Không đắt đỏ như nhân sâm Hàn Quốc hay sâm Ngọc Linh, đinh lăng gần gũi, dễ trồng nhưng lại sở hữu nhiều giá trị dược liệu. Từ lâu, dân gian đã truyền tai nhau rằng "một cây đinh lăng trong vườn giống như một vị thuốc quý trong nhà".
Bổ dưỡng
Theo Đông y, đinh lăng có vị ngọt hơi đắng, tính mát, đi vào các kinh phế, tỳ và thận. Cây có tác dụng bổ khí huyết, tăng cường sức khỏe, hỗ trợ lưu thông máu và giảm tình trạng mệt mỏi kéo dài.
Phần rễ đinh lăng chứa nhiều hoạt chất quý, đặc biệt là saponin - nhóm hoạt chất cũng xuất hiện trong nhân sâm. Chính vì vậy, đinh lăng thường được dùng để bồi bổ cơ thể cho người suy nhược, người mới ốm dậy hoặc lao động nặng.
Trong dân gian, rễ đinh lăng thường được ngâm rượu hoặc hầm với gà, chim câu để tăng sức khỏe. Người xưa quan niệm khi khí huyết lưu thông tốt, cơ thể sẽ khỏe mạnh, tinh thần minh mẫn và ít bệnh tật hơn.
Đinh lăng (ảnh minh họa).
Khác với nhân sâm vốn đắt đỏ và khó trồng, đinh lăng lại phù hợp với điều kiện khí hậu Việt Nam, có thể sinh trưởng tốt ở cả nông thôn lẫn thành thị. Chính sự gần gũi nhưng mang nhiều giá trị dưỡng sinh khiến loại cây này được gọi bằng cái tên dân dã: "sâm Nam".
Giúp an thần, hỗ trợ giấc ngủ
Một trong những công dụng nổi tiếng nhất của đinh lăng là hỗ trợ thư giãn và cải thiện giấc ngủ. Nhiều gia đình Việt từ lâu đã dùng lá đinh lăng phơi khô để làm gối ngủ cho trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi.
Theo quan niệm y học cổ truyền, mất ngủ, đau đầu hay mệt mỏi kéo dài thường liên quan đến tình trạng tâm tỳ hư hoặc khí huyết lưu thông kém. Đinh lăng có tác dụng dưỡng tâm an thần, giúp cơ thể thư giãn nên thường được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ ngủ ngon.
Ngoài ra, lá đinh lăng còn được dùng nấu nước tắm, nấu trà hoặc chế biến thành các món ăn dân dã. Không ít người cho rằng mùi thơm nhẹ của lá giúp tạo cảm giác dễ chịu, giảm căng thẳng sau ngày dài làm việc.
Từ lá đến rễ đều có thể dùng làm thuốc
Điểm đặc biệt của đinh lăng là gần như mọi bộ phận của cây đều có thể sử dụng trong Đông y. Lá giúp lợi tiểu, hỗ trợ giảm đau nhức và chống dị ứng nhẹ. Thân, cành được dùng trong các bài thuốc hoạt huyết. Trong khi đó, rễ được xem là phần quý nhất với công dụng bồi bổ cơ thể.
Nhiều chuyên gia Đông y cho rằng đinh lăng phù hợp với thể trạng người Việt. Chính vì thế, cây thường xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian và được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, các bác sĩ cũng lưu ý đinh lăng là dược liệu nên không nên lạm dụng. Việc sử dụng quá nhiều rượu đinh lăng hoặc dùng liều cao trong thời gian dài có thể gây mệt mỏi, tụt huyết áp hoặc ảnh hưởng sức khỏe. Người có bệnh nền, phụ nữ mang thai hoặc đang điều trị bệnh nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi dùng thường xuyên.
Dù chỉ là loại cây mộc mạc trong vườn nhà, đinh lăng vẫn được xem như "kho thuốc xanh" của người Việt. Và có lẽ chính sự bình dị nhưng hữu ích ấy đã khiến loại cây này được ưu ái gọi bằng cái tên đặc biệt: "sâm Nam".
Minh Khang (t/h)