Tết vốn là dịp sum vầy, nhưng đôi khi chỉ một câu nói của trẻ nhỏ cũng đủ khiến bầu không khí ấm áp trở nên lạnh đi trong tích tắc.
Gia đình chị T. sống tại Hà Nội, có một bé trai 8 tuổi. Năm nay, sau nhiều năm làm ăn thuận lợi, mẹ của chị T. quyết định lì xì cháu 5 triệu đồng với mong muốn "cho cháu có khoản tiết kiệm đầu đời". Trong khi đó, bà nội vốn sống bằng lương hưu mừng tuổi cháu 500 nghìn như mọi năm.
Chuyện sẽ chẳng có gì đáng nói nếu buổi chiều mùng 2, trong bữa cơm đông đủ hai bên gia đình, cậu bé không vô tư khoe: "Bà ngoại giàu hơn bà nội nhiều lắm, bà cho con 5 triệu cơ. Bà nội chỉ cho con 500 nghìn thôi".
Cả mâm cơm lặng đi vài giây. Người lớn quanh bàn cười gượng. Bà nội im lặng. Bà ngoại cũng thoáng bối rối. Không ai trách đứa trẻ, vì rõ ràng đó chỉ là một câu nói thật lòng. Nhưng sau hôm ấy, hai bên gia đình bắt đầu giữ khoảng cách. Những lời nói bóng gió xuất hiện. Một phong bao lì xì vô tình trở thành thước đo tự ái.
Ảnh minh họa
Khi tiền lì xì trở thành công cụ so kè
Về bản chất, lì xì là lời chúc may mắn đầu năm. Nhưng khi số tiền chênh lệch quá lớn, nó dễ bị nhìn nhận như một sự "so sánh ngầm". 5 triệu và 500 nghìn không chỉ khác nhau một con số, mà còn tạo cảm giác phân tầng rõ rệt.
Trẻ em chưa hiểu hết ý nghĩa của tiền, nhưng chúng rất nhạy với sự chênh lệch. Khi người lớn vô tình hỏi nhau: "Được bao nhiêu?", "Người này người kia lì xì nhiều thế cơ à?"... hay khi ánh mắt trầm trồ hướng về phong bao dày hơn, đứa trẻ sẽ tự động ghi nhận rằng số tiền càng lớn thì càng "đặc biệt".
Không ai trực tiếp dạy con xếp hạng tình cảm. Nhưng cách người lớn phản ứng đã âm thầm tạo ra bài học ấy. Trong câu chuyện này, sau khi nghe con khoe, bố mẹ cậu bé chỉ cười và nói: "Ừ, bà ngoại năm nay cho nhiều thật". Không ai kịp giải thích rằng số tiền không đại diện cho mức độ yêu thương. Không ai chỉnh lại cách diễn đạt của con.
Vài ngày sau, cậu bé tiếp tục khoe với bạn: "Bà ngoại mình giàu lắm, thương mình hơn". Với trẻ nhỏ, khái niệm "giàu" và "thương" đã bắt đầu nhập làm một.
Trẻ không tự nhiên thực dụng. Chúng đơn giản là phản chiếu môi trường. Nếu người lớn coi trọng con số, trẻ sẽ coi trọng con số. Nếu người lớn trầm trồ trước phong bao dày, trẻ sẽ tin rằng đó là điều đáng tự hào.
Ảnh minh họa
Sự việc trở nên căng thẳng khi bà nội nghe lại câu nói của cháu qua người thân. Bà buồn vì cảm giác mình "thua kém". Từ đó, bà ít sang thăm cháu hơn. Trong khi đó, bà ngoại cũng khó xử vì không hề có ý so bì, chỉ đơn giản muốn cho cháu một khoản tiền lớn đầu năm.
Đứa trẻ ở giữa không hiểu vì sao bỗng nhiên không khí gia đình thay đổi.
Thực tế, nhiều mâu thuẫn người lớn lại bắt nguồn từ một câu nói vô tư của trẻ. Nhưng trách nhiệm không nằm ở đứa trẻ. Trách nhiệm nằm ở việc người lớn đã không kịp thời định hướng.
Dạy con thế nào để không khoe khoang tiền bạc?
Trước hết, cha mẹ cần nói rõ với con rằng tiền lì xì là tấm lòng, không phải bảng xếp hạng yêu thương. Có thể giải thích rằng mỗi người có điều kiện khác nhau, nhưng tình cảm dành cho con là như nhau.
Thứ hai, nên thống nhất một quy tắc trong gia đình: không khoe số tiền nhận được, không so sánh giữa các phong bao. Điều này không chỉ giữ phép lịch sự, mà còn giúp trẻ hiểu rằng giá trị của bản thân không nằm ở số tiền được trao.
Thứ ba, nếu trẻ lỡ nói ra những câu nhạy cảm, thay vì trách mắng, cha mẹ có thể nhẹ nhàng điều chỉnh ngay tại chỗ: "Mỗi bà đều thương con theo cách riêng. Con cảm ơn cả hai bà nhé".
Tết là dịp để vun đắp tình cảm, nhưng chỉ một chút thiếu tinh tế cũng có thể khiến ý nghĩa bị lệch đi. Phong bao 5 triệu hay 500 nghìn suy cho cùng chỉ là vật chất. Điều ở lại lâu dài trong tâm trí trẻ mới là cách người lớn ứng xử trước sự chênh lệch ấy. Trẻ con không đo yêu thương bằng tiền, cho đến khi người lớn vô tình dạy chúng cách làm điều đó.
Thiên An