ tầng, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Đề án số 07-ĐA/TU về phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2025-2030, coi đây là một lực lượng chính trị quần chúng đặc biệt quan trọng14. Toàn tỉnh hiện có hơn một nghìn già làng, trưởng dòng họ, nghệ nhân dân gian và cán bộ hưu trí người dân tộc thiểu số tiêu biểu hoạt động tích cực tại các thôn bản. Bằng uy tín, sự gương mẫu và tiếng nói mộc mạc của mình, họ chính là những "cột mốc tư tưởng" nơi cơ sở, trực tiếp vạch trần luận điệu lừa bịp của các tà đạo, giải thích rõ các chủ trương, chính sách của Đảng cho bà con và đi đầu trong việc xóa bỏ các hủ tục lạc hậu trong việc cưới, việc tang. Khi người dân nhận thấy bản sắc văn hóa của dân tộc mình được tôn trọng, quyền bình đẳng giữa các dân tộc được bảo đảm và cơ hội vươn lên làm giàu được mở rộng, sự đồng thuận xã hội sẽ trở thành một khối thống nhất, bẻ gãy mọi âm mưu chia rẽ của các thế lực thù địch.
Chuyển đổi số bảo đảm quyền và bảo vệ chủ quyền thông tin
Bước sang năm 2026, trong kỷ nguyên bùng nổ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới, cuộc đấu tranh phòng, chống "diễn biến hòa bình" không còn bó hẹp trên các ấn phẩm báo chí truyền thống hay các hội nghị học tập nội bộ. Không gian mạng đã trở thành mặt trận tư tưởng trực diện và quyết liệt nhất, nơi các thế lực thù địch hàng ngày, hàng giờ sử dụng các thuật toán truyền thông và công nghệ giả mạo để phát tán thông tin xấu độc, bóp méo các vụ việc phức tạp ở cơ sở nhằm dẫn dắt dư luận. Trong điều kiện đó, nếu cơ quan công quyền chậm trễ trong việc cung cấp thông tin chính thống hoặc tạo ra khoảng trống tiếp cận công nghệ cho người dân, khoảng trống đó sẽ lập tức bị các thông tin độc hại xâm chiếm.
Nhận thức rõ thách thức mang tính thời đại này, Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Nghị quyết số 22-NQ/TU về chuyển đổi số tỉnh Lào Cai đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, xác định chuyển đổi số không thuần túy là việc hiện đại hóa công nghệ quản lý, mà xét đến cùng là phương thức mở rộng quyền tiếp cận thông tin, nâng cao quyền làm chủ của người dân và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên không gian mạng15. Chuyển đổi số phải lấy người dân làm trung tâm phục vụ, bảo đảm mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là đồng bào vùng sâu, vùng xa, đều có cơ hội tiếp cận bình đẳng với các dịch vụ xã hội số và thông tin chính thống của Đảng và Nhà nước.
Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai đã cụ thể hóa nghị quyết bằng việc ban hành Kế hoạch số 88/KH-UBND ngày 20/01/2026 về phát triển hạ tầng số, chính quyền số và xã hội số, tập trung nguồn lực xây dựng kho dữ liệu số dùng chung, đẩy mạnh số hóa hồ sơ thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình16. Đáng chú ý, tỉnh đã tiên phong triển khai hệ thống phần mềm giải quyết các thủ tục hành chính của các cơ quan Đảng trên môi trường mạng, bảo đảm sự lãnh đạo thông suốt, kịp thời từ cấp tỉnh đến các chi bộ cơ sở. Nhằm thu hẹp khoảng cách số và ngăn chặn nguy cơ bất bình đẳng số đối với đồng bào dân tộc thiểu số, Ủy ban nhân dân tỉnh đã chỉ đạo kiện toàn và phát huy hiệu quả hoạt động của 1.562 Tổ Công nghệ số cộng đồng tại 100% thôn, bản, tổ dân phố17.
Đoàn viên thanh niên, giáo viên vùng cao và lực lượng dân quân tự vệ trong các Tổ Công nghệ số cộng đồng đã kiên trì "đi từng ngõ, gõ từng nhà", hướng dẫn trực tiếp cho bà con cách sử dụng điện thoại thông minh cài đặt định danh điện tử VNeID, tra cứu thông tin y tế, cập nhật kỹ thuật sản xuất nông nghiệp và bán nông sản trên các sàn thương mại điện tử. Quan trọng hơn, thông qua mạng lưới công nghệ số cộng đồng, chính quyền đã chủ động hướng dẫn người dân kỹ năng nhận diện tin giả, cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo qua mạng và không nghe theo các luận điệu kích động của kẻ xấu. Một người dân vùng cao biết chủ động tìm đọc thông tin chính thống trên Cổng thông tin điện tử của tỉnh hay hệ thống truyền thông của Đảng sẽ có năng lực tự miễn dịch, tự kiểm chứng và dập tắt các tin đồn vô căn cứ lan truyền trong cộng đồng. Chuyển đổi số được tổ chức đúng đắn chính là phương thức hữu hiệu để trao quyền tự vệ tư tưởng cho Nhân dân, thu hẹp khoảng cách thông tin và bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng trên môi trường số.
Bảo đảm quyền con người nơi biên cương gắn với bảo vệ chủ quyền lãnh thổ
Là địa bàn chiến lược giữ vị trí trọng yếu ở biên giới phía Bắc của Tổ quốc, có hơn 180km đường biên giới quốc gia tiếp giáp với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), Lào Cai là phên dậu bảo vệ an ninh cho vùng đồng bằng Bắc Bộ và cả nước. Do đó, việc giải quyết mối quan hệ giữa bảo đảm quyền con người với bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia tại Lào Cai mang tính đặc thù sâu sắc. Bảo đảm quyền con người ở địa bàn biên giới không chỉ là mục tiêu phát triển kinh tế xã hội đơn thuần, mà là một thành tố hữu cơ cấu thành sức mạnh quốc phòng, an ninh và đối ngoại của đất nước.
Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch số 45/KH-UBND ngày 12/01/2026 về công tác thông tin đối ngoại, xác định rõ nhiệm vụ: Chủ động theo dõi, nắm chắc tình hình dư luận xã hội liên quan đến chủ quyền lãnh thổ, biên giới, dân tộc và tôn giáo; kịp thời cung cấp thông tin chính thống đối ngoại; kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch xuyên tạc tình hình nhân quyền và tự do tôn giáo ở khu vực biên giới18. Công tác đối ngoại nhân dân và thông tin đối ngoại được gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Tuy nhiên, bài học lịch sử dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm của dân tộc ta đã đúc kết thành chân lý bất biến: "Biên cương vững chắc trước hết phải do lòng dân vững vàng". Một dải biên cương dù có hệ thống đồn trạm kiên cố, hàng rào kiểm soát hiện đại hay lực lượng vũ trang tinh nhuệ đến đâu cũng không thể bảo đảm sự bình yên tuyệt đối nếu thiếu đi sự chở che, ủng hộ của Nhân dân bản địa. Đường biên giới quốc gia chỉ thực sự vững chắc khi đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào cư trú dọc tuyến biên giới được chăm lo chu đáo, khi mỗi người dân cảm nhận sâu sắc rằng việc giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc chính là bảo vệ mái ấm gia đình, dòng họ và bản làng của chính mình.
Sự gắn kết này được khẳng định sinh động qua các mô hình phối hợp giữa lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai với cấp ủy, chính quyền địa phương, như phong trào "Quần chúng tham gia tự quản đường biên, mốc quốc giới", chương trình "Đồng hành cùng phụ nữ biên cương", "Thầy thuốc Biên phòng", "Mái ấm biên cương" và mô hình cán bộ biên phòng tăng cường làm phó bí thư đảng ủy các xã biên giới. Khi đồng bào các dân tộc vùng biên được bảo đảm quyền sống trong hòa bình, con em được đến trường học chữ, người ốm được quân y cứu chữa kịp thời và sinh kế qua biên giới được thông thương thuận lợi, mỗi người dân tự khắc trở thành một "cột mốc sống", một tai mắt cảnh giác sắc bén của Đảng và lực lượng vũ trang. Họ chủ động cung cấp hàng nghìn nguồn tin có giá trị, phối hợp tuần tra biên giới và kiên quyết ngăn chặn các hành vi xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu và các âm mưu móc nối của các phần tử phản động từ bên ngoài. Bảo đảm quyền con người nơi phên dậu chính là hình thức xây dựng thế trận an ninh nhân dân từ gốc, củng cố "thế trận lòng dân" thành lũy thép bất khả xâm phạm che chở cho chủ quyền quốc gia.
Từ phản bác thụ động sang xây dựng sức đề kháng xã hội
Khi đối chiếu giữa hai phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay, chúng ta nhận thấy rõ sự khác biệt căn bản về tầm nhìn chính trị và hiệu quả thực tiễn. Cách tiếp cận phản ứng thụ động truyền thống vận hành theo chu trình: xuất hiện thông tin xấu độc trên mạng xã hội hoặc trong dư luận, cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra xác minh, tổ chức viết bài phản bác, xử lý vi phạm hành chính hoặc tư pháp đối với đối tượng vi phạm. Mặc dù quy trình này là cần thiết trong những tình huống khẩn cấp, song nó luôn đặt chúng ta vào thế rượt đuổi thông tin bị động. Trong môi trường truyền thông số, các thế lực thù địch sản xuất và phát tán thông tin độc hại với chi phí rất thấp và tốc độ chia sẻ tính bằng giây; nếu cả hệ thống chính trị chỉ mải miết chạy theo giải thích, đính chính ở phần ngọn thì nguồn lực sẽ bị tiêu hao ghê gớm mà không bao giờ triệt tiêu được nguồn gốc phát sinh sự nghi ngại trong quần chúng.
Ngược lại, cách tiếp cận chủ động mà Tỉnh ủy Lào Cai đang kiên trì thực hiện là sự chuyển dịch sang tư duy xây dựng "hệ miễn dịch tự nhiên" cho toàn xã hội. Sức đề kháng của xã hội không hình thành từ các mệnh lệnh hành chính khô cứng, mà được tích lũy từ chất lượng quản trị của bộ máy công quyền, từ việc chăm lo giải quyết kịp thời các lợi ích chính đáng của Nhân dân, từ sự minh bạch trong đối thoại và cung cấp thông tin, và từ năng lực tự sửa mình, loại bỏ những biểu hiện quan liêu, tiêu cực trong nội bộ cơ quan nhà nước.
Một minh chứng sống động cho quyết tâm nâng cao sức đề kháng tư tưởng tại Lào Cai là sự đổi mới căn bản trong công tác giáo dục chính trị, bồi dưỡng lý luận cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Điển hình như đợt tổ chức học tập, quán triệt các nghị quyết của Trung ương khóa XIV vào tháng 7/2026, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Lào Cai đã tổ chức kết nối trực tiếp và trực tuyến đến 124 điểm cầu trên toàn tỉnh với sự tham gia học tập nghiêm túc của hơn 56.550 cán bộ, đảng viên từ cấp tỉnh đến các chi bộ thôn bản xa xôi nhất19. Khi đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở được giác ngộ lý luận sâu sắc, nắm vững chủ trương của Đảng, có đạo đức công vụ trong sáng và thực sự gắn bó máu thịt với Nhân dân, họ chính là những "tế bào miễn dịch" khỏe mạnh nhất, chủ động giải tỏa mọi băn khoăn, bức xúc của quần chúng ngay khi mới manh nha, không để kẻ xấu có cơ hội xuyên tạc, châm ngòi.
Phòng, chống "diễn biến hòa bình" ở Lào Cai trong giai đoạn mới đã vượt ra khỏi khuôn khổ của các bài viết đấu tranh tư tưởng thuần túy trên mặt báo. Nó đã trở thành một cuộc vận động chính trị sâu rộng, gắn kết chặt chẽ giữa công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng với việc nâng cao hiệu lực quản trị công và hiện thực hóa các quyền con người, quyền công dân cơ bản trong thực tiễn. Khi một địa phương sở hữu một nền kinh tế phát triển ổn định, một môi trường xã hội công bằng, một chính quyền liêm chính phục vụ và một khối đại đoàn kết các dân tộc bền chặt, mảnh đất dung dưỡng cho các luận điệu "diễn biến hòa bình" sẽ tự động bị thu hẹp và triệt tiêu hoàn toàn.
Kết luận
Từ thực tiễn sinh động của tỉnh Lào Cai trong tiến trình đổi mới và phát triển, bài học lý luận và thực tiễn sâu sắc nhất về công tác xây dựng Đảng và bảo vệ nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên mới đã được khẳng định: Muốn thu hẹp không gian của "diễn biến hòa bình", trước hết phải thu hẹp những khoảng cách giữa chính sách với đời sống, giữa chính quyền với Nhân dân và giữa thông tin chính thống với nhu cầu thông tin của xã hội.
Quyền con người không phải là một phạm trù trừu tượng, biệt lập, mà là sự cụ thể hóa sinh động lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội mà Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn. Khi cấp ủy Đảng các cấp đặt quyền lợi, hạnh phúc của Nhân dân lên vị trí trung tâm của mọi quyết sách, kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, quan liêu, tham nhũng và không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo để phục vụ Nhân dân tốt hơn, niềm tin của quần chúng đối với Đảng sẽ trở thành một dòng chảy bất tận.
Phòng, chống "diễn biến hòa bình" từ gốc không chỉ là làm cho những thông tin xuyên tạc, xấu độc mất đi; điều cốt lõi và cao cả hơn là làm cho niềm tin của Nhân dân được lớn lên từ chính những quyền con người được bảo đảm thực chất và những giá trị nhân văn tốt đẹp được hiện thực hóa trong đời sống thường nhật. Đó chính là cội nguồn sức mạnh nội sinh vô địch để Lào Cai, miền đất phên dậu kiên cường của Tổ quốc, vững vàng tiến bước, giữ yên bờ cõi và phát triển phồn vinh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam./.
TS. Trần Toàn Trung
Viện Quyền con người, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
ThS. Đỗ Ngọc Nhung
Viện Nghiên cứu Phụ nữ, Học viện Phụ nữ Việt Nam
TS. Hoàng Thị Lan Anh
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Chú thích:
1 Trần Huỳnh Lam (2026), Hoàn thiện pháp luật về khiếu nại nhằm bảo đảm quyền tự do, dân chủ của công dân, Tạp chí Tổ chức nhà nước và Lao động điện tử: https://tcnnld.vn/news/detail/72880/Hoan-thien-phap-luat-ve-khieu-nai-nham-bao-dam-quyen-tu-do-dan-chu-cua-cong-dan.html, truy cập ngày 10/9/2026.
2 Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (2026), Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội và tổ chức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tỉnh Lào Cai năm 2026.
3, 13 Tỉnh ủy Lào Cai, Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai nhiệm kỳ 2025-2030.
4 Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tâp I và II, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
5 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai (2021), Nghị quyết số 20-NQ/TU ngày 24 tháng 12 năm 2021 về giảm nghèo bền vững tỉnh Lào Cai giai đoạn 2021–2025, định hướng đến năm 2030.
6 Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai (2025), Báo cáo tổng kết công tác giảm nghèo và phong trào thi đua dân vận khéo giai đoạn 2021-2025.
7 Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (2026), Báo cáo tổng kết thực hiện chính sách xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo và gia đình chính sách giai đoạn 2021-2025.
8 Nguyễn Thị Thu Trang (2026), Hội thảo khoa học cấp tỉnh "Chia sẻ kinh nghiệm chính quyền kiến tạo, chủ động phục vụ Nhân dân của tỉnh Lào Cai", Báo Lào Cai điện tử: https://baolaocai.vn/hoi-thao-khoa-hoc-cap-tinh-chia-se-kinh-nghiem-chinh-quyen-kien-tao-chu-dong-phuc-vu-nhan-dan-cua-tinh-lao-cai-post906393.htmlm truy cập ngày 10/9/2026.
9 Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (2025), Quyết định số 18/2025/QĐ-UBND ngày 12 tháng 9 năm 2025 phê duyệt Kế hoạch cải cách hành chính nhà nước tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026-2030.
10 Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai (2025), Chỉ thị số 35-CT/TU ngày 15 tháng 10 năm 2025 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân và đối thoại trực tiếp với Nhân dân.
11 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai (2021), Nghị quyết số 10-NQ/TU ngày 26 tháng 8 năm 2021 về Chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa tỉnh Lào Cai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
12 Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lào Cai (2025), Báo cáo đánh giá tình hình thực hiện chính sách dân tộc và giảm nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2022-2024.
14 Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai (2025), Đề án số 07-ĐA/TU về phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Lào Cai giai đoạn 2025-2030.
15 Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai (2021), Nghị quyết số 22-NQ/TU ngày 12 tháng 11 năm 2021 về chuyển đổi số tỉnh Lào Cai đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
16 Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (2026), Kế hoạch số 88/KH-UBND ngày 20 tháng 01 năm 2026 về phát triển hạ tầng số, chính quyền số và xã hội số tỉnh Lào Cai năm 2026.
17 Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Lào Cai (2025), Báo cáo kết quả hoạt động của mạng lưới Tổ Công nghệ số cộng đồng trên địa bàn tỉnh Lào Cai năm 2025.
18 Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (2026), Kế hoạch số 45/KH-UBND ngày 12 tháng 01 năm 2026 về công tác thông tin đối ngoại và theo dõi dư luận xã hội khu vực biên giới năm 2026.
19 Nguyễn Thành Phú (2026), Hơn 56.500 cán bộ, đảng viên học tập, quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, Báo Lào Cai điện tử: https://baolaocai.vn/hon-56500-can-bo-dang-vien-hoc-tap-quan-triet-nghi-quyet-hoi-nghi-trung-uong-3-khoa-xiv-post904919.html, truy cập ngày 10/9/2026.