Đoàn cán bộ, giảng viên Trường Chính trị Vũ Văn Hiếu tỉnh Quảng Ninh thực hiện nghi lễ dâng hoa tưởng niệm tại Đền thờ Côn Đảo trong chương trình học tập thực tế, nghiên cứu về giáo dục truyền thống cách mạng.
Từ khóa: Côn Đảo; tri ân Anh hùng liệt sĩ; giáo dục truyền thống cách mạng; lòng yêu nước; thanh niên Việt Nam.
Mở đầu
Có những chuyến đi không chỉ mở rộng tầm mắt mà còn đánh thức chiều sâu của ký ức, lòng biết ơn và trách nhiệm đối với Tổ quốc. Chuyến công tác, học tập thực tế của đoàn cán bộ, giảng viên Trường Chính trị Vũ Văn Hiếu tại Côn Đảo là một hành trình như thế.
Giữa khung cảnh biển xanh, cát trắng và nhịp sống thanh bình hôm nay, Côn Đảo vẫn lưu giữ những chứng tích về một thời kỳ đấu tranh gian khổ, nơi hàng vạn chiến sĩ cách mạng và đồng bào yêu nước đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Mỗi di tích, mỗi nấm mộ nơi đây đều nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình và khát vọng tự do.
Đối với người cán bộ, đảng viên và giảng viên trường Đảng, hành trình về Côn Đảo không chỉ là dịp tìm hiểu lịch sử mà còn là cơ hội bồi đắp lý tưởng cách mạng, hun đúc bản lĩnh chính trị và trách nhiệm truyền lửa cho thế hệ trẻ. Từ những trải nghiệm ấy, bài viết chia sẻ những cảm nhận về một vùng đất thiêng, nơi Tổ quốc như đang cất tiếng nói từ lòng đất mẹ, nhắc nhở mỗi người sống xứng đáng với sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ.
Côn Đảo - Địa chỉ đỏ của lịch sử dân tộc
Nằm giữa Biển Đông, Côn Đảo không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp thiên nhiên mà còn là một trong những địa chỉ đỏ tiêu biểu của lịch sử cách mạng Việt Nam. Trong suốt 113 năm (1862–1975), thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đã xây dựng nơi đây thành hệ thống nhà tù lớn và khắc nghiệt bậc nhất Đông Dương nhằm giam cầm, đày ải các chiến sĩ cách mạng và những người yêu nước. Tuy nhiên, chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, ý chí quật cường, lòng yêu nước và niềm tin vào độc lập dân tộc của các thế hệ cách mạng càng được tôi luyện, biến Côn Đảo từ "địa ngục trần gian" thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam (Trung tâm Bảo tồn Di tích Quốc gia Côn Đảo, 2025)(¹).
Đến Côn Đảo hôm nay, mỗi di tích đều là một chứng nhân lịch sử. Khu di tích Nhà tù Côn Đảo hiện còn lưu giữ hệ thống 127 phòng giam, 42 xà lim và 504 phòng giam biệt lập (chuồng cọp) - những minh chứng về chính sách đàn áp tàn bạo của chế độ thực dân, đế quốc đối với các chiến sĩ cách mạng. Năm 1979, khu di tích được xếp hạng Di tích quốc gia và năm 2012 được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, khẳng định giá trị đặc biệt về lịch sử và giáo dục truyền thống cách mạng(2).
Trong hành trình về nguồn, Chuồng cọp, Trại Phú Hải, Nghĩa trang Hàng Dương và Đền thờ Côn Đảo là những điểm đến để lại nhiều xúc động. Nếu Chuồng cọp phản ánh sự tàn khốc của chế độ nhà tù, thì Nghĩa trang Hàng Dương và Đền thờ Côn Đảo lại là không gian linh thiêng tưởng niệm hàng nghìn Anh hùng liệt sĩ, chiến sĩ cách mạng đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Mỗi công trình, mỗi hiện vật nơi đây không chỉ kể lại một giai đoạn lịch sử bi tráng mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, hun đúc lý tưởng cách mạng và khơi dậy trách nhiệm của các thế hệ hôm nay đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Lắng nghe Tổ quốc từ lòng đất mẹ
Côn Đảo không chỉ là nơi lưu giữ những chứng tích về một giai đoạn đấu tranh cách mạng đầy gian khổ của dân tộc mà còn là biểu tượng sinh động của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Mỗi di tích, mỗi hiện vật và mỗi phần mộ nơi đây đều là minh chứng cho ý chí kiên cường, tinh thần bất khuất và khát vọng độc lập, tự do của các thế hệ cha anh. Vì vậy, hành trình về Côn Đảo không đơn thuần là hoạt động tham quan, nghiên cứu thực tế mà còn là quá trình giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp bản lĩnh chính trị, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm đối với mỗi cán bộ, đảng viên và thế hệ trẻ.
Trong chương trình học tập thực tế, đoàn cán bộ, giảng viên Trường Chính trị Vũ Văn Hiếu đã thành kính dâng hoa, dâng hương tưởng niệm tại Đền thờ Côn Đảo và Nghĩa trang Hàng Dương. Nghi lễ tri ân không chỉ thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc Việt Nam mà còn là dịp để mỗi cán bộ, giảng viên nhận thức sâu sắc hơn về những giá trị được đánh đổi bằng máu xương của các Anh hùng liệt sĩ và chiến sĩ cách mạng. Những giá trị ấy là nền tảng để bồi đắp niềm tin, lý tưởng cách mạng và trách nhiệm phụng sự Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới.
Sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ không chỉ làm nên thắng lợi của cách mạng Việt Nam mà còn để lại một di sản tinh thần vô giá cho các thế hệ hôm nay. Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí vượt qua mọi gian khổ, tinh thần đặt lợi ích của Tổ quốc và Nhân dân lên trên lợi ích cá nhân. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế, những giá trị ấy vẫn giữ nguyên ý nghĩa, trở thành động lực tinh thần thôi thúc mỗi cán bộ, đảng viên và thanh niên không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao năng lực và cống hiến vì sự phát triển bền vững của đất nước.
Đối với đội ngũ giảng viên trường Đảng, hành trình về Côn Đảo còn mang ý nghĩa đặc biệt trong việc gắn lý luận với thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị và giáo dục truyền thống cách mạng. Những trải nghiệm từ các "địa chỉ đỏ" không chỉ làm phong phú thêm nội dung bài giảng mà còn góp phần truyền cảm hứng, khơi dậy lòng tự hào dân tộc, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng và khát vọng cống hiến cho học viên. Tri ân quá khứ vì thế không chỉ dừng lại ở các nghi lễ tưởng niệm, mà cần được chuyển hóa thành trách nhiệm trong công tác, tinh thần phục vụ Nhân dân và quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh theo mục tiêu mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn.
Tiếp nối truyền thống bằng hành động hôm nay
Tri ân các Anh hùng liệt sĩ không chỉ dừng lại ở những nghi lễ tưởng niệm mà phải được chuyển hóa thành nhận thức, trách nhiệm và hành động cụ thể của mỗi cán bộ, đảng viên và thanh niên. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định yêu cầu tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới (3). Đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực để mỗi người tiếp nối truyền thống cách mạng bằng những việc làm thiết thực.
Đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên và giảng viên các trường chính trị, tiếp nối truyền thống cách mạng trước hết là không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, giữ gìn phẩm chất đạo đức, nêu gương trong thực thi công vụ và tận tụy phục vụ Nhân dân. Mỗi giảng viên cần chủ động đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy theo hướng gắn lý luận với thực tiễn; tích hợp các giá trị lịch sử từ những "địa chỉ đỏ" như Côn Đảo vào bài giảng; tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và học liệu số nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị. Đồng thời, cần đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, tham gia xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên phát triển mới (4), (5), (6).
Đối với thanh niên, tiếp nối truyền thống cách mạng trong thời bình được thể hiện bằng khát vọng học tập, rèn luyện, làm chủ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thanh niên cần phát huy vai trò xung kích trong chuyển đổi số, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp sáng tạo, bảo vệ môi trường, tham gia các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng; đồng thời chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong xã hội. Đây là những biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước và trách nhiệm công dân trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới (7), (8), (9).
Tinh thần "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" cần được hiện thực hóa bằng những việc làm thường xuyên và bền vững. Đối với các cơ sở đào tạo lý luận chính trị, cần tăng cường tổ chức các hoạt động học tập thực tế tại các di tích lịch sử cách mạng; xây dựng ngân hàng học liệu số, phim tư liệu, chuyên đề giảng dạy về truyền thống cách mạng; phát động các phong trào nghiên cứu khoa học, sinh hoạt chính trị chuyên đề, giáo dục truyền thống gắn với thực tiễn địa phương. Đối với mỗi cán bộ, đảng viên và đoàn viên, thanh niên, việc hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, không ngừng học tập, rèn luyện, cống hiến cho cộng đồng, giữ gìn kỷ cương, đạo đức công vụ và lan tỏa những giá trị nhân văn trong xã hội chính là cách tri ân sâu sắc và bền vững nhất đối với các thế hệ cha anh đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Lắng nghe Tổ quốc từ lòng đất mẹ không chỉ là lắng nghe tiếng vọng của lịch sử, mà còn là lắng nghe lời hiệu triệu của thời đại. Tiếp nối truyền thống cách mạng hôm nay chính là biến lòng biết ơn thành trách nhiệm, biến lý tưởng thành hành động và biến khát vọng cống hiến thành những kết quả cụ thể trong học tập, lao động, nghiên cứu và công tác; góp phần xây dựng đất nước Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc theo mục tiêu Đại hội XIV của Đảng đã xác định (10).
Kết luận
Côn Đảo là biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, nơi lưu giữ những giá trị trường tồn về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc. Hành trình về vùng đất thiêng không chỉ bồi đắp lòng biết ơn đối với các Anh hùng liệt sĩ mà còn nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên và thanh niên về trách nhiệm tiếp nối truyền thống bằng những việc làm thiết thực trong học tập, lao động, nghiên cứu và cống hiến vì Tổ quốc.
Lắng nghe Tổ quốc từ lòng đất mẹ chính là biến lòng biết ơn thành hành động, góp phần xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường, phồn vinh theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị./.
ThS. Phan Thị Hải Yến - Trưởng Khoa Nhà nước và pháp luật Trường Chính trị Vũ Văn Hiếu tỉnh Quảng Ninh.
https://trungtambaotonditichquocgiacondao.vn/gioi-thieu/
Chú thích tài liệu tham khảo:
(1). Trung tâm Bảo tồn Di tích Quốc gia Côn Đảo (2025), Giới thiệu.
https://dsvh.gov.vn/di-tich-lich-su-nha-tu-con-dao-2956
(2), Cục Di sản văn hóa – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2026), Di tích lịch sử Nhà tù Côn Đảo.
(3), (4), (8), (10), Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
(5). Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2026), Quy định số 396-QĐ/TW ngày 06/01/2026 của Ban Bí thư về trường chính trị chuẩn.
(6), (9), Bộ Chính trị (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
(7). Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (2022), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XII, nhiệm kỳ 2022–2027.
Tài liệu tham khảo
(1). Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
(2). Bộ Chính trị (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
(3). Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.