Khi sửa nhà, nhiều người có thói quen tìm ý tưởng trên mạng rồi lưu lại hàng chục mẫu ban công đẹp mắt: chỗ thì lát bục kiểu tatami, chỗ kê bàn làm việc, chỗ biến thành vườn cây, góc uống trà hoặc khu nghỉ ngơi. Nhìn qua, ban công dường như có thể kiêm đủ mọi chức năng trong nhà.
Một chủ nhà cũng từng nghĩ như vậy. Cô đầu tư khá nhiều để biến ban công thành nơi vừa nghỉ ngơi, làm việc, trồng cây vừa tăng khả năng lưu trữ. Tuy nhiên, sau hơn một tháng sử dụng, hàng loạt bất tiện bắt đầu lộ ra. Có những hạng mục nhìn rất "đáng tiền" khi mới hoàn thiện nhưng lại trở thành phần khiến cô muốn tháo bỏ đầu tiên.
1. Làm bục cao trên ban công: Đẹp ảnh nhưng vướng víu khi sử dụng
Ban đầu, gia chủ cho rằng ban công hơi nhỏ nên quyết định làm một bục cao khoảng hơn 10cm. Phía trên có thể trải đệm để ngồi, nằm nghỉ hoặc tắm nắng; phía dưới thiết kế thêm ngăn kéo chứa đồ. Về lý thuyết, đây là cách tận dụng diện tích khá thông minh.
Thực tế lại khác. Phần bục tạo ra một độ chênh giữa phòng khách và ban công, khiến việc đi lại không còn liền mạch. Ban ngày có thể chưa thấy bất tiện, nhưng ban đêm hoặc khi vội, phần gờ cao này rất dễ trở thành chướng ngại vật.
Khâu vệ sinh cũng phiền hơn dự kiến. Các khe ghép, cạnh ngăn kéo và góc sát tường dễ bám bụi, trong khi thiết bị hút bụi tự động khó tiếp cận toàn bộ bề mặt. Sau một thời gian, việc phải thường xuyên cúi người hoặc ngồi xuống lau dọn khiến gia chủ bắt đầu thấy hối tiếc.
Điểm cần cân nhắc ở đây không phải bục cao lúc nào cũng không tốt, mà là phải xem tần suất sử dụng thực tế. Nếu gia đình không có thói quen ngồi hoặc nằm tại ban công, việc bỏ tiền để xây một kết cấu cố định rất dễ biến thành khoản đầu tư chỉ đẹp trong vài tuần đầu.
2. Biến ban công thành phòng làm việc: Ánh sáng đẹp chưa chắc đã dễ chịu
Một bàn nhỏ, giá sách và ánh nắng tự nhiên là công thức quen thuộc của nhiều mẫu "phòng làm việc ban công" trên mạng. Gia chủ cũng từng bị thuyết phục bởi hình ảnh này.
Nhưng sau khi sử dụng, cô nhận ra cường độ ánh sáng và nhiệt độ tại ban công khác hẳn một phòng làm việc thông thường. Với căn hộ đón nhiều nắng, ánh sáng mạnh chiếu trực tiếp trong nhiều giờ khiến màn hình máy tính bị chói, nhiệt độ tăng nhanh và không gian trở nên khó chịu.
Mùa hè, ban công có thể nóng hơn hẳn các khu vực phía trong nhà. Mùa đông, phần sát cửa kính thường lạnh hơn, đặc biệt vào những ngày mưa ẩm hoặc có gió. Vì thế, một chiếc bàn làm việc trông rất đẹp khi chụp ảnh có thể chỉ được sử dụng trong một số khung giờ nhất định.
Nếu muốn tận dụng ban công làm nơi làm việc lâu dài, gia chủ nên tính trước giải pháp che nắng, cách nhiệt, điều hòa không khí, độ chói của màn hình và cả hướng nắng theo từng mùa. Nếu không, đây rất dễ trở thành một góc "để ngắm nhiều hơn để dùng".
3. Biến ban công thành vườn cây: Càng trồng nhiều càng tốn công chăm sóc
Ban công nhiều cây xanh luôn tạo cảm giác dễ chịu. Vì thích trồng hoa, gia chủ lắp nhiều tầng kệ và đưa ngày càng nhiều chậu cây ra ban công. Ban đầu, không gian này rất đẹp mắt, nhưng số lượng cây tăng lên đồng nghĩa khối lượng công việc cũng tăng theo.
Tưới nước, cắt lá, thay đất, xử lý sâu bệnh, lau nước chảy ra sàn và dọn lá rụng đều là những việc phải làm thường xuyên. Với ban công kín hoặc lưu thông không khí không tốt, đất ẩm còn dễ sinh nấm mốc và thu hút côn trùng nhỏ.
Khi đi làm cả ngày, việc trở về nhà rồi tiếp tục dành thời gian chăm một "vườn cây mini" khiến gia chủ cảm thấy áp lực hơn là thư giãn. Cuối cùng, cô chỉ giữ lại một vài loại cây dễ sống, còn phần lớn được cho bớt.
Với người bận rộn, một ban công có vài chậu cây khỏe, dễ chăm đôi khi thực tế hơn rất nhiều so với việc cố tái hiện một khu vườn xanh um giống hình mẫu trên mạng.
4. Bỏ cửa trượt để nối ban công với phòng khách: Rộng hơn nhưng đánh đổi nhiều thứ
Một xu hướng cải tạo khá phổ biến là tháo cửa ngăn giữa phòng khách và ban công để tạo cảm giác không gian rộng hơn. Gia đình này cũng áp dụng cách đó và lát sàn đồng nhất từ trong ra ngoài.
Hiệu ứng thị giác ban đầu đúng là khá ấn tượng. Tuy nhiên, sau một thời gian, nhược điểm bắt đầu xuất hiện.
Khi mất lớp cửa ngăn, nắng từ ban công dễ chiếu sâu hơn vào phòng khách, làm nhiệt độ trong nhà tăng lên trong những ngày nóng. Mùa đông, phần tiếp giáp với cửa kính cũng dễ trở thành nơi thất thoát nhiệt nếu hệ cửa ngoài không đủ tốt.
Nhà nằm gần đường còn gặp thêm vấn đề tiếng ồn. Trước đây, lớp cửa trượt đóng vai trò như một lớp cách âm bổ sung. Sau khi tháo bỏ, tiếng xe cộ bên ngoài trở nên rõ hơn.
Vì vậy, trước khi phá bỏ cửa ngăn chỉ để đổi lấy cảm giác "phòng khách rộng thêm", gia chủ nên xem xét hướng nắng, chất lượng cửa kính ngoài ban công, mức độ tiếng ồn xung quanh và nhu cầu sử dụng điều hòa. Một thiết kế mở không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với một ngôi nhà dễ sống hơn.
5. Làm góc nghỉ ngơi với võng, bàn trà: Vài tuần sau dễ thành chỗ chất đồ
Đây có lẽ là hình ảnh quen thuộc nhất trên các trang nội thất: một chiếc võng, vài chiếc đệm, bàn trà nhỏ, cây xanh và ánh nắng. Gia chủ từng hình dung cuối tuần sẽ ngồi ở đó uống trà, đọc sách và nghỉ ngơi.
Nhưng đời sống thực tế lại nhanh chóng "định nghĩa lại" khu vực này. Chiếc võng dần trở thành nơi vắt quần áo. Bàn trà thành nơi đặt đồ giao hàng, chai nước giặt, chậu cây và đủ thứ vật dụng chưa biết cất vào đâu.
Sau vài lần hào hứng sử dụng ban đầu, cả khu nghỉ ngơi dần biến thành khu chứa đồ phụ. Trong khi đó, chức năng được sử dụng thường xuyên nhất của ban công vẫn là phơi quần áo.
Đây cũng là lỗi khá phổ biến khi sửa nhà: thiết kế không gian theo phiên bản lý tưởng của cuộc sống thay vì thói quen thật của gia đình. Nếu cả nhà hiếm khi ngồi ngoài ban công trước khi cải tạo, rất khó để chỉ nhờ một chiếc bàn trà hay chiếc võng mà thói quen đó thay đổi lâu dài.
Ban công không cần "gánh" quá nhiều chức năng
Sau hàng loạt trải nghiệm, gia chủ nhận ra ban công vốn là một không gian có diện tích giới hạn. Nếu cố biến nơi này cùng lúc thành phòng làm việc, phòng trà, kho chứa đồ, khu giặt phơi và vườn cây, kết quả rất dễ là chức năng nào cũng có nhưng không chức năng nào thực sự thuận tiện.
Những bức ảnh nội thất trên mạng thường được dọn dẹp, sắp xếp kỹ trước khi chụp. Trong đời sống hàng ngày, ban công còn phải đối mặt với quần áo cần phơi, đồ cần cất, bụi, nắng, gió, nước mưa, cây rụng lá và hàng loạt nhu cầu phát sinh khác.
Vì vậy, cách bố trí thực tế nhất đôi khi lại rất đơn giản: một hệ phơi đồ gọn gàng, khu vực đặt máy giặt nếu điều kiện cho phép, tủ lưu trữ vừa đủ và lối đi thông thoáng. Nếu còn diện tích, có thể bổ sung một vài chậu cây hoặc một chiếc ghế nhỏ thay vì đầu tư cả một hệ thống cố định.
Khi cải tạo nhà, điều quan trọng không phải là ban công nhà người khác trông đẹp đến đâu mà là gia đình mình thực sự sử dụng nó như thế nào. Một thiết kế hợp thói quen sống, dễ vệ sinh và có thể thay đổi theo thời gian thường đáng tiền hơn rất nhiều so với một không gian đẹp khi vừa hoàn thiện nhưng nhanh chóng trở nên bất tiện sau vài tháng.
Thảo Nguyễn