Trong thế giới nghề nghiệp, chúng ta thường thấy hai nhóm người: Một nhóm làm việc cực kỳ xuất sắc khi có bản hướng dẫn chi tiết, và một nhóm luôn cảm thấy "chật chội" khi phải tuân thủ các quy tắc có sẵn. Theo một nghiên cứu của Đại học Harvard, tố chất khởi nghiệp (entrepreneurial mindset) không hoàn toàn do bẩm sinh mà là sự tổng hòa của các thói quen tư duy được rèn luyện. Việc nhận diện sớm những dấu hiệu này sẽ giúp bạn đưa ra những quyết định đột phá cho sự nghiệp của mình.
Khả năng chịu đựng sự bất định và chấp nhận rủi ro có tính toán
Sự khác biệt lớn nhất giữa người làm thuê và người làm chủ nằm ở thái độ đối với sự an toàn. Người làm thuê thường ưu tiên một mức lương ổn định và một lộ trình thăng tiến rõ ràng. Ngược lại, người có tố chất làm chủ lại cảm thấy hưng phấn trước những thử thách mới và sẵn sàng đánh đổi sự ổn định để lấy cơ hội đột phá.
Ảnh minh họa
Tâm lý học gọi đây là khả năng chịu đựng sự mơ hồ (tolerance for ambiguity). Những người này không bị "đóng băng" khi đối mặt với những tình huống chưa có tiền lệ. Thay vì lo sợ thất bại, họ coi rủi ro là một biến số cần được quản trị. Nghiên cứu từ Journal of Applied Psychology chỉ ra rằng những doanh nhân thành công có mức độ nhạy bén với rủi ro cao hơn, nhưng họ không liều lĩnh mù quáng mà luôn có các phương án dự phòng (Plan B, Plan C) để xoay chuyển cục diện.
Tư duy hệ thống và khả năng nhìn ra "bức tranh lớn"
Trong khi người làm thuê tập trung vào việc hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ chuyên môn của mình, người làm chủ luôn tự hỏi: "Việc này đóng góp gì vào mục tiêu chung?" hoặc "Làm thế nào để quy trình này vận hành tự động mà không cần mình?". Họ sở hữu tư duy hệ thống, tức là khả năng nhìn thấy mối liên hệ giữa các bộ phận khác nhau trong một tổ chức.
Dấu hiệu này thường biểu hiện từ sớm qua việc họ thích sắp xếp, kết nối nguồn lực và phân quyền cho người khác thay vì ôm đồm làm tất cả. Họ hiểu rằng sức mạnh của một "ông chủ" không nằm ở việc giỏi nhất mọi thứ, mà nằm ở việc tìm ra những người giỏi nhất để đặt vào đúng vị trí. Nếu bạn thường xuyên cảm thấy muốn tối ưu hóa quy trình làm việc của cả phòng thay vì chỉ làm tốt phần việc của mình, đó là dấu hiệu bạn đang mang tư duy của một người điều hành.
Năng lực tự quyết và động lực nội tại mãnh liệt
Người làm thuê cần deadline, sự nhắc nhở của sếp hoặc tiền thưởng để hành động. Người làm chủ hành động vì tiếng nói bên trong và tầm nhìn của chính họ. Họ sở hữu động lực nội tại cực cao, giúp họ làm việc bền bỉ ngay cả khi chưa thấy kết quả ngay lập tức hoặc không có ai công nhận.
Theo thuyết động lực tự quyết, những người có tố chất làm chủ luôn khao khát quyền tự chủ. Họ cảm thấy hạnh phúc nhất khi được tự đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm 100% với kết quả đó, dù là thành công hay thất bại. Khả năng tự tạo ra kỷ luật thép mà không cần bất kỳ sự giám sát nào chính là "kháng thể" giúp họ vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất của khởi nghiệp - điều mà một người quen làm việc trong khuôn khổ khó lòng chịu đựng được.
Ảnh minh họa
Nhạy bén với nhu cầu thị trường và luôn đặt câu hỏi "Tại sao không?"
Dấu hiệu cuối cùng của một người sinh ra để làm chủ là sự "ngứa ngáy" trước những vấn đề chưa được giải quyết. Trong khi người khác phàn nàn về một dịch vụ tồi, người làm chủ sẽ nghĩ: "Tại sao không có ai làm điều này tốt hơn? Mình có thể kinh doanh từ việc này không?".
Sự nhạy bén này xuất phát từ khả năng quan sát chi tiết và sự tò mò vô hạn đối với tâm lý con người. Họ không chấp nhận những gì đang có là hiển nhiên. Một khảo sát trên các doanh nhân thuộc danh sách Fortune 500 cho thấy, phần lớn họ khởi nghiệp từ việc muốn giải quyết một nỗi đau cá nhân mà thị trường đang bỏ ngỏ. Nếu bạn luôn nhìn thấy cơ hội kinh doanh trong những tình huống oái oăm hằng ngày, đó chính là tín hiệu cho thấy bạn đã sẵn sàng để vươn ra làm chủ.
Làm chủ hay làm thuê không quan trọng bằng việc bạn tìm thấy vị trí nơi thế mạnh của mình được phát huy tối đa. Nếu nhận thấy mình có đủ 4 dấu hiệu trên, có lẽ đã đến lúc bạn nên bắt đầu chuẩn bị một kế hoạch riêng để tự viết nên câu chuyện thành công của chính mình.
Thiên An