Đơn vị cơ sở - "Pháo đài tiền tiêu" trên trận địa tư tưởng
Đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam là nơi trực tiếp quản lý con người, vũ khí, trang bị và là nơi tập trung đông đảo đoàn viên, thanh niên học tập, công tác, rèn luyện. Trên phương diện đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đơn vị cơ sở không chỉ là "nơi thực hiện", mà thực chất là khâu cụ thể hóa các chủ trương, chính sách thành hành động thực tế, là "pháo đài tiền tiêu" vừa phòng ngự từ sớm, từ xa, vừa trực tiếp tiến công trên trận địa tư tưởng, đặc biệt trong môi trường không gian mạng đang ngày càng phức tạp, đa tầng, đa chiều.
Ở cấp cơ sở, mọi nội dung lý luận, quan điểm của Đảng được cụ thể hóa thông qua học tập chính trị, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đơn vị, đối thoại dân chủ, công tác quản lý tư tưởng hằng ngày... Đây là quá trình "thẩm thấu" liên tục, chuyển hóa từ nhận thức lý luận thành niềm tin, từ niềm tin thành hành động tự giác. Khi bộ đội tiếp cận thông tin qua nhiều nguồn khác nhau, trong đó có không ít thông tin sai lệch, xuyên tạc, thì vai trò "lọc thông tin", "định hướng nhận thức" của đơn vị cơ sở càng trở nên đặc biệt quan trọng. Trong môi trường Quân đội, mọi hoạt động đều đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, sự chỉ huy thống nhất của người chỉ huy, do đó việc tổ chức lực lượng đấu tranh tư tưởng ở cơ sở cũng có ưu thế rõ rệt về tính kỷ luật, tính tổ chức và khả năng hiệp đồng.
(Các đơn vị cơ sở trong Quân đội là những “Pháo đài tiền tiêu” trên trận địa tư tưởng)
Với đặc thù đóng quân phân tán, gắn bó mật thiết với Nhân dân, cán bộ, chiến sĩ ở các đơn vị cơ sở thường xuyên tham gia công tác dân vận, giúp Nhân dân phát triển kinh tế, khắc phục hậu quả thiên tai, xây dựng cơ sở chính trị địa phương. Chính thông qua những hoạt động đó, hình ảnh, uy tín của Quân đội được khẳng định bằng hành động cụ thể, tạo dựng niềm tin vững chắc trong Nhân dân. Đây là yếu tố có ý nghĩa đặc biệt trong đấu tranh tư tưởng, bởi lẽ mọi luận điệu xuyên tạc, bôi nhọ nếu không có "điểm tựa thực tế" sẽ khó có sức lan tỏa. Đơn vị cơ sở còn là "mắt xích quyết định" bảo đảm tính liên thông, hiệu quả của toàn bộ thế trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội. Khi đơn vị cơ sở được xây dựng vững mạnh toàn diện, từ tổ chức đảng trong sạch vững mạnh, đội ngũ cán bộ có năng lực, phương pháp công tác khoa học, nền nếp chính quy, kỷ luật nghiêm thì sẽ hình thành một "pháo đài tư tưởng" có chiều sâu, có sức bền, đủ khả năng chống chịu và hóa giải các tác động tiêu cực trong mọi tình huống.
Thực tiễn đấu tranh ở đơn vị cơ sở trong Quân đội
Thời gian qua, hoạt động đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở các đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam đã được triển khai đồng bộ. Trên cơ sở quan triệt Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22-10-2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới; Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng… Nhận thức của cấp ủy, chỉ huy các cấp và cán bộ, chiến sĩ về vị trí, vai trò nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngày càng được nâng cao. Nhiều đơn vị cơ sở xác định đây nội dung quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ huy, gắn với nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện "Mẫu mực, tiêu biểu". Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng có bước đổi mới về nội dung và hình thức, bám sát tình hình thực tiễn, tăng cường đối thoại, định hướng, giải đáp những vấn đề nảy sinh, qua đó góp phần củng cố niềm tin, nâng cao "sức đề kháng" của quân nhân trước các quan điểm sai trái, thù địch.
Cùng với đó, tổ chức lực lượng đấu tranh trên không gian mạng từng bước được kiện toàn, phát huy vai trò của các tổ, nhóm nòng cốt và lực lượng chuyên trách. Nhiều đơn vị đã chủ động xây dựng các kênh thông tin nội bộ, trang, nhóm trên mạng xã hội, như: Cánh sóng; Hào khí Nam Tây Nguyên; Bản tin sao vàng; Việt Nam! Sức mạnh và trí tuệ… để cung cấp thông tin chính thống, lan tỏa nội dung tích cực, kịp thời phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc. Phương thức đấu tranh có sự chuyển biến từ bị động sang chủ động hơn; bước đầu hình thành thế trận tư tưởng gắn với không gian mạng ngay từ cơ sở. Đồng thời, công tác dân vận tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần củng cố mối quan hệ quân - dân, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời kỳ mới.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn đấu tranh ở các đơn vị cơ sở trong Quân đội cũng bộc lộ một số hạn chế đáng chú ý. Ở một số đơn vị, nhận thức về tính chất, mức độ nguy hiểm của các hoạt động chống phá trên không gian mạng chưa thật đầy đủ, còn biểu hiện chủ quan, xem nhẹ. Tổ chức lực lượng đấu tranh ở cấp cơ sở có nơi còn phân tán, thiếu chuyên sâu, kỹ năng sử dụng công nghệ, kỹ năng phân tích và phản bác thông tin của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ còn hạn chế. Phương thức đấu tranh đôi khi còn đơn điệu, chủ yếu mang tính phản ứng, chưa chủ động dẫn dắt dư luận, chưa tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ.
(Nội dung và hình thức đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở các đơn vị cơ sở trong Quân đội có nhiều đổi mới)
Những bài học rút ra từ thực tiễn đấu tranh
Từ quá trình tổ chức thực hiện, nhiều mô hình, cách làm hiệu quả đã được kiểm nghiệm, qua đó đúc rút những bài học có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Những bài học này không chỉ mang ý nghĩa tổng kết, mà còn là định hướng hành động có tính phương pháp luận nhằm xây dựng "lá chắn số" vững chắc từ cơ sở, cụ thể:
Một là, kiên định nền tảng tư tưởng, giữ vững "gốc rễ" nhận thức ở cơ sở. Kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng ở đơn vị cơ sở không chỉ là yêu cầu mang tính nguyên tắc, mà còn là điều kiện tiên quyết bảo đảm sự thống nhất về ý chí và hành động trong toàn đơn vị. Thực tiễn đấu tranh trên không gian mạng cho thấy, mọi biểu hiện dao động, lệch lạc về tư tưởng đều bắt nguồn từ nhận thức không đầy đủ, thiếu chiều sâu hoặc bị tác động bởi thông tin sai trái, xuyên tạc. Vì vậy, giữ vững "gốc rễ" nhận thức ở cơ sở chính là giữ vững trận địa tư tưởng từ bên trong, tạo nền tảng cho mọi hoạt động đấu tranh đạt hiệu quả bền vững. Kinh nghiệm này chỉ ra, các đơn vị cần duy trì nền nếp, nâng cao chất lượng giáo dục chính trị tư tưởng, bảo đảm tính hệ thống, tính thuyết phục và tính thực tiễn. Nội dung giáo dục phải bám sát tình hình mới, gắn lý luận với thực tiễn, giúp cán bộ, chiến sĩ hiểu đúng bản chất vấn đề, phân biệt rõ đúng - sai, thật - giả trong bối cảnh thông tin đa chiều. Cấp ủy, chỉ huy các cấp phải thực sự là trung tâm định hướng, nêu gương về lập trường, quan điểm và trách nhiệm chính trị. Khi "gốc rễ" nhận thức đã vững chắc, mỗi cán bộ, chiến sĩ sẽ hình thành "sức đề kháng tư tưởng" tự thân, đủ khả năng chủ động tiếp nhận, chọn lọc và xử lý thông tin, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở.
Hai là, lấy con người làm trung tâm, xây dựng bản lĩnh chính trị làm "cốt lõi". Trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, con người vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu, đồng thời là nhân tố quyết định hiệu quả. Thực tiễn ở các đơn vị cơ sở trong Quân đội cho thấy, mọi giải pháp về cơ chế, tổ chức hay công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi được "kích hoạt" bởi bản lĩnh chính trị vững vàng của cán bộ, chiến sĩ. Ngược lại, nếu "lõi cứng" này không được củng cố, thì dù phương tiện hiện đại đến đâu cũng khó ngăn chặn sự thẩm thấu của thông tin sai trái, thù địch. Vì vậy, lấy con người làm trung tâm, xây dựng bản lĩnh chính trị làm nền tảng là yêu cầu có tính nguyên tắc, mang ý nghĩa quyết định trực tiếp. Xây dựng bản lĩnh chính trị trước hết phải bắt đầu từ nâng cao chất lượng giáo dục lý luận, bồi dưỡng niềm tin và lý tưởng cách mạng, làm cho mỗi quân nhân thấm nhuần sâu sắc mục tiêu, con đường mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân đã lựa chọn. Trong bối cảnh thông tin đa chiều, yêu cầu không dừng lại ở "biết" mà phải tiến tới "hiểu sâu, tin chắc, hành động đúng". Do đó, cần kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục chính trị với rèn luyện thực tiễn, đưa cán bộ, chiến sĩ vào các tình huống cụ thể để nâng cao năng lực nhận diện, phân tích, phản biện và xử lý thông tin.
Ba là, chủ động nắm, dự báo và dẫn dắt thông tin, chuyển từ thế "bị động" sang "chủ động". Không gian mạng vận động nhanh, phi tuyến và có độ lan tỏa lớn, nắm chắc - dự báo đúng - xử lý kịp thời trở thành yêu cầu quyết định đối với hiệu quả đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở đơn vị cơ sở. Thực tiễn cho thấy, nơi nào còn tư duy "chờ xảy ra rồi xử lý", nơi đó dễ rơi vào thế bị động, lúng túng, thậm chí để hình thành "điểm nóng" tư tưởng trong đơn vị. Ngược lại, những đơn vị duy trì tốt chế độ nắm tình hình tư tưởng, quản lý thông tin đa nguồn, phân tích xu hướng và dự báo sớm đều giữ được ổn định, không bị bất ngờ trước các luồng thông tin xấu độc. Để chuyển từ thế "bị động" sang "chủ động", trước hết cần thiết lập cơ chế nắm bắt thông tin hai chiều, liên tục và có trọng tâm, qua đó sàng lọc, kiểm chứng và đánh giá mức độ tác động đối với tư tưởng cán bộ, chiến sĩ. Trên cơ sở đó, cấp ủy, chỉ huy phải tổ chức phân tích, dự báo theo kịch bản, xác định đúng vấn đề "nhạy cảm", "dễ bị lợi dụng" để chủ động phương án định hướng, không để khoảng trống thông tin bị lấp đầy bởi tin đồn, suy diễn.
Bốn là, tổ chức lực lượng linh hoạt, hiệp đồng chặt chẽ, phát huy sức mạnh tổng hợp. Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện hiện nay không còn là hoạt động đơn lẻ, tự phát, mà đòi hỏi tổ chức lực lượng khoa học, linh hoạt và hiệp đồng chặt chẽ ngay từ cấp cơ sở. Thực tiễn cho thấy, nơi nào biết kết hợp đúng - đủ - kịp thời giữa các lực lượng, ở đó hiệu quả đấu tranh được nâng lên rõ rệt; ngược lại, nếu phân tán, chồng chéo hoặc thiếu cơ chế phối hợp, sẽ làm giảm sức mạnh, thậm chí triệt tiêu lẫn nhau. Theo đó, cần xác lập cơ cấu lực lượng theo hướng "nòng cốt, rộng khắp, chuyên sâu". Lực lượng nòng cốt (các tổ, nhóm chuyên trách, kiêm nhiệm) phải thực sự tinh, gọn, có bản lĩnh chính trị vững vàng, am hiểu không gian mạng, có khả năng phân tích và phản bác sắc bén. Trên nền tảng đó, mở rộng sự tham gia của đông đảo cán bộ, chiến sĩ, tạo thành thế trận toàn đơn vị cùng tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng, mỗi người là một "điểm tựa" thông tin tích cực. Chú trọng xây dựng lực lượng chuyên sâu theo từng lĩnh vực (lý luận, pháp lý, truyền thông…), bảo đảm xử lý các vấn đề phức tạp với lập luận chặt chẽ, có sức thuyết phục cao.
Năm là, gắn chặt "trận địa số" với "trận địa lòng dân", lấy niềm tin làm nền tảng. Thực tiễn đấu tranh tư tưởng ở các đơn vị cơ sở trong Quân đội thời gian qua khẳng định: không thể tách rời không gian mạng khỏi đời sống xã hội, càng không thể bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng nếu thiếu nền tảng niềm tin của Nhân dân. Đối với các đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam, bài học có ý nghĩa cốt lõi là phải kết nối chặt chẽ "trận địa số" với "trận địa lòng dân", coi đây là hai mặt thống nhất, bổ trợ và gia cố lẫn nhau. Khi "lòng dân" vững, niềm tin bền, thì các thông tin xấu độc trên không gian mạng sẽ khó có môi trường để thẩm thấu và lan tỏa. Thông qua các hoạt động giúp dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, phòng, chống thiên tai, xây dựng nông thôn mới…, hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới được khẳng định bằng hành động cụ thể, tạo nên "bằng chứng sống" có sức thuyết phục cao nhất trước mọi luận điệu xuyên tạc. Mặt khác, cần phát huy vai trò của cán bộ, chiến sĩ trong việc lan tỏa thông tin tích cực, chuẩn mực ứng xử văn hóa trên không gian mạng, góp phần tạo dựng môi trường thông tin lành mạnh, mỗi thông tin chính xác được chia sẻ từ cơ sở sẽ là một "viên gạch" xây dựng niềm tin xã hội, đồng thời củng cố "lá chắn số" một cách bền vững.
Sáu là, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, quản lý chặt chẽ không gian mạng trong đơn vị. Trong môi trường Quân đội, kỷ luật là sức mạnh, kỷ cương là nền tảng bảo đảm mọi hoạt động đi vào nền nếp, hiệu quả. Trên trận địa tư tưởng, đặc biệt trong không gian mạng yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương càng trở nên cấp thiết. Thực tiễn cho thấy, những đơn vị duy trì nghiêm các quy định về sử dụng internet, mạng xã hội, bảo vệ bí mật quân sự, đồng thời làm tốt công tác giáo dục, quản lý con người, thì hạn chế tối đa nguy cơ lộ lọt thông tin, lan truyền nội dung sai trái, giữ vững ổn định tư tưởng nội bộ. Bài học rút ra là phải kết hợp chặt chẽ giữa "quản lý chặt" và "định hướng đúng". Quản lý chặt thể hiện ở việc xây dựng, bổ sung, hoàn thiện các quy chế, quy định cụ thể, rõ ràng; tổ chức quán triệt nghiêm túc; kiểm tra, giám sát thường xuyên; xử lý nghiêm minh các vi phạm, không có "vùng cấm", không có "ngoại lệ". Đây là cơ sở để hình thành ý thức tự giác, trách nhiệm cá nhân trong mỗi cán bộ, chiến sĩ khi tham gia không gian mạng. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát, bảo đảm kiểm soát hiệu quả nhưng không cứng nhắc, phù hợp với đặc thù hoạt động của đơn vị.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết, trong đó các đơn vị cơ sở giữ vai trò "pháo đài tiền tiêu". Mỗi cấp ủy, chỉ huy, mỗi cán bộ, chiến sĩ cần nâng cao bản lĩnh chính trị, chủ động nhận diện, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời phát huy vai trò nêu gương, lan tỏa thông tin tích cực, giữ nghiêm kỷ luật phát ngôn và sử dụng mạng xã hội. Xây dựng "lá chắn số" vững chắc từ cơ sở chính là góp phần bảo vệ Đảng, bảo vệ niềm tin của Nhân dân trong tình hình mới./.
Nhóm tác giả: Phạm Minh Thắng, Phạm Đại Nghĩa, Lê Thị Dung, Nguyễn Hoài Cẩm Tú, Đỗ Thị Hà