Từ góc độ đời sống, có ít nhất 5 lý do giải thích vì sao loại cây này thường được lựa chọn để trồng gần nhà.
Cây dễ trồng, không cần chăm sóc cầu kỳ
Khế là loại cây ăn quả tương đối dễ trồng và thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm. Cây có thể phát triển trong nhiều loại đất nếu được cung cấp đủ nước và dinh dưỡng, đồng thời không đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc quá phức tạp.
Đây là ưu điểm quan trọng với những gia đình có sân vườn nhưng không có nhiều thời gian chăm sóc cây. Khi được trồng ở vị trí phù hợp, cây khế có thể sinh trưởng lâu năm, vừa làm cây xanh vừa cho quả.
Cây khế.
Tạo bóng mát cho khu vực trước nhà
Một lý do rất thực tế khiến cây khế được trồng trong sân là khả năng tạo bóng mát. Cây có nhiều cành và tán lá, giúp che bớt ánh nắng trực tiếp xuống sân.
Với những ngôi nhà ở vùng nông thôn, nơi thường có khoảng sân rộng phía trước, một cây khế có thể trở thành nơi tạo bóng râm tự nhiên. Gia đình có thể kê bàn ghế dưới tán cây để nghỉ ngơi, trò chuyện hoặc sinh hoạt.
Tuy nhiên, khi trồng cây ngay trước nhà, gia chủ cũng cần tính đến khoảng cách với tường, nền móng và hệ thống thoát nước để tránh việc cành lá hoặc rễ cây gây bất tiện về sau.
Trồng một cây nhưng có thể dùng quả cho nhiều món ăn
Giá trị dễ nhận thấy nhất của cây khế là quả. Khế có thể được sử dụng theo nhiều cách trong bữa ăn gia đình.
Khế chua thường được dùng để tạo vị chua tự nhiên cho các món canh, kho cá, nấu lẩu hoặc ăn kèm một số món dân dã. Khế ngọt có thể ăn trực tiếp khi chín.
Vì vậy, cây khế trong vườn không chỉ có giá trị làm cảnh mà còn mang lại một nguồn thực phẩm ngay tại nhà. Với những gia đình có thói quen sử dụng rau quả trong vườn, đây là một lợi thế đáng kể.
Gắn với quan niệm về sự sung túc, đủ đầy
Bên cạnh giá trị thực tế, cây khế còn gắn với nhiều quan niệm dân gian của người Việt.
Hình ảnh cây khế sai quả thường được liên tưởng đến sự sung túc, đủ đầy và mùa màng bội thu. Quả mọc thành từng chùm trên thân và cành khiến nhiều người liên tưởng tới hình ảnh "sai lộc", từ đó xem đây là loại cây mang ý nghĩa tốt đẹp khi xuất hiện trong khuôn viên gia đình.
Đây là quan niệm văn hóa, dân gian chứ không phải kết luận khoa học về khả năng mang lại tài lộc. Việc lựa chọn trồng cây trước nhà vì thế chủ yếu phụ thuộc vào sở thích, điều kiện sân vườn và niềm tin của mỗi gia đình.
Một loại cây gắn với ký ức và văn hóa Việt
Không phải ngẫu nhiên cây khế xuất hiện nhiều trong văn học, truyện dân gian và ký ức tuổi thơ của người Việt. Câu chuyện "Cây khế" với hình ảnh cây khế sai quả đã trở thành một phần quen thuộc của văn hóa dân gian.
Bởi vậy, trồng một cây khế trước nhà đôi khi không đơn thuần là lựa chọn một loại cây ăn quả. Nó còn gợi lên hình ảnh khu vườn truyền thống, sự gần gũi với thiên nhiên và những giá trị gia đình quen thuộc.
Ngày nay, khi nhiều gia đình chuyển sang sống tại nhà phố với diện tích sân vườn hạn chế, cây khế vẫn có thể được trồng trong chậu hoặc khoảng sân nhỏ. Tuy nhiên, cần lựa chọn kích thước cây phù hợp, thường xuyên cắt tỉa cành và tránh để tán cây che kín cửa ra vào.
Minh Khang (t/h)