Chỉ vài viên thịt viên, hai muỗng nước dùng, rắc thêm chút cần tây băm nhỏ. Trong những ngày đông lạnh, một bát canh thịt viên nóng hổi là món ăn yêu thích của nhiều người. Anh Lâm, 40 tuổi ở Trung Quốc, cũng từng mê mẩn hương vị ấy. Gần đây, vì muốn “tìm lại cảm giác xưa”, anh ăn canh thịt viên liên tục suốt một tuần. Không ngờ, kết cục lại là… nhập viện.
Anh đến bệnh viện vì cơn đau gút tái phát, nhưng kết quả thăm khám khiến cả bác sĩ cũng giật mình. Theo bác sĩ Hoàng Diễm, khoa Phong thấp miễn dịch, Bệnh viện Chiết Giang (Trung Quốc), anh Lâm được đẩy vào phòng khám bằng xe lăn do khớp gối trái sưng đau, không thể đi lại. Anh có tiền sử gút nhiều năm, từng điều trị hạ axit uric nhưng tái khám không đều. Đáng chú ý, anh còn mắc tăng huyết áp, đái tháo đường và béo phì.
Sau một tuần ăn canh thịt viên, xét nghiệm cho thấy axit uric của anh vượt 421 micromol trên lít, cao hơn nhiều so với ngưỡng kiểm soát an toàn của bệnh nhân gút. Nhưng nghiêm trọng hơn là chỉ số creatinin máu lên tới 717 micromol trên lít, trong khi mức bình thường chỉ khoảng 88,4 đến 176,8 micromol trên lít. Độ lọc cầu thận chỉ còn 7,5 mililit mỗi phút trên 1,73 mét vuông, thấp xa so với mức bình thường của nam giới trưởng thành. Điều này đồng nghĩa với việc anh đã bước vào giai đoạn cuối của bệnh thận mạn, còn gọi là urê huyết hay suy thận giai đoạn cuối.
Theo bác sĩ, ở giai đoạn này, phần lớn bệnh nhân phải sống phụ thuộc vào chạy thận nhân tạo, thẩm phân phúc mạc hoặc ghép thận. “Thật khó tin một người mới 40 tuổi đã rơi vào tình trạng này”, bác sĩ Hoàng Diễm chia sẻ.
Vì sao chỉ một bát canh thịt viên lại nguy hiểm đến vậy? Vấn đề nằm ở nước dùng đậm đặc, vốn chứa hàm lượng purin rất cao. Với người bị gút, ăn thực phẩm giàu purin khiến cơ thể sản sinh nhiều axit uric hơn. Khi lượng này vượt quá khả năng đào thải của thận, axit uric sẽ tăng trong máu, kết tinh và lắng đọng ở khớp, gây ra cơn gút cấp. Nếu tình trạng axit uric cao kéo dài, lại đi kèm đái tháo đường và tăng huyết áp, thận sẽ nhanh chóng bị tổn thương, thậm chí suy kiệt dù người bệnh còn trẻ.
Bác sĩ cho biết, giai đoạn cuối năm đến đầu năm sau là “mùa cao điểm” của các cơn gút cấp. Hơn 80% trường hợp liên quan đến ăn uống trong các buổi tụ tập, với những món quen thuộc như lẩu, đồ nướng, hải sản, nước hầm xương đậm đặc, kèm theo rượu bia hoặc đồ uống nhiều đường fructose. Tất cả đều dễ khiến axit uric tăng vọt trong thời gian ngắn.
Axit uric cao không chỉ gây gút mà còn có thể làm tổn thương thận, hình thành sỏi thận, suy giảm chức năng thận và làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ. Vì vậy, với người có nguy cơ, kiểm soát axit uric không chỉ là tránh đau khớp mà còn là bảo vệ thận và tim mạch lâu dài.
Các bác sĩ khuyến cáo, người có axit uric cao cần duy trì chế độ ăn cân đối, tăng rau quả, uống đủ nước, hạn chế nước ngọt có ga, trà sữa và các loại đồ uống nhiều đường. Đồng thời, nên duy trì vận động đều đặn như đi bộ, chạy bộ, bơi lội, thay vì ít vận động kéo dài. Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya cũng là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh.
Tóm lại, với axit uric cao, nguyên tắc cốt lõi vẫn là “kiểm soát miệng ăn, tăng vận động, uống đủ nước và kiên trì lâu dài”. Một thói quen nhỏ tưởng như vô hại, nếu lặp đi lặp lại mỗi ngày, có thể đẩy cơ thể đến cái giá rất đắt.
Nguồn và ảnh: Nhân Dân Nhật Báo
Mỹ Diệu