Không phải ngẫu nhiên mà người xưa thường trồng một cây khế trong sân nhà (Ảnh: Fast-growing-trees).
Cây khế có tên khoa học là Averrhoa carambola, thuộc họ Chua me đất. Đây là loài cây nhiệt đới quen thuộc tại Việt Nam, xanh quanh năm, tán rộng, hoa tím nhạt và quả có 5 khía. Với những gia đình có khoảng sân đủ thoáng, cây khế là lựa chọn “4 trong 1” đáng cân nhắc.
Tạo bóng mát, giúp không gian dễ chịu hơn
Khế có thể phát triển thành cây thân gỗ cao, tán xòe rộng. Khi được trồng ở góc sân hoặc bên lối đi, cây tạo khoảng râm tự nhiên, góp phần làm dịu không gian trong những ngày nắng nóng.
Cây khế có thể cao tới 8m, thường được trồng để lấy quả, làm cảnh và tạo bóng mát. Tán lá xanh quanh năm cũng giúp sân nhà bớt trống trải, tăng cảm giác gần gũi với thiên nhiên.
Có thể sử dụng làm thực phẩm
Quả khế (Ảnh: Fast-growing-trees).
Một lợi ích dễ nhận thấy khác là gia đình có thể thu hoạch quả ngay tại vườn. Khế ngọt thường được ăn trực tiếp, làm nước ép hoặc món tráng miệng; khế chua có thể dùng trong các món canh, kho, xào, gỏi và nhiều món ăn dân dã.
Nếu được chăm sóc phù hợp, cây trưởng thành còn cho những chùm quả trĩu cành, vừa đẹp mắt vừa tiện dụng.
Một số bộ phận của cây khế được dùng trong y học cổ truyền
Không chỉ là cây ăn quả, khế còn được sử dụng làm dược liệu trong một số bài thuốc dân gian. Theo Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC, y học cổ truyền cho rằng quả khế có vị chua ngọt, tính bình; khi chín có tính ôn, thường được dùng với mục đích giải khát, sinh tân dịch, thanh nhiệt, lợi tiểu và hỗ trợ giải độc.
Bên cạnh quả, một số bộ phận khác như lá và hoa khế cũng được sử dụng. Trong đó, lá khế thường xuất hiện trong các kinh nghiệm dân gian nhằm hỗ trợ làm dịu tình trạng ngứa da, mẩn ngứa hoặc dị ứng. Quả khế cũng được dùng theo nhiều cách khác nhau để hỗ trợ giảm ho, đau họng, cảm cúm hoặc làm sạch vùng da bị tổn thương. Tuy nhiên, đây chủ yếu là những cách sử dụng được lưu truyền trong dân gian, không nên xem là phương pháp điều trị thay thế thuốc hay chỉ định của bác sĩ.
Không chỉ quả, lá khế cũng được sử dụng để hỗ trợ điều trị một số tình trạng sức khỏe (Ảnh: Fast-growing-trees).
Về thành phần, khế cung cấp chất xơ, vitamin C cùng một số khoáng chất. Loại quả này còn chứa các hợp chất thực vật như axit gallic, epicatechin và quercetin có đặc tính chống oxy hóa. Một số nghiên cứu cho thấy các hợp chất trong khế có thể liên quan đến khả năng giảm viêm, hạn chế tăng cholesterol và gan nhiễm mỡ.
Tuy nhiên, người dùng cũng cần đặc biệt thận trọng khi ăn khế hoặc uống nước ép khế với số lượng lớn. Các tài liệu y khoa cho thấy quả khế chứa oxalate và caramboxin, có thể gây độc cho thận và hệ thần kinh khi ăn quá nhiều, nhất là ở người bị suy giảm chức năng thận. Vì vậy, người mắc bệnh thận không nên tự ý sử dụng khế như một vị thuốc; những người đang điều trị bệnh cũng cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng các bài thuốc dân gian từ cây khế.
Mang ý nghĩa phong thủy tốt đẹp
Trong quan niệm dân gian, cây khế gắn với truyện cổ “Ăn khế trả vàng”, vì thế thường được liên tưởng tới tài lộc và thành quả sau quá trình lao động. Những chùm khế chín vàng, sai quả còn tượng trưng cho sự sung túc, sum vầy.
Ngoài ra, hình ngôi sao năm cánh khi cắt ngang quả khế gợi liên tưởng tới ngũ hành cân bằng. Chính vì thế, cây khế được nhiều gia đình lựa chọn vì tượng trưng cho thịnh vượng, vận may và sự đoàn kết.
Lưu ý khi trồng cây khế trong nhà
- Nên trồng cây ở góc sân, bên hông nhà hoặc cạnh lối đi có đủ ánh sáng; tránh trồng sát tường, bờ rào hoặc chắn ngay cửa chính.
- Nhà ít diện tích có thể chọn khế bonsai trồng chậu, nhưng cần tưới nước, bổ sung dinh dưỡng và cắt tỉa thường xuyên.
- Đất trồng nên tơi xốp, thoát nước tốt.
- Cần loại bỏ cành sâu bệnh, cành quá dày sau vụ quả và giữ khoảng cách an toàn với công trình vì cây trưởng thành có thân, rễ và tán khá lớn.
Tổng hợp
Lam Chi