Một nghiên cứu từ Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) chỉ ra rằng, mức độ căng thẳng của cha mẹ trong các kỳ thi lớn của con có xu hướng tỷ lệ thuận với áp lực mà đứa trẻ phải gánh chịu. Kỳ thi kết thúc cũng là lúc áp lực tâm lý chuyển sang một giai đoạn mới: chờ đợi kết quả. Đây chính là khoảng thời gian nhạy cảm, "thử vàng" trí tuệ cảm xúc (EQ) của các bậc phụ huynh.
Thực tế, nhiều cha mẹ vì không kiểm soát được sự lo âu của chính mình đã vô tình có những hành xử khiến con cái tổn thương, đẩy khoảng cách gia đình ra xa hơn bao giờ hết. Dưới đây là bốn sai lầm phổ biến mà những bậc cha mẹ có chỉ số EQ thấp thường mắc phải trong giai đoạn cân não này.
Liên tục dò hỏi và bắt con dự tính số điểm
Điều đầu tiên dễ nhận thấy ở những phụ huynh thiếu tinh tế là việc không ngừng tra hỏi về bài làm của con. Ngay khi con vừa bước ra khỏi phòng thi cho đến suốt những ngày chờ điểm, họ liên tục đưa ra những câu hỏi mang tính chất truy vấn như "Con nhắm được bao nhiêu điểm?", "Bài đó làm được không?" hay "Có chắc chắn đúng hết không?"...
Theo các chuyên gia tâm lý học hành vi, việc ép buộc một đứa trẻ phải định lượng kết quả khi mọi thứ đã an bài chỉ làm gia tăng sự hoảng loạn nội tâm. Con trẻ cần thời gian để thoát khỏi trạng thái căng thẳng của phòng thi, việc cha mẹ liên tục khơi gợi lại chỉ khiến chúng rơi vào vòng lặp của sự dằn vặt và lo sợ thất bại.
Ảnh minh họa
Mang con nhà người ta ra làm thước đo so sánh
Thay vì tập trung vào trạng thái cảm xúc của con mình, nhóm phụ huynh này lại hướng sự chú ý sang xung quanh bằng cách hỏi thăm điểm số dự kiến của bạn bè cùng trang lứa. Những câu cửa miệng như "Nghe nói bạn A làm bài tốt lắm" hay "Con nhà người ta tự tin thế, còn con thì sao" vô tình trở thành những nhát dao chí mạng vào lòng tự trọng của trẻ.
Việc so sánh trong giai đoạn nhạy cảm này không hề có tác dụng thúc đẩy động lực như nhiều người lầm tưởng. Ngược lại, nó chỉ gửi đi một thông điệp tiêu cực rằng tình yêu thương và sự công nhận của cha mẹ dành cho con cái chỉ dựa trên điểm số và việc thắng thua với người ngoài.
Than ngắn thở dài và lan truyền năng lượng tiêu cực
Một biểu hiện rõ rệt của người có EQ thấp là khả năng quản lý cảm xúc cá nhân kém, họ để sự lo lắng của mình thao túng bầu không khí gia đình. Trong thời gian chờ điểm, họ thường xuyên thể hiện sự bồn chồn bằng cách thở dài, mất ngủ, cằn nhằn chuyện nhà cửa hoặc than vãn với người khác về việc mình đã vất vả ra sao vì kỳ thi của con.
Sự hy sinh của cha mẹ là có thật, nhưng việc biến nó thành một món nợ tâm lý buộc con phải trả bằng điểm số cao sẽ tạo ra áp lực đè nặng lên vai đứa trẻ. Khi nhìn thấy cha mẹ như vậy, trẻ không cảm thấy được yêu thương mà chỉ thấy tội lỗi và ngột ngạt.
Treo thưởng quá lớn hoặc đe dọa về những hình phạt
Nhiều cha mẹ cố gắng kiểm soát tình hình bằng cách đưa ra những điều kiện cực đoan ngay trước thềm biết kết quả. Họ có thể hứa hẹn những phần thưởng vật chất quá lớn nếu con đạt điểm cao, hoặc ngược lại, răn đe bằng những hình phạt nặng nề như cắt viện trợ, cấm đoán sở thích nếu kết quả không như ý.
Ảnh minh họa
Việc cực đoan hóa kết quả thi cử bằng phần thưởng hay hình phạt phản ánh một tư duy giáo dục ngắn hạn. Điều này khiến đứa trẻ hiểu rằng giá trị bản thân của mình hoàn toàn phụ thuộc vào một con số, từ đó nảy sinh tâm lý sợ hãi, thậm chí có xu hướng muốn che giấu hoặc nói dối khi điểm số không đạt kỳ vọng.
Khoảng thời gian chờ đợi điểm số không chỉ là thử thách dành cho các sĩ tử mà còn là bài kiểm tra bản lĩnh dành cho các bậc làm cha, làm mẹ. Những người phụ huynh có EQ cao hiểu rằng, điều con cái cần nhất lúc này là một bến đỗ bình yên, sự thấu hiểu và đồng hành vô điều kiện, bất kể kết quả cuối cùng có ra sao.
Thiên An