Đặt vấn đề
Đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị là tất yếu khách quan, bởi nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn của học viên luôn vận động phát triển, đòi hỏi phải thường xuyên đổi mới. Quá trình đổi mới cần được tiến hành trên cơ sở kế thừa những kết quả đã đạt được, đồng thời điều chỉnh, bổ sung và phát triển toàn diện nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ, việc đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị có ý nghĩa quan trọng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
2. Nội dung nghiên cứu
Trong hệ thống giáo dục, đào tạo của Quân đội nhân dân Việt Nam, Trường Sĩ quan Chính trị giữ vai trò trung tâm trong đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội - lực lượng nòng cốt trực tiếp tiến hành công tác đảng, công tác chính trị ở cơ sở. Trong đó, năng lực công tác đoàn của học viên không chỉ là một bộ phận cấu thành quan trọng của năng lực công tác đảng, công tác chính trị mà còn là điều kiện bảo đảm để cán bộ chính trị tương lai tổ chức, dẫn dắt phong trào thanh niên, xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, góp phần củng cố trận địa tư tưởng trong đơn vị.
Thực tiễn cho thấy Đảng ủy Ban Giám hiệu Nhà trường, cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì các cấp, cơ quan chức năng trong Nhà trường luôn xác định đúng vị trí, vai trò của bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên, nhờ đó hoạt động bồi dưỡng luôn được quan tâm, tạo điều kiện, tiến hành linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với đặc điểm của từng đơn vị; kết quả kỹ năng, nghiệp vụ công tác đoàn của học viên ngày càng được nâng lên. Tuy nhiên, việc đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên còn tồn tại những hạn chế nhất định, nội dung chưa toàn diện, hình thức, biện pháp bồi dưỡng chưa rõ nét, đa dạng.
Trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, công tác giáo dục, đào tạo nói chung và bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên nói riêng cần phải được nâng cao toàn diện cả về nội dung và phương pháp. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, nhất là các thành tựu về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo… đang tạo ra cả thời cơ lẫn thách thức đối với công tác đoàn trong quân đội. Điều này đòi hỏi hoạt động bồi dưỡng phải đổi mới mạnh mẽ, giúp học viên có khả năng thích ứng, ứng dụng công nghệ vào tổ chức hoạt động Đoàn; nâng cao năng lực tuyên truyền, giáo dục và định hướng tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên trong môi trường số.
Hiện nay, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của Nhà trường đã có bước phát triển mạnh mẽ; với phương châm "Chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị" không chỉ thể hiện quyết tâm đổi mới của Nhà trường trong nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội, mà còn đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện toàn diện mọi mặt của hoạt động giáo dục, đào tạo, trong đó có bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên. Do đó, để đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay cần thực hiện tốt các yêu cầu sau:
Một là, đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay phải quán triệt, nắm vững các quan điểm của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về hoạt động công tác đoàn và phong trào thanh niên.
Đây là yêu cầu có tính nguyên tắc, giữ vai trò định hướng xuyên suốt trong quá trình đổi mới, bảo đảm hoạt động bồi dưỡng luôn đúng định hướng chính trị của Nhà trường đào tạo cán bộ chính trị. Nội dung bồi dưỡng phải gắn chặt với mục tiêu đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội, làm rõ vai trò của tổ chức đoàn trong tiến hành công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở. Đồng thời, cần cập nhật những nội dung mới về xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số.
Trong điều kiện của Trường Sĩ quan Chính trị, việc quán triệt cần được thực hiện thông qua các môn học lý luận chính trị, hoạt động giáo dục chính trị, sinh hoạt đoàn và thực tiễn rèn luyện của học viên. Cùng với đó, chú trọng gắn nội dung bồi dưỡng với truyền thống Nhà trường, truyền thống Quân đội, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của học viên trong vai trò cán bộ chính trị tương lai.
Đồng thời, cần đổi mới phương pháp truyền đạt theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học viên, kết hợp giữa giảng dạy với trao đổi, tranh luận và xử lý tình huống. Việc đưa các vấn đề thời sự, các tình huống thực tiễn công tác đoàn trong đơn vị vào nội dung bồi dưỡng sẽ giúp học viên hiểu sâu, nhớ lâu và vận dụng linh hoạt. Qua đó, hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học và bản lĩnh chính trị vững vàng cho học viên.
Hai là, đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay phải luôn đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì các cấp trong Nhà trường.
Đặc thù của Trường Sĩ quan Chính trị là môi trường đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội, vì vậy mọi hoạt động, trong đó có bồi dưỡng năng lực công tác đoàn, đều phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy, tổ chức đảng. Việc đổi mới cần được cụ thể hóa trong nghị quyết lãnh đạo của các cấp ủy, kế hoạch công tác của cơ quan chính trị và chương trình hành động của các khoa giáo viên, đơn vị quản lý học viên.
Đồng thời, cần phát huy vai trò nòng cốt của cơ quan chính trị, sự phối hợp chặt chẽ giữa các khoa chuyên ngành công tác đảng, công tác chính trị với đơn vị quản lý học viên trong tổ chức bồi dưỡng. Cán bộ chủ trì các cấp phải trực tiếp định hướng, kiểm tra, hướng dẫn và uốn nắn kịp thời quá trình thực hiện.
Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp liên thông, đồng bộ giữa các lực lượng trong Nhà trường, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nội dung bồi dưỡng. Công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả phải được tiến hành thường xuyên, gắn với tiêu chí cụ thể, thiết thực. Đồng thời, chú trọng phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, giảng viên trong tham gia tổ chức hoạt động đoàn, tạo sức lan tỏa tích cực đối với học viên.
Ba là, đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay phải hướng vào xây dựng bản lĩnh chính trị, phẩm chất và năng lực toàn diện của cán bộ, đoàn viên đáp ứng yêu cầu xây dựng chi đoàn vững mạnh trong môi trường quân đội.
Xuất phát từ mục tiêu đào tạo của Nhà trường, học viên sau khi tốt nghiệp phải có đủ phẩm chất, năng lực tiến hành công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở, trong đó năng lực công tác đoàn giữ vị trí quan trọng. Vì vậy, nội dung bồi dưỡng cần tập trung xây dựng bản lĩnh chính trị kiên định, phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống mẫu mực và tinh thần trách nhiệm cao cho học viên.
Đồng thời, chú trọng rèn luyện năng lực tổ chức sinh hoạt đoàn, kỹ năng tuyên truyền, giáo dục, quản lý đoàn viên và xây dựng tập thể đoàn kết, thống nhất. Trong điều kiện hiện nay, cần tăng cường bồi dưỡng khả năng đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nhất là trên không gian mạng.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tổ chức các hoạt động thực tiễn như diễn tập công tác đảng, công tác chính trị, xử lý tình huống giả định trong công tác đoàn để học viên được "thực hành trong môi trường gần thực tế". Đồng thời, chú trọng rèn luyện phương pháp, tác phong công tác khoa học, sâu sát cơ sở, gần gũi quần chúng. Qua đó, giúp học viên không chỉ vững về nhận thức mà còn thành thạo về kỹ năng, sẵn sàng đảm nhiệm tốt chức trách khi ra trường.
Bốn là, đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay phải bám sát nội dung hoạt động của đoàn cấp trên, gắn với nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của Nhà trường và đặc điểm của các đơn vị quản lý học viên.
Trong môi trường Trường Sĩ quan Chính trị, hoạt động Đoàn không tách rời nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và rèn luyện học viên. Vì vậy, việc đổi mới phải bám sát định hướng của tổ chức Đoàn cấp trên trong Quân đội, đồng thời cụ thể hóa phù hợp với mục tiêu, yêu cầu đào tạo cán bộ chính trị. Nội dung bồi dưỡng cần gắn với chương trình đào tạo, kế hoạch học tập, rèn luyện và các phong trào thi đua của Nhà trường.
Bên cạnh đó, cần căn cứ vào đặc điểm từng khóa học, từng đối tượng học viên để xây dựng nội dung, hình thức bồi dưỡng phù hợp, tránh dàn trải, hình thức. Việc tổ chức các hoạt động như diễn đàn thanh niên, hội thi cán bộ đoàn, thực hành công tác đoàn tại đơn vị cơ sở cần được đẩy mạnh.
Ngoài ra, cần tăng cường khảo sát, đánh giá nhu cầu, năng lực thực tiễn của học viên để điều chỉnh nội dung bồi dưỡng linh hoạt, sát thực tiễn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, nền tảng số trong tổ chức hoạt động Đoàn cũng cần được quan tâm nhằm nâng cao tính hấp dẫn, hiệu quả. Qua đó, bảo đảm hoạt động bồi dưỡng vừa thống nhất về định hướng, vừa linh hoạt, sáng tạo trong môi trường đào tạo đặc thù của Nhà trường.
Năm là, đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay phải gắn với chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và xây dựng môi trường hoạt động Đoàn trên không gian mạng.
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số đang tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có công tác đoàn trong Quân đội. Vì vậy, đổi mới hoạt động bồi dưỡng cần hướng tới trang bị cho học viên năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng hiệu quả các nền tảng số trong tổ chức, điều hành và triển khai hoạt động Đoàn. Nội dung bồi dưỡng cần bổ sung kiến thức, kỹ năng về truyền thông số, tuyên truyền trên không gian mạng, quản trị thông tin và định hướng dư luận trong môi trường số.
Trong điều kiện của Trường Sĩ quan Chính trị, việc ứng dụng công nghệ cần được lồng ghép vào quá trình dạy học, sinh hoạt đoàn và các hoạt động ngoại khóa, tạo môi trường học tập hiện đại, tương tác cao. Đồng thời, chú trọng xây dựng các mô hình "chi đoàn số", diễn đàn thanh niên trực tuyến, các sản phẩm truyền thông số mang tính giáo dục chính trị, tư tưởng. Đây là cơ sở để học viên rèn luyện kỹ năng tổ chức hoạt động Đoàn trong điều kiện mới, phù hợp với thực tiễn đơn vị sau khi ra trường.
Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực nhận diện, phòng ngừa và đấu tranh với thông tin xấu độc, quan điểm sai trái trên không gian mạng cho học viên. Việc kết hợp giữa giáo dục chính trị với rèn luyện kỹ năng số sẽ giúp học viên vừa vững vàng về bản lĩnh, vừa chủ động, linh hoạt trong tổ chức hoạt động Đoàn. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị trẻ có tư duy hiện đại, khả năng thích ứng nhanh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện chuyển đổi số của Quân đội hiện nay.
3. Kết luận
Đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng năng lực công tác đoàn cho học viên ở Trường Sĩ quan Chính trị là yêu cầu khách quan, cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao chất lượng công tác đoàn trong Nhà trường mà còn góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Quá trình đổi mới cần được tiến hành đồng bộ, toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm sự lãnh đạo chặt chẽ của cấp ủy, tổ chức đảng; phát huy vai trò của các lực lượng; đồng thời bám sát thực tiễn và yêu cầu nhiệm vụ. Chỉ khi thực hiện tốt các yêu cầu này, hoạt động bồi dưỡng năng lực công tác đoàn mới thực sự trở thành động lực quan trọng góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị vừa "hồng" vừa "chuyên", đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Thiếu tá Nguyễn Sỹ Huấn
Hệ 2, Trường Sĩ quan Chính trị (Bộ Quốc Phòng)
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị, Kết luận số 166-KL/TW ngày 25/7/2025"về nâng cao hiệu quả thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong tình hình mới", Hà Nội, 2025.
2. Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị lần thứ XI nhiệm kỳ 2025 - 2030, Hà Nội, 2025.
3. Tổng cục Chính trị, Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Nhiệm kỳ 2025 - 2030, Nxb Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 2025.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.