Trên cơ sở phân tích thực trạng, bài viết đề xuất các yêu cầu cơ bản như: giữ vững sự lãnh đạo của cấp ủy cấp trên, bám sát mục tiêu đào tạo, phát huy sức mạnh tổng hợp và đề cao vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên. Qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và xây dựng tổ chức đảng vững mạnh. Những nội dung này góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà trường và Quân đội trong tình hình mới.
1. Đặt vấn đề
Chi bộ đại đội học viên ở Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị giữ vị trí trực tiếp lãnh đạo, tổ chức và quản lý toàn diện quá trình học tập, rèn luyện của học viên. Năng lực lãnh đạo của chi bộ không chỉ quyết định chất lượng thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo mà còn là môi trường thực tiễn quan trọng để học viên học tập, rèn luyện phương pháp, tác phong công tác đảng, công tác chính trị. Đồng thời, đây là "khâu nối" chuyển hóa mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường thành phẩm chất, năng lực cụ thể của người học. Vì vậy, nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên là yêu cầu mang tính nền tảng, có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị trong Quân đội hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
Thực tiễn những năm qua cho thấy, phần lớn các chi bộ đại đội học viên trong Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị đã được quan tâm xây dựng, củng cố và phát huy vai trò lãnh đạo. Nhiều chi bộ đã thể hiện rõ vị trí trung tâm đoàn kết, phát huy được trí tuệ tập thể, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị trung tâm. Tuy nhiên, một bộ phận chi bộ đại đội học viên vẫn còn hạn chế về tư duy lãnh đạo, chậm đổi mới phương pháp sinh hoạt, kỹ năng cụ thể hóa nghị quyết lãnh đạo vào thực tiễn. Một số chi bộ còn biểu hiện hình thức, hành chính hóa trong quá trình thực hiện nhiệm vụ; vai trò nêu gương của đảng viên chưa rõ nét; công tác kiểm tra, giám sát còn thiếu chiều sâu. Những hạn chế này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng đào tạo, rèn luyện học viên và năng lực lãnh đạo chung của Đảng bộ Nhà trường.
Trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và nhiệm vụ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong các nhà trường quân đội, việc nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên ở Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay trở thành yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị trong tình hình mới. Do đó, để nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên ở Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay phải thực hiện tốt các yêu cầu sau:
Một là, nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên phải giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng ủy Nhà trường và Đảng ủy tiểu đoàn quản lý học viên.
Đây là yêu cầu quan trọng hàng đầu, xuyên suốt trong quá trình nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên. Bởi sự lãnh đạo của Đảng ủy Nhà trường và Đảng ủy tiểu đoàn chính là "kim chỉ nam" định hướng toàn bộ hoạt động của chi bộ. Mặt khác, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ đại đội học viên không tồn tại biệt lập mà luôn đặt trong một chỉnh thể thống nhất hệ thống tổ chức đảng ở Nhà trường. Do đó, mọi chủ trương, biện pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên phải quán triệt, cụ thể hóa một cách sáng tạo, sát đúng các chỉ thị, nghị quyết, kết luận của Đảng ủy Nhà trường, Đảng ủy tiểu đoàn vào thực tiễn đơn vị.
Quán triệt yêu cầu này, đòi hỏi các chủ thể phải lấy nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng ủy Nhà trường, Đảng ủy tiểu đoàn làm cơ sở, tiền đề để xác định nội dung, biện pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên. Quá trình lãnh đạo, các chi bộ phải quán triệt, cụ thể hóa nghị quyết, chỉ thị, kết luận của cấp ủy cấp trên, đồng thời thực hiện nghiêm nền nếp, chế độ báo cáo, xin ý kiến, nhất là trong lãnh đạo các nhiệm vụ mới, khó khăn, phức tạp. Cùng với đó, phải kiên quyết chống tư tưởng rập khuôn, máy móc làm triệt tiêu sự sáng tạo trong đổi mới nội dung, biện pháp lãnh đạo và nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên.
Đối với Đảng ủy Nhà trường và Đảng ủy tiểu đoàn, cần không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng sâu sát, cụ thể, hướng về cơ sở; xác định rõ các mối quan hệ công tác; phân công trách nhiệm cho cấp ủy viên trong theo dõi, giúp đỡ, kiểm tra, giám sát hoạt động nâng cao năng lực lãnh đạo và hoạt động lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên.
Hai là, nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên phải bám sát mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường.
Đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc, bảo đảm tính hướng đích hoạt động nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên bởi giáo dục, đào tạo là nhiệm vụ chính trị trung tâm của chi bộ đại đội học viên, do đó năng lực lãnh đạo của chi bộ được nâng cao không chỉ góp phần xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh mà còn trực tiếp thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường. Mặt khác, đa số học viên sau khi ra trường sẽ phát triển trở thành những người chủ trì về chính trị ở đơn vị cơ sở, trực tiếp tổ chức và chịu trách nhiệm về các mặt hoạt động công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị, trong đó có hoạt động lãnh đạo của chi bộ, do đó hoạt động nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên trở thành bài học thực tiễn sinh động để học viên học tập.
Thực hiện yêu cầu này, đòi hỏi quá trình nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên phải hướng trọng tâm vào nâng cao năng lực lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, nhất là nhiệm vụ giáo dục và đào tạo. Xác định rõ đặc thù từng đối tượng học viên, từng năm học để có chủ trương, biện pháp lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ sát đúng. Mặt khác, phải biến hoạt động lãnh đạo của chi bộ thành bài học thực hành cho học viên. Các khâu, các bước trong quy trình lãnh đạo phải được thực hiện mô phạm, chuẩn mực để học viên đối chiếu, so sánh với kiến thức lý luận được trang bị, rút ra cái phổ biến và đặc thù trong từng hoạt động. Vai trò, trách nhiệm và sự phối hợp của các chủ thể trong quá trình nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên phải được thể hiện rõ nét để học viên có thể nắm bắt, vận dụng vào nâng cao năng lực lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng nơi học viên công tác sau khi tốt nghiệp.
Bám sát mục tiêu, yêu cầu đào tạo không có nghĩa là trang bị kiến thức đơn thuần mà quá trình nâng cao năng lực của chi bộ phải là quá trình bồi dưỡng, rèn luyện bản lĩnh chính trị, tính kỷ luật, phương pháp, tác phong công tác cho đảng viên, học viên theo các tiêu chí đánh giá năng lực thực hành của học viên ở từng năm học để học viên đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo, đồng thời trực tiếp nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên, yếu tố then chốt để nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ.
Ba là, nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên ở Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị phải phát huy sức mạnh tổng hợp của các chủ thể, lực lượng tham gia
Đây là yêu cầu mang tính khách quan bởi nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên ở Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị là hoạt động có sự tham gia của nhiều chủ thể, lực lượng, trong đó mỗi chủ, lực lượng thể có vị trí, vai trò, trách nhiệm, chức năng, nhiệm vụ riêng nhưng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Do đó phát huy sức mạnh tổng hợp của các chủ thể, lực lượng sẽ tạo sự tương hỗ lẫn nhau trong quá trình nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên.
Để thực hiện tốt yêu cầu này, trước hết phải phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng chủ thể, lực lượng, bảo đảm cho các chủ thể phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm trong quá trình nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên, tránh tình trạng bỏ sót việc hoặc chồng chéo trong thực hiện. Điều này đòi hỏi cấp ủy, tổ chức đảng các cấp cần thực hiện tốt chức năng lãnh đạo bằng việc ban hành các chỉ thị, nghị quyết liên quan đến nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ sát thực tiễn, có tính khả thi. Trên cơ sở đó, chỉ huy các cấp phải cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch và thực hiện tốt chức năng chỉ đạo, triển khai thực hiện. Phòng Chính trị và các cơ quan liên quan cần tích cực, chủ động tham mưu cho Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường trong việc ban hành các chỉ thị, nghị quyết, chương trình, kế hoạch hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, nhất là hoạt động lãnh đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng; hướng dẫn, kiểm tra, giúp đỡ hoạt động lãnh đạo của các đảng ủy tiểu đoàn, chi bộ đại đội.
Tổ chức Đoàn các cấp và Hội đồng quân nhân phải làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục nhiệm vụ chính trị của tiểu đoàn, đại đội; lôi cuốn, thu hút học viên khắc phục khó khăn, hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ của đơn vị; phát huy trí tuệ tập thể trong xây dựng chương trình hành động, biến nghị quyết, kết luận của đảng ủy tiểu đoàn, chi bộ đại đội, chương trình, kế hoạch của chỉ huy từng bước được hiện thực hóa.
Bốn là, nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên ở Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị phải gắn liền với phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là bí thư, phó bí thư chi bộ.
Đây là yêu cầu quan trọng thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên với vai trò, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Theo đó, vai trò tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là bí thư, phó bí thư chi bộ được phát huy sẽ là nền tảng, cơ sở để nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ, ngược lại năng lực lãnh đạo của chi bộ được nâng lên sẽ là tạo ra động lực, yêu cầu đối với cán bộ, đảng viên phải nêu gương trong thực hiện nhiệm vụ.
Thực hiện yêu cầu này đòi hỏi trước hết các đồng chí bí thư, phó bí thư chi bộ phải quán triệt sâu sắc Quy định số 08-QĐi/TW ngày 25/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là ủy viên Bộ Chính trị, ủy viên Ban Bí thư, ủy viên Ban Chấp hành Trung ương. Các đồng chí bí thư, phó bí thư chi bộ phải thực sự là tấm gương về lập trường tư tưởng, bản lĩnh chính trị, lối sống và năng lực, phương pháp, tác phong công tác. Đặc biệt, sự nêu gương của bí thư, phó bí thư chi bộ trong những thời điểm khó khăn, vất vả như diễn tập, huấn luyện dã ngoại là minh chứng cho năng lực lãnh đạo của chi bộ.
Do đặc thù ở đại đội học viên, nhất là đại đội học viên từ năm thứ 3 trở đi có tỷ lệ đảng viên thường chiếm số lượng đông đảo, do đó năng lực lãnh đạo của chi bộ chỉ được phát huy tối đa khi mỗi đảng viên thực sự là một hạt nhân chính trị ở các tổ đảng, tiểu đội. Yêu cầu đặt ra là từng đảng viên phải tự giác đi đầu trong học tập, rèn luyện, nghiên cứu khoa học; kiên quyết đấu tranh, bảo vệ cái đúng, uốn nắn cái sai, lệch lạc, là cầu nối truyền tải sinh động nghị quyết của chi bộ đến từng quần chúng học viên.
Phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên không có nghĩa là cán bộ, đảng viên không bao giờ mắc sai lầm, khuyết điểm mà khi có sai lầm, khuyết điểm mỗi cán bộ, đảng viên phải tự nhận thức, tự soi, tự sửa để hoàn thiện bản thân. Trong chi bộ phải thực sự dân chủ, ở đó cấp trên mạnh dạn tự phê bình trước cấp dưới, cán bộ, đảng viên phải lắng nghe ý kiến góp ý của quần chúng. Việc nghiêm khắc cử lý cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật không làm suy giảm uy tín của chi bộ đại đội học viên mà ngược lại càng củng cố tính nghiêm minh, làm cho năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ được nâng lên.
3. Kết luận
Nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ đại đội học viên ở Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng giáo dục, đào tạo của Nhà trường. Việc thực hiện đồng bộ các yêu cầu nêu trên sẽ góp phần xây dựng chi bộ trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng. Qua đó, trực tiếp nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới.
Thượng uý Lê Trung Hiếu
Hệ 2 - Trường Sĩ quan Chính trị (Bộ Quốc Phòng)
Tài liệu tham khảo:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, II, Nxb Chính trị Quốc gia sự thật, Hà Nội, 2026.
2. Đảng ủy Trường Sĩ quan Chính trị, Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2025 - 2026, Hà Nội, 2025.
3. Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo trong Quân đội, Hà Nội, 2022.