Diễn ra tại Hội trường C, chương trình có sự tham dự của các chuyên gia, giảng viên, đại biểu và đội ngũ học viên. Không chỉ là dịp ghi nhận kết quả của một khóa đào tạo chuyên sâu, sự kiện còn đặt ra vấn đề có ý nghĩa đối với thực hành y khoa hiện nay: với người mắc bệnh mạn tính, điều trị hiệu quả không chỉ là kéo dài sự sống mà còn phải giúp người bệnh sống tốt hơn trong từng giai đoạn của bệnh.
Khi điều trị không chỉ là chữa bệnh
Phát biểu tại buổi lễ, BSCKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, nhấn mạnh chăm sóc giảm nhẹ là một phần quan trọng của y đức và ngày càng trở thành cấu phần không thể thiếu trong chăm sóc người bệnh mắc bệnh nặng, bệnh mạn tính và bệnh ở giai đoạn cuối.
"Trong hành trình điều trị, bên cạnh những nỗ lực chữa bệnh, người bệnh còn cần được giảm bớt đau đớn, được lắng nghe, được nâng đỡ tinh thần và gìn giữ phẩm giá. Gia đình họ cũng cần sự hướng dẫn, sẻ chia để vững vàng đồng hành cùng người thân. Đó chính là ý nghĩa nhân văn sâu sắc mà chăm sóc giảm nhẹ mang lại", BSCKII Trần Văn Khanh chia sẻ.
Theo lãnh đạo Bệnh viện Lê Văn Thịnh, với người bệnh mạn tính, gánh nặng bệnh tật thường vượt xa những biểu hiện về thể chất. Các bệnh lý như bệnh thận mạn giai đoạn cuối, suy tim, suy gan hay bệnh phổi mạn tính tiến triển có thể kéo dài trong nhiều năm, đồng thời làm thay đổi khả năng lao động, đời sống gia đình, tâm lý và điều kiện kinh tế của người bệnh.
Đặc biệt, người bệnh thận mạn giai đoạn cuối phải đối diện với quá trình điều trị kéo dài, phụ thuộc vào lọc máu hoặc các phương thức điều trị thay thế thận, cùng những triệu chứng dai dẳng và những bất định về tương lai. Vì vậy, nếu chỉ tập trung vào chỉ số xét nghiệm, thuốc men hay kỹ thuật điều trị, nhu cầu thực sự của người bệnh vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ.
Chăm sóc giảm nhẹ hướng đến một cách tiếp cận khác: kiểm soát đau và các triệu chứng khó chịu, hỗ trợ tâm lý, xã hội, tinh thần, đồng thời hỗ trợ gia đình trong quá trình chăm sóc. Đây là quá trình đồng hành liên tục, có thể được triển khai song song với điều trị bệnh lý thay vì chỉ xuất hiện ở giai đoạn cuối đời.
Hợp tác liên ngành để chăm sóc toàn diện
Một trong những điểm nổi bật của chương trình đào tạo năm 2026 là tập trung vào mô hình Hợp tác liên ngành (Interprofessional Practice - IPP), qua đó thay đổi cách tiếp cận từ chăm sóc đơn ngành sang phối hợp nhiều chuyên môn quanh nhu cầu cụ thể của người bệnh.
Chương trình có tổng thời lượng 160 tiết, gồm 50 tiết lý thuyết, 100 tiết thực hành và 10 tiết tự học, với 25 bài giảng lý thuyết và 15 bài thực hành. Có 30 học viên đăng ký ban đầu, gồm 12 bác sĩ, 8 điều dưỡng, 1 bác sĩ Y học cổ truyền, 1 dược sĩ, 2 kỹ thuật y, 3 nhân viên công tác xã hội và 3 chuyên viên tâm lý.
Sự đa dạng về chuyên môn giúp khóa học mô phỏng gần hơn với thực tế chăm sóc người bệnh. Một trường hợp cụ thể có thể đồng thời cần bác sĩ kiểm soát bệnh lý, điều dưỡng theo dõi triệu chứng, dược sĩ hỗ trợ sử dụng thuốc an toàn, chuyên viên tâm lý hỗ trợ sức khỏe tinh thần và nhân viên công tác xã hội kết nối các nguồn lực hỗ trợ.
Theo hướng này, người bệnh không còn được nhìn nhận đơn thuần dưới góc độ một chẩn đoán y khoa mà trở thành trung tâm của một kế hoạch chăm sóc tổng thể.
Chương trình cũng chú trọng các phương pháp đào tạo thực hành như đóng vai tình huống, thảo luận ca bệnh, thực hành các công cụ giao tiếp liên ngành AIDET, SBAR, CUS và kiến tập lâm sàng tại Khoa Lão - Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh.
Sau quá trình đào tạo, 26 học viên đạt các tiêu chí đầu ra và được cấp giấy chứng nhận. Mỗi chứng chỉ vì thế không chỉ ghi nhận kết quả học tập mà còn gắn với một cam kết nghề nghiệp mới: đưa kiến thức, kỹ năng chăm sóc giảm nhẹ vào thực hành hằng ngày.
Từ kỹ năng chuyên môn đến sự đồng hành với người bệnh
Điểm đáng chú ý của chương trình là người học không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn mà còn được đặt vào những tình huống đòi hỏi kỹ năng giao tiếp và ứng xử.
Thông báo tin xấu, trao đổi về mục tiêu điều trị, thảo luận kế hoạch chăm sóc tương lai hay hỗ trợ gia đình trước những thay đổi của bệnh đều là những công việc đòi hỏi nhân viên y tế vừa có kiến thức, vừa có khả năng lắng nghe và thấu cảm.
Đây cũng là những kỹ năng có ý nghĩa đặc biệt trong chăm sóc người bệnh mắc bệnh mạn tính. Khi bệnh kéo dài, mục tiêu điều trị có thể thay đổi theo từng giai đoạn. Có thời điểm ưu tiên là kiểm soát bệnh; ở một giai đoạn khác, ưu tiên có thể chuyển sang giảm triệu chứng, duy trì khả năng tự chăm sóc, hạn chế các can thiệp không cần thiết và bảo đảm người bệnh được tôn trọng những mong muốn của mình.
Với gia đình, chăm sóc giảm nhẹ cũng đóng vai trò quan trọng. Người thân của bệnh nhân mạn tính thường phải đối mặt với áp lực chăm sóc kéo dài, thay đổi sinh hoạt, chi phí điều trị và những lo lắng về diễn tiến bệnh. Khi được cung cấp thông tin và hướng dẫn phù hợp, gia đình có thể trở thành một phần tích cực của đội ngũ chăm sóc thay vì đơn độc đối diện với gánh nặng bệnh tật.
Dấu ấn của hợp tác học thuật và quốc tế
Chương trình đào tạo được triển khai với sự phối hợp chuyên môn giữa Bệnh viện Lê Văn Thịnh, Bộ môn Y Đức - Y học xã hội - Chăm sóc giảm nhẹ, Trường Y - Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Hội Y học Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam và Quỹ ASIF (Australasia Social Impact Foundation).
Sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế góp phần mở rộng góc nhìn về chăm sóc giảm nhẹ, đồng thời tạo điều kiện để đội ngũ y tế tiếp cận các phương pháp đào tạo và thực hành phù hợp với xu hướng y khoa hiện đại.
Tinh thần xuyên suốt được nhấn mạnh là chăm sóc giảm nhẹ không phải một lĩnh vực chỉ dành cho giai đoạn cuối đời. Đây là phương thức tiếp cận có thể được tích hợp sớm trong quá trình điều trị bệnh nặng, giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng, duy trì chất lượng cuộc sống và có thêm sự hỗ trợ về tâm lý, xã hội.
Từ một khóa đào tạo đến mạng lưới chăm sóc
Lễ trao chứng chỉ tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh vì vậy không đơn thuần là điểm kết thúc của một khóa học. Đây được xem là bước khởi đầu cho quá trình đưa chăm sóc giảm nhẹ trở thành một phần thường quy trong hoạt động khám, chữa bệnh.
Bệnh viện định hướng từng bước lồng ghép chăm sóc giảm nhẹ vào các khoa, phòng; tăng cường phối hợp giữa chuyên khoa Thận nhân tạo, Nội thận với các bộ phận liên quan; đồng thời kết nối với mạng lưới y tế cơ sở nhằm bảo đảm tính liên tục trong chăm sóc.
Việc nhận diện sớm nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ có thể giúp người bệnh được hỗ trợ ngay khi xuất hiện các triệu chứng và vấn đề ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sống, thay vì chờ đến giai đoạn bệnh chuyển nặng.
Thực tế triển khai vẫn còn không ít thách thức, từ nhân lực chuyên sâu, cơ chế phối hợp liên ngành, tiếp cận thuốc giảm đau opioid đến cơ chế chi trả bảo hiểm y tế đối với một số dịch vụ chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, việc Bộ Y tế ban hành Khung hướng dẫn chăm sóc giảm nhẹ theo Quyết định 183/2022 đã tạo cơ sở quan trọng để các cơ sở y tế từng bước xây dựng và phát triển mô hình phù hợp.
Trong bối cảnh bệnh không lây nhiễm và các bệnh mạn tính ngày càng tạo gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế, chăm sóc giảm nhẹ càng có ý nghĩa. Thành công của điều trị không chỉ được đo bằng số năm người bệnh sống thêm, mà còn bằng việc họ sống những năm tháng ấy như thế nào.
Từ một cơn đau được kiểm soát, một nỗi lo được lắng nghe, một gia đình được hướng dẫn đúng cách đến một mong muốn cuối đời được tôn trọng, chăm sóc giảm nhẹ đang đưa y học trở về với giá trị cốt lõi: chữa bệnh bằng tri thức và chăm sóc con người bằng sự thấu cảm.
Với định hướng "Trao trọn niềm tin, trao trọn trái tim", Bệnh viện Lê Văn Thịnh đang từng bước khẳng định một quan niệm nhân văn trong thực hành y khoa: khi không thể thay đổi hoàn toàn diễn tiến của bệnh, người thầy thuốc vẫn có thể làm rất nhiều điều để giảm đau đớn, nâng đỡ tinh thần và giúp người bệnh giữ được phẩm giá trong suốt hành trình điều trị.
Tấn Tài