Cắt tỉa là một phương pháp tuyệt vời để giữ cho cây trồng luôn ở trạng thái tốt nhất, với mục tiêu chính là loại bỏ những cành gỗ đã chết, đang chết hoặc bị bệnh nhằm khuyến khích cây phát triển mạnh mẽ. Do hầu hết các loài cây thân gỗ bước vào giai đoạn ngủ đông trong mùa đông, cùng với nhiều loại bệnh và sâu hại cũng tạm thời ngừng hoạt động, việc cắt tỉa trong những tháng lạnh giúp ngăn ngừa nhiễm trùng ở cây và bụi cây vừa được cắt.
Trong bài viết trên blog tháng Hai của mình, Monty Don, nhà làm vườn, phát thanh viên và nhà văn người Anh, nổi tiếng nhất với vai trò người dẫn chương trình chính của loạt phim truyền hình về làm vườn của BBC, Gardeners' World, đã đưa ra những lời khuyên vô cùng giá trị về việc cắt tỉa các loại cây cụ thể. Chuyên gia làm vườn viết: "Việc cắt tỉa nên được hoàn thành, dù là với hoa hồng, cây ăn quả hay việc cắt tỉa khắc phục cho những hàng rào hoặc bụi cây phát triển quá mức. Có rất nhiều công việc cắt tỉa có thể thực hiện vào tháng Hai…"
Khi nói đến việc cắt tỉa, Monty nhấn mạnh rằng người làm vườn nên "luôn luôn" sử dụng dụng cụ thật sắc bén. Ông giải thích: "Điều này không chỉ giúp công việc dễ dàng hơn rất nhiều, mà còn tạo ra những vết cắt sạch sẽ hơn và vì thế gây ít tổn hại cho cây hơn. Dụng cụ sắc bén cũng an toàn hơn rất nhiều."
Ảnh minh hoạ
1. Hoa hồng
Bất chấp những quan niệm sai lầm phổ biến về việc cắt tỉa hoa hồng, Monty làm rõ rằng tất cả chúng đều là những bụi cây khỏe, "có thể chịu được sự cắt xén mạnh tay từ bất cứ thứ gì", từ kéo cắt cành cho đến máy cắt, và vẫn có thể phục hồi tốt. Tuy nhiên, vẫn có "ba điều cần lưu ý" khi cắt tỉa hoa hồng.
Theo Monty, hoa hồng "chỉ cần cắt tỉa rất ít", và việc cắt nhanh bằng máy cắt hàng rào đã được chứng minh là "rất hiệu quả". Ông nói tiếp: "Tôi cắt tỉa cây của mình vào mùa đông và đầu mùa xuân bằng cách loại bỏ những cành mọc quá dài, cành bị hư hại hoặc giao chéo nhau, rồi để nguyên như vậy. Cũng có lý do hợp lý để thực hiện việc này vào cuối mùa hè hoặc đầu mùa thu."
Riêng với hoa hồng leo, Monty lưu ý loại này có thể được chia thành hai nhóm riêng biệt. Nhóm thứ nhất là hoa hồng leo thực thụ, thường có những bông hoa lớn đơn lẻ và ra hoa từ đầu mùa hè cho đến tận mùa thu.
Monty gợi ý: "Những loại này nên được cắt tỉa vào mùa thu hoặc mùa đông, với mục tiêu duy trì một bộ khung gồm các cành dài được uốn và buộc theo chiều ngang, từ đó các cành bên mọc ra. Những cành bên này sẽ mang hoa trên các chồi mới phát triển vào mùa xuân. Lý tưởng nhất là mỗi năm loại bỏ khoảng một phần ba cây – những cành già nhất và nhiều gỗ nhất – để cây liên tục được trẻ hóa."
Nhóm thứ hai bao gồm các giống hồng leo tỏa nhánh (ramblers), cho các chùm hoa nhỏ và chỉ nở một lần vào giữa mùa hè. Chuyên gia khuyên rằng: "Những loại này hầu như không cần cắt tỉa, nhưng nên được uốn và cắt ngay sau khi ra hoa, vì hoa chủ yếu mọc trên các cành phát triển vào cuối mùa hè."
2. Cây hoa ông lão (Clematis)
Monty cho biết tất cả các giống hoa ông lão nở muộn đều có thể được cắt tỉa mạnh từ giữa tháng Hai trở đi. Nhóm này bao gồm clematis jackmanii, clematis viticella, Gypsy Queen, Hagley Hybrid, Perle d'Azur và Ville de Lyon.
Monty giải thích: "Tất cả chúng đều ra hoa trên các chồi mọc vào mùa xuân, vì vậy toàn bộ phần sinh trưởng của năm trước nên được loại bỏ ngay bây giờ. Tôi luôn cắt xuống còn khoảng 60 cm so với mặt đất, để lại ít nhất hai cặp chồi khỏe mạnh."
3. Cây mật mông hoa (Buddleia)
Theo chuyên gia, tháng Hai là "thời điểm tốt nhất để cắt tỉa cây mật mông hoa", buddleia davidii.
Vì cây ra hoa trên các chồi mới, việc cắt tỉa mạnh vào thời điểm này, khi cây bắt đầu sinh trưởng, sẽ "kích thích chồi mới và cho nhiều hoa hơn".
Nếu cây mọc tự do trong không gian mở, Monty gợi ý có thể cắt tỉa rất sâu, chỉ để lại hai hoặc ba cụm chồi mới từ gốc.
Tuy nhiên, với những cây trồng trong luống, ông khuyến nghị cắt tỉa xuống còn khoảng 60–90 cm so với mặt đất. Cách này đảm bảo rằng chồi mới không phải cạnh tranh với các cây thân thảo xung quanh để giành ánh sáng và không khí.
Trà My (theo Express)