Ngày 9/9/2026, tại Điện Kremlin, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam Tô Lâm và Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đã trao hai văn kiện hợp tác với GS. Nikolay Dmitrievich Rogalev - Hiệu trưởng Đại học Nghiên cứu Quốc gia Viện Năng lượng Moscow (MPEI) và ông Artem Zasoursky - Phó Chủ tịch phụ trách Công ty Cổ phần đại chúng AFK Sistema.
Hai văn kiện mở ra các hướng hợp tác mới giữa Việt Nam và Nga trong nghiên cứu, đào tạo và phát triển một số công nghệ chiến lược, với mục tiêu không chỉ tiếp nhận công nghệ mà từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ tại Việt Nam.
Viện Hàn lâm trao hai văn kiện hợp tác công nghệ chiến lược với các đối tác Nga (ảnh nguồn: vast).
Hợp tác năng lượng, đào tạo nhân lực công nghệ cao
Biên bản ghi nhớ giữa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và MPEI tạo khuôn khổ để hai bên thúc đẩy nghiên cứu và đào tạo trong các lĩnh vực năng lượng và công nghệ chiến lược.
Các hướng ưu tiên gồm năng lượng hạt nhân, lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR), hydrogen và các hệ thống năng lượng mới.
Điểm đáng chú ý của thỏa thuận là việc gắn đào tạo với nghiên cứu thực tế. Theo đó, các nhà khoa học, nghiên cứu sinh và kỹ sư Việt Nam có điều kiện tham gia trực tiếp vào các nhiệm vụ nghiên cứu, phòng thí nghiệm và hạ tầng khoa học của đối tác Nga.
Cách tiếp cận này nhằm từng bước hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng tiếp nhận, làm chủ và tiếp tục phát triển công nghệ tại Việt Nam, thay vì chỉ dừng ở việc tiếp cận kiến thức hoặc tiếp nhận kết quả nghiên cứu từ bên ngoài.
Từ hydrogen xanh đến vệ tinh nhỏ, UAV
Với AFK Sistema, văn kiện được trao lần này là bước triển khai cụ thể Biên bản ghi nhớ hợp tác khung mà hai bên ký đầu năm 2026.
Sau quá trình trao đổi và khảo sát kỹ thuật, hai bên xác định ba lĩnh vực ưu tiên gồm hydrogen xanh, công nghệ vệ tinh nhỏ và hệ thống thiết bị bay không người lái (UAV).
Theo định hướng hợp tác, các đơn vị nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm được kết nối trực tiếp với các doanh nghiệp công nghệ trong hệ sinh thái Sistema để cùng nghiên cứu, phát triển và thích ứng công nghệ.
Từ đó, công nghệ có thể được đưa qua các bước thử nghiệm, chuyển giao và từng bước nội địa hóa tại Việt Nam.
Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với mô hình hợp tác chỉ tập trung vào chuyển giao sản phẩm hoàn chỉnh. Các nhà khoa học và kỹ sư Việt Nam được đặt vào quá trình nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm công nghệ ngay từ các giai đoạn đầu.
Theo định hướng này, mục tiêu của hợp tác không chỉ là tiếp nhận kết quả hoặc sản phẩm hoàn chỉnh, mà hướng tới xây dựng năng lực để Việt Nam có thể từng bước nghiên cứu, phát triển, thích ứng và làm chủ công nghệ.
Đây cũng là bước cụ thể hóa định hướng được GS.TS. Trần Hồng Thái nhấn mạnh trước chuyến công tác: hợp tác khoa học Việt Nam - Liên bang Nga cần chuyển "từ chiều sâu quan hệ sang chiều sâu của kết quả và tác động phát triển".
Minh Khang