Vai trò của truyền thông, báo chí trong xây dựng mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng nhằm thích ứng với già hóa dân số

1. Đặt vấn đề

Theo dự báo của các cơ quan chuyên môn, nước ta đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh hơn nhiều so với các quốc gia phát triển trước đây. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng các chính sách và mô hình chăm sóc người cao tuổi phù hợp nhằm bảo đảm chất lượng cuộc sống, sức khỏe và khả năng tham gia xã hội của người cao tuổi.

Theo Báo cáo Dân số Việt Nam năm 2024, cơ cấu dân số nước ta đang chuyển dịch nhanh theo hướng gia tăng tỷ trọng người cao tuổi, tạo ra những tác động đáng kể đối với hệ thống y tế, an sinh xã hội, thị trường lao động và chính sách phát triển nguồn nhân lực [2].

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thích ứng với già hóa dân số, giảm áp lực cho hệ thống y tế, đồng thời phát huy vai trò của gia đình, cộng đồng và các tổ chức xã hội trong chăm sóc người cao tuổi.

Để các mô hình này được triển khai hiệu quả, bên cạnh vai trò của cấp ủy, chính quyền, ngành y tế và các tổ chức đoàn thể, báo chí và truyền thông giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao nhận thức xã hội, thay đổi hành vi, tạo đồng thuận cộng đồng và lan tỏa những mô hình hay, cách làm hiệu quả. Đây là trách nhiệm của báo chí cách mạng trong việc đồng hành cùng Đảng, Nhà nước và xã hội giải quyết những vấn đề đặt ra từ quá trình già hóa dân số, góp phần tạo sự đồng thuận xã hội và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

2. Già hóa dân số ở Việt Nam và những vấn đề đặt ra đối với công tác chăm sóc người cao tuổi

Theo Tổng cục Thống kê, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 10% tổng dân số. Đây được xem là dấu mốc quan trọng đánh dấu sự chuyển dịch cơ cấu dân số theo hướng già hóa ở nước ta [3].

Quá trình già hóa dân số ở nước ta diễn ra trong bối cảnh mức sinh giảm, tuổi thọ bình quân tăng và tốc độ phát triển kinh tế, đô thị hóa diễn ra nhanh chóng. Điều này vừa phản ánh thành tựu của công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, vừa đặt ra những thách thức mới đối với hệ thống an sinh xã hội, y tế, chăm sóc dài hạn và chất lượng nguồn nhân lực.

Đáng chú ý, phần lớn người cao tuổi tại Việt Nam vẫn đang sinh sống tại cộng đồng, trong đó nhiều người phải đối mặt với các vấn đề về sức khỏe, thu nhập, điều kiện sinh hoạt và khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp. Vì vậy, xây dựng mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng được xem là hướng đi phù hợp, vừa phát huy vai trò của gia đình, cộng đồng, vừa giảm áp lực cho hệ thống chăm sóc tập trung.

Riêng tại phường Long Biên (thành phố Hà Nội) là địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân cư đông, trong đó số lượng người cao tuổi ngày càng gia tăng. Hiện nay, phường có trên 8.700 người cao tuổi, chiếm tỷ lệ đáng kể trong cơ cấu dân số; trong đó gần 6.000 người mắc các bệnh mạn tính cần được theo dõi, quản lý sức khỏe thường xuyên. Trong bối cảnh quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, nhu cầu được chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ phục hồi chức năng và tham gia các hoạt động giao lưu xã hội của người cao tuổi ngày càng tăng [4].

Thời gian qua, địa phương đã triển khai nhiều hoạt động chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò người cao tuổi thông qua hệ thống y tế cơ sở, Hội Người cao tuổi và các tổ chức chính trị – xã hội. Đặc biệt, vừa qua, phường Long Biên đã triển khai thí điểm mô hình "Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi" theo hình thức "sáng đi, chiều về", không lưu trú qua đêm. Người cao tuổi được quản lý hồ sơ sức khỏe, theo dõi định kỳ, tư vấn dinh dưỡng, phục hồi chức năng và tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, giao lưu cộng đồng. Mô hình ngoài việc góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cho người cao tuổi ngay tại nơi cư trú, còn cho thấy tính khả thi của hướng tiếp cận chăm sóc dựa vào cộng đồng, giảm áp lực cho gia đình và hệ thống y tế, đồng thời là kinh nghiệm thực tiễn có giá trị để các địa phương nghiên cứu, vận dụng trong bối cảnh già hóa dân số đang diễn ra ngày càng nhanh.

Mặc dù đã xuất hiện nhiều mô hình chăm sóc người cao tuổi hiệu quả, tiêu biểu như mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày tại phường Long Biên, song thực tiễn cho thấy nhu cầu chăm sóc sức khỏe, đời sống tinh thần và hỗ trợ người cao tuổi thích ứng với môi trường số vẫn ngày càng gia tăng. Đây cũng là thách thức chung của Việt Nam trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh, trong khi công tác truyền thông về người cao tuổi chưa thật sự tương xứng với yêu cầu thực tiễn; nội dung còn thiếu chiều sâu, sức lan tỏa và khả năng tiếp cận các nhóm công chúng khác nhau. Điều đó đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức truyền thông, phát huy vai trò của báo chí trong nâng cao nhận thức xã hội, kết nối nguồn lực và lan tỏa các mô hình chăm sóc người cao tuổi hiệu quả, góp phần thích ứng với quá trình già hóa dân số trong giai đoạn hiện nay.

Theo Chiến lược quốc gia về người cao tuổi Việt Nam giai đoạn 2021–2030, Nhà nước xác định mục tiêu phát triển hệ thống chăm sóc toàn diện người cao tuổi dựa vào cộng đồng, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, chăm sóc dài hạn và phát huy vai trò người cao tuổi trong đời sống xã hội [5]. Điều này cho thấy, cùng với hệ thống chính sách và các mô hình chăm sóc, truyền thông cần được xem là một trụ cột quan trọng nhằm nâng cao nhận thức xã hội, huy động nguồn lực và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong thích ứng với xu hướng dân số già.

3. Vai trò của báo chí, truyền thông trong xây dựng mô hình chăm sóc người cao tuổi

3.1. Nâng cao nhận thức xã hội về già hóa dân số và chăm sóc người cao tuổi

Một trong những chức năng quan trọng nhất của báo chí là cung cấp thông tin, nâng cao nhận thức và định hướng dư luận xã hội. Trong bối cảnh già hóa dân số, báo chí là công cụ chủ lực góp phần giúp các cấp, các ngành và người dân nhận thức đầy đủ hơn về những cơ hội, thách thức mà quá trình già hóa dân số mang lại.

Thông qua các bài viết, phóng sự, tọa đàm, diễn đàn và sản phẩm truyền thông đa phương tiện, báo chí giúp xã hội hiểu rõ hơn về nhu cầu cải thiện sức khỏe, chăm sóc tinh thần, an sinh xã hội và các điều kiện sống của người cao tuổi. Đồng thời, báo chí góp phần thay đổi cách nhìn của xã hội về người cao tuổi. Nếu trước đây người cao tuổi chủ yếu được xem là đối tượng cần được chăm sóc, hỗ trợ thì hiện nay cần được nhìn nhận là lực lượng có nhiều kinh nghiệm, tri thức và vẫn có thể tiếp tục đóng góp cho gia đình, cộng đồng và xã hội.

Theo Luật Người cao tuổi năm 2009, người cao tuổi Việt Nam có quyền được bảo đảm các điều kiện chăm sóc sức khỏe, tham gia các hoạt động văn hóa, giáo dục, thể thao, giải trí và phát huy vai trò trong gia đình, cộng đồng và xã hội [6]. Vì vậy, truyền thông về người cao tuổi cần góp phần nâng cao nhận thức xã hội theo hướng tôn trọng, bảo vệ quyền và phát huy vai trò của người cao tuổi trong đời sống xã hội.

Sự chuyển biến trong nhận thức xã hội sẽ tạo nền tảng để huy động sự tham gia của gia đình, cộng đồng, các tổ chức xã hội và cơ quan quản lý nhà nước vào công tác chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi.

Theo PGS.TS Nguyễn Đình Cử, già hóa dân số không chỉ là sự biến đổi về cơ cấu tuổi của dân số (tăng tỷ trọng người cao tuổi, giảm tỷ trọng trẻ em) mà đây còn là một quá trình kéo theo những tác động sâu sắc và toàn diện đến mọi mặt của đời sống: kinh tế (đặc biệt là vấn đề lực lượng lao động và quỹ hưu trí), xã hội, hệ thống y tế và chất lượng cuộc sống của toàn dân [7]. Vì vậy, truyền thông không dừng lại ở việc cung cấp thông tin mà cần góp phần chuẩn bị tâm thế xã hội, xây dựng văn hóa ứng xử phù hợp với xã hội già hóa và thúc đẩy sự thích ứng của các thế hệ đối với những biến đổi nhân khẩu học trong tương lai.

3.2. Truyền thông góp phần thay đổi hành vi và xây dựng văn hóa ứng xử với người cao tuổi

Báo chí bên cạnh việc thực hiện chức năng cung cấp thông tin, còn định hướng giá trị, dẫn dắt hành vi và hình thành các chuẩn mực xã hội. Thông qua việc lan tỏa những giá trị nhân văn, truyền thống kính lão trọng thọ, đạo hiếu và sự gắn kết giữa các thế hệ, báo chí góp phần bồi đắp văn hóa ứng xử tôn trọng, quan tâm và chăm sóc người cao tuổi trong gia đình cũng như cộng đồng.

Trong bối cảnh đô thị hóa, công nghiệp hóa và sự thay đổi của cấu trúc gia đình, nhiều người cao tuổi có nguy cơ đối mặt với tình trạng cô đơn, hạn chế giao tiếp xã hội hoặc thiếu sự quan tâm thường xuyên từ người thân. Vì vậy, truyền thông giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của gia đình, cộng đồng và toàn xã hội về trách nhiệm chăm sóc, phụng dưỡng và phát huy vai trò của người cao tuổi; đồng thời khuyến khích lối sống chủ động, quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe thể chất, đời sống tinh thần và điều kiện để người cao tuổi tiếp tục tham gia các hoạt động xã hội phù hợp.

Trong xã hội hiện đại, chăm sóc người cao tuổi không gói gọn ở bổn phận của mỗi gia đình mà còn là trách nhiệm chung của cộng đồng và toàn xã hội. Mức độ quan tâm, chăm lo và tạo điều kiện để người cao tuổi sống khỏe, sống vui, sống có ích cũng là thước đo quan trọng phản ánh trình độ phát triển, tính nhân văn và sự bền vững của một quốc gia.

3.3. Lan tỏa các mô hình chăm sóc người cao tuổi hiệu quả

Một trong những đóng góp quan trọng của báo chí là phát hiện, giới thiệu và lan tỏa các mô hình hay, cách làm sáng tạo trong chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng.

Thông qua hoạt động truyền thông, nhiều mô hình hiệu quả như câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau, mô hình chăm sóc người cao tuổi tại nhà, mô hình chăm sóc ban ngày, mô hình phối hợp giữa cơ sở y tế và chính quyền địa phương hay các mô hình xã hội hóa chăm sóc người cao tuổi đã được phổ biến rộng rãi, qua đó cung cấp kinh nghiệm thực tiễn để các địa phương nghiên cứu, vận dụng phù hợp với điều kiện cụ thể của mình.

Báo chí cũng là kênh phản ánh những khó khăn, bất cập trong quá trình triển khai chính sách, từ đó góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao chất lượng các mô hình chăm sóc người cao tuổi trong thực tiễn.

Báo cáo công tác Hội và phong trào người cao tuổi năm 2025 của Hội Người cao tuổi Việt Nam cho thấy nhiều mô hình dựa vào cộng đồng đã phát huy hiệu quả tích cực trong chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ đời sống tinh thần và phát huy vai trò người cao tuổi tại cơ sở [8]. Tuy nhiên, mức độ lan tỏa giữa các địa phương còn chưa đồng đều. Đây chính là khoảng trống mà báo chí và truyền thông có thể tham gia hiệu quả thông qua việc kết nối kinh nghiệm, phổ biến mô hình và thúc đẩy nhân rộng các cách làm hay trên phạm vi cả nước.

4. Vai trò của Tạp chí Thanh niên và hệ thống báo chí của Đoàn trong chăm sóc người cao tuổi

4.1. Tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về người cao tuổi

Với vai trò là cơ quan lý luận, nghiệp vụ của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Tạp chí Thanh niên có trách nhiệm tham gia làm rõ cơ sở lý luận, tổng kết thực tiễn và truyền thông chính sách về công tác dân số, người cao tuổi và thích ứng với bối cảnh dân số đang già hóa nhanh. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng nguồn nhân lực, an sinh xã hội và phát triển bền vững của đất nước.

Thông qua các bài nghiên cứu, trao đổi lý luận, tổng kết thực tiễn và các chuyên đề chuyên sâu, Tạp chí Thanh niên góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ Đoàn, đoàn viên, thanh niên về trách nhiệm đối với người cao tuổi, đồng thời thúc đẩy sự quan tâm của xã hội đối với công tác chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi.

Với lợi thế là cơ quan lý luận, nghiệp vụ của Trung ương Đoàn, Tạp chí Thanh niên có điều kiện kết nối các nhà khoa học, nhà quản lý và đội ngũ cán bộ Đoàn trong nghiên cứu, trao đổi và đề xuất giải pháp thích ứng với già hóa dân số từ góc độ thanh niên và phát triển bền vững.

4.2. Giáo dục thanh niên về trách nhiệm đối với người cao tuổi

Thanh niên là lực lượng xã hội đông đảo, có vai trò quan trọng trong việc chăm sóc, hỗ trợ và đồng hành cùng người cao tuổi. Thông qua các hoạt động truyền thông, Tạp chí Thanh niên góp phần giáo dục truyền thống đạo đức, lối sống nhân văn, tinh thần hiếu kính và trách nhiệm xã hội của thế hệ trẻ, nhất là đối với người cao tuổi.

Các bài viết về gương thanh niên tiêu biểu chăm sóc ông bà, cha mẹ; các mô hình tình nguyện hỗ trợ người cao tuổi; các chương trình an sinh xã hội dành cho người cao tuổi đã góp phần bồi đắp ý thức trách nhiệm, tinh thần hiếu kính và thái độ ứng xử nhân văn của thanh niên đối với người cao tuổi.

4.3. Kết nối nguồn lực xã hội và thúc đẩy các sáng kiến cộng đồng

Trên phương diện xã hội, Tạp chí Thanh niên là diễn đàn trao đổi kinh nghiệm, giới thiệu các mô hình hay và kết nối các sáng kiến cộng đồng liên quan đến chăm sóc người cao tuổi. Thông qua việc phản ánh thực tiễn, tổng kết kinh nghiệm và giới thiệu các cách làm hiệu quả, Tạp chí góp phần thúc đẩy sự tham gia của tổ chức Đoàn, Hội, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và cộng đồng trong chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để xây dựng các mô hình liên kết giữa thanh niên với người cao tuổi, phát huy vai trò của các thế hệ trong phát triển cộng đồng và bảo đảm an sinh xã hội.

5. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông về chăm sóc người cao tuổi

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra ngày càng nhanh, công tác truyền thông về người cao tuổi không thể chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin hay phản ánh các hoạt động chăm sóc, mà cần chuyển từ truyền thông mang tính thông tin đơn thuần sang truyền thông phục vụ phát triển, góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và huy động sự tham gia của toàn xã hội đối với công tác chăm sóc người cao tuổi. Điều đó đòi hỏi hoạt động báo chí, truyền thông phải được đổi mới đồng bộ cả về nội dung, phương thức tiếp cận và cơ chế phối hợp, bảo đảm đáp ứng yêu cầu thích ứng với già hóa dân số trong giai đoạn phát triển mới.

Một là, đổi mới nội dung truyền thông theo hướng thiết thực, nhân văn và lấy người cao tuổi làm trung tâm.

Nội dung truyền thông cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của người cao tuổi và gia đình, tập trung vào các vấn đề thiết thân như chăm sóc sức khỏe, phòng chống bệnh tật, dinh dưỡng, sức khỏe tinh thần, kỹ năng chăm sóc người cao tuổi và các mô hình chăm sóc hiệu quả tại cộng đồng. Đồng thời, cần chuyển mạnh từ cách tiếp cận thiên về phản ánh hoạt động sang cách tiếp cận định hướng nhận thức và thay đổi hành vi xã hội; góp phần hình thành nhận thức đầy đủ về vai trò, vị thế và những đóng góp của người cao tuổi đối với gia đình và cộng đồng. Truyền thông cũng cần lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc như kính lão trọng thọ, đạo hiếu, trách nhiệm giữa các thế hệ, qua đó xây dựng môi trường xã hội thân thiện và tôn trọng người cao tuổi.

Hai là, đẩy mạnh chuyển đổi số trong truyền thông về người cao tuổi.

Sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức tiếp nhận thông tin của xã hội. Vì vậy, các cơ quan báo chí cần tăng cường ứng dụng công nghệ số, phát triển các sản phẩm truyền thông đa phương tiện như video, podcast, infographic, tọa đàm trực tuyến và các chuyên trang trên nền tảng số nhằm mở rộng khả năng tiếp cận thông tin của người dân. Việc khai thác hiệu quả mạng xã hội và các nền tảng truyền thông mới bên cạnh giúp lan tỏa thông tin nhanh chóng, còn tạo điều kiện để thế hệ trẻ tham gia sâu hơn vào các hoạt động chăm sóc, hỗ trợ người cao tuổi. Chuyển đổi số trong truyền thông còn giúp người cao tuổi tiếp cận thông tin thuận lợi hơn, đồng thời tạo điều kiện để thế hệ trẻ tham gia hỗ trợ người cao tuổi trong đời sống và sinh hoạt hằng ngày.

Ba là, phát huy vai trò nòng cốt của hệ thống báo chí Đoàn trong truyền thông về già hóa dân số và chăm sóc người cao tuổi.

Là loại hình báo chí gắn bó trực tiếp với thanh thiếu niên, hệ thống báo chí của Đoàn cần dành sự quan tâm nhiều hơn đối với các vấn đề liên quan đến già hóa dân số, chăm sóc người cao tuổi và phát huy vai trò người cao tuổi trong xã hội hiện đại. Bên cạnh hoạt động tuyên truyền, cần tăng cường các chuyên đề nghiên cứu, diễn đàn trao đổi kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn và giới thiệu các mô hình tiêu biểu nhằm cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác hoạch định chính sách. Riêng đối với Tạp chí Thanh niên, cần phát huy vai trò là diễn đàn lý luận, nghiệp vụ của Trung ương Đoàn trong nghiên cứu, trao đổi và lan tỏa các sáng kiến về chăm sóc người cao tuổi; đồng thời góp phần giáo dục trách nhiệm xã hội, ý thức hiếu kính và tinh thần sẻ chia trong thế hệ trẻ.

Bốn là, tăng cường cơ chế phối hợp giữa cơ quan báo chí với ngành y tế, hội người cao tuổi và chính quyền địa phương.

Hiệu quả truyền thông về người cao tuổi phụ thuộc rất lớn vào chất lượng thông tin và sự phối hợp giữa các chủ thể liên quan. Vì vậy, cần thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các cơ quan báo chí, ngành y tế, Hội Người cao tuổi Việt Nam, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội nhằm bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời và bảo đảm thông tin chính xác, khách quan và có sức thuyết phục đối với xã hội. Thông qua cơ chế phối hợp này, báo chí có điều kiện tiếp cận thực tiễn, phản ánh đầy đủ những khó khăn, bất cập trong triển khai chính sách; đồng thời phát hiện, lan tỏa các mô hình hiệu quả để nhân rộng trong cộng đồng.

Năm là, phát huy vai trò của thanh niên trong chăm sóc người cao tuổi trong cộng đồng.

Thanh niên là lực lượng có sức trẻ, tri thức và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ. Do đó, cần đẩy mạnh các phong trào thanh niên tình nguyện vì người cao tuổi; hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận công nghệ số, dịch vụ công trực tuyến, chăm sóc sức khỏe và tham gia các hoạt động văn hóa, xã hội. Thông qua các hoạt động này, thanh niên vừa góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi, vừa được giáo dục về trách nhiệm xã hội, đạo đức, lối sống và truyền thống nhân văn của dân tộc. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ trong cộng đồng.

Sáu là, xây dựng mạng lưới truyền thông cộng đồng thích ứng với già hóa dân số.

Cần hình thành mạng lưới truyền thông từ cơ sở với sự tham gia của tổ chức Đoàn, Hội, cơ quan báo chí, cơ sở y tế, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội. Mạng lưới này sẽ giúp đưa thông tin, kiến thức và chính sách liên quan đến người cao tuổi đến gần hơn với người dân; đồng thời phản ánh kịp thời những nhu cầu, khó khăn từ thực tiễn cơ sở. Việc xây dựng mạng lưới truyền thông cộng đồng vừa nâng cao hiệu quả tuyên truyền, vừa huy động được trách nhiệm của gia đình, cộng đồng và các tổ chức xã hội trong chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò người cao tuổi.

6. Kết luận

Già hóa dân số là xu thế tất yếu của quá trình phát triển và đang trở thành một trong những vấn đề chiến lược đối với tương lai quốc gia. Thích ứng hiệu quả với già hóa dân số không đơn thuần là giải quyết nhu cầu chăm sóc người cao tuổi mà còn là yêu cầu bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực, an sinh xã hội và phát triển bền vững trong dài hạn.

Trong tiến trình đó, báo chí cách mạng có trách nhiệm tham gia kiến tạo nhận thức xã hội, thúc đẩy thay đổi hành vi và xây dựng môi trường văn hóa tôn trọng, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi. Giá trị của báo chí được thể hiện ở khả năng định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận xã hội và thúc đẩy những chuyển biến tích cực trong nhận thức, hành động của cộng đồng.

Trong xã hội già hóa, truyền thông vừa là công cụ truyền tải thông tin, vừa là một nguồn lực phát triển. Thông qua việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, kết nối cộng đồng và lan tỏa các mô hình hiệu quả, báo chí góp phần trực tiếp vào quá trình xây dựng môi trường sống thân thiện với người cao tuổi và nâng cao chất lượng an sinh xã hội.

Thực tiễn từ mô hình "Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi" tại phường Long Biên cho thấy, việc chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh già hóa dân số hiện nay. Mô hình này ngoài việc đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và nâng cao đời sống tinh thần cho người cao tuổi, còn góp phần giảm áp lực cho gia đình, hệ thống y tế và các cơ sở chăm sóc tập trung. Quan trọng hơn, thành công của mô hình cho thấy khi có sự quan tâm của chính quyền, sự tham gia của cộng đồng và sự đồng hành của truyền thông, các giải pháp chăm sóc người cao tuổi hoàn toàn có thể được triển khai hiệu quả, bền vững và có khả năng nhân rộng tại nhiều địa phương.

Đối với Tạp chí Thanh niên, việc nghiên cứu, tuyên truyền và lan tỏa các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng vừa thể hiện trách nhiệm xã hội của cơ quan báo chí Đoàn, vừa góp phần bồi dưỡng ý thức trách nhiệm, tinh thần nhân văn và văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ. Qua đó góp phần xây dựng môi trường xã hội thân thiện với người cao tuổi, tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ và phát huy hiệu quả nguồn lực con người phục vụ sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), Già hóa dân số tại Việt Nam – Thực trạng, dự báo và khuyến nghị chính sách, Hà Nội.

[2] Tổng cục Thống kê, Báo cáo Dân số Việt Nam năm 2024.

[3] Tổng cục Thống kê, Kết quả điều tra dân số và nhà ở năm 2024.

[4] Phường Long Biên, Trang thông tin điện tử Phường Long Biên, TP.Hà Nội; https://longbien.hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/khai-truong-mo-hinh-cham-soc-suc-khoe-ban-ngay-cho-nguoi-cao-tuoi-2811260606113421733.htm

[5] Bộ Y tế, Chiến lược quốc gia về người cao tuổi Việt Nam giai đoạn 2021–2030.

[6] Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, Luật Người cao tuổi năm 2009.

[7] Nguyễn Đình Cử (chủ biên), Dân số và phát triển ở Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia Sự thật.

[8] Hội Người cao tuổi Việt Nam, Báo cáo công tác Hội và phong trào người cao tuổi năm 2025.

[9] Tạp chí Thanh niên, Báo cáo tổng kết công tác năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2026, tài liệu nội bộ.