Chiều mùng 3 Tết, nhà anh Minh - chị Hương đông kín họ hàng. Tiếng trẻ con chạy nhảy, tiếng chúc tụng rộn ràng. Như mọi năm, mẹ anh lần lượt mừng tuổi các cháu trước sự chứng kiến của cả đại gia đình.
Đến lượt bé Bin, 6 tuổi - con của hai anh chị, bà nội rút ra một phong bao đỏ dày hơn hẳn mọi năm: "Bà mừng tuổi con 1 triệu cho năm mới may mắn".
Cả phòng khách trầm trồ. Một vài người xuýt xoa: "Năm nay bà nội mạnh tay quá".
Nhưng ngay sau đó, bà nói thêm một câu, giọng nửa đùa nửa thật: "Về nhà thì cất ngay đi nhé, không mẹ con lại lấy tiêu hết".
Tiếng cười bật lên rải rác trong phòng. Có người còn hùa theo: "Đúng rồi, tiền lì xì là của con đấy nhé".
Chị Hương đứng ngay cạnh con. Chị không cười nổi. Mặt chị nóng bừng rồi tái đi trong vài giây. Không ai để ý nhưng chị biết mình vừa bị đặt vào một tình huống khó xử giữa đám đông.
Lì xì của con nhưng mẹ lại là người khó xử (Ảnh minh họa)
Mọi năm, sau Tết, chị Hương vẫn bảo con đưa tiền lì xì cho mẹ giữ hộ. Một phần chị gửi tiết kiệm cho con. Một phần, khi trong nhà có khoản chi gấp như tiền điện, tiền chợ, chị tạm dùng rồi bù lại sau.
Anh Minh thu nhập không ổn định. Năm vừa rồi, chị Hương phải nghỉ việc vài tháng vì công ty cắt giảm nhân sự. Tài chính gia đình không dư dả. Những khoản "tiền lẻ" sau Tết đôi khi giúp chị xoay xở qua giai đoạn khó khăn.
Không ai nói thẳng nhưng câu "Không mẹ con lại lấy tiêu hết" của bà nội giữa phòng khách đông người khiến chị cảm giác mình vừa bị gắn nhãn là người... "ăn tiền của con". Đứa trẻ lúc ấy chưa hiểu hết nhưng trên đường về, bé Bin bỗng hỏi: "Mẹ lấy tiền của con thật hả mẹ?". Câu hỏi ngây thơ của con như một vết cứa vào trái tim chị.
Khi tiền lì xì trở thành phép thử niềm tin
Trẻ con không hiểu cấu trúc tài chính gia đình, song chúng hiểu rất rõ một điều rằng tiền là thứ quan trọng. Khi người lớn nói "Mẹ sẽ lấy tiêu hết", trong đầu trẻ sẽ hình thành một suy nghĩ đơn giản: tiền của mình có thể bị mất và người "lấy" là mẹ. Chỉ một câu nói, vai trò của người mẹ bị đặt vào thế phòng thủ. Thay vì là người quản lý tiền giúp con, chị Hương bỗng phải giải thích để chứng minh mình không "chiếm dụng".
Trong giáo dục gia đình, niềm tin là nền tảng. Nếu trẻ bắt đầu nghi ngờ cha mẹ trong chuyện tiền bạc, đó không còn là câu chuyện vài ba triệu đồng nữa. Đó là câu chuyện về quyền sở hữu, về sự minh bạch và về cách các thế hệ nói với nhau trước mặt trẻ.
Cha mẹ nên chủ động dạy con về lì xì (Ảnh minh họa)
Thay vì để tiền lì xì trở thành nguồn gốc của nghi ngờ, cha mẹ có thể chủ động biến nó thành một bài học tài chính sớm. Vậy, cha mẹ phải dạy con về tiền lì xì thế nào để không tạo vết rạn trong gia đình?
Thứ nhất, minh bạch với con. Nếu giữ tiền giúp con, hãy nói rõ bao nhiêu được gửi tiết kiệm, bao nhiêu dùng để mua sách vở, quần áo cho chính con. Trẻ cần cảm thấy mình được tôn trọng, không phải bị "tước quyền".
Thứ hai, thống nhất cách ứng xử giữa các thế hệ. Nếu có quan điểm khác nhau về việc quản lý tiền lì xì, người lớn nên trao đổi riêng với nhau, không nói trước mặt trẻ. Một câu nói thiếu kiểm soát có thể làm lung lay hình ảnh cha mẹ trong mắt con.
Thứ ba, dạy con về trách nhiệm tài chính. Có thể chia tiền lì xì thành ba phần: một phần tiết kiệm, một phần tiêu dùng nhỏ do con quyết định, một phần làm việc ý nghĩa như mua quà tặng lại ông bà. Khi trẻ được tham gia quyết định, tiền không còn là "chiến lợi phẩm" phải giấu kín.
Cuối cùng, người lớn cần nhớ rằng trẻ học cách nhìn về tiền thông qua thái độ của gia đình. Nếu tiền được nói đến bằng giọng nghi ngờ, trẻ sẽ học cách nghi ngờ. Nếu tiền được quản lý bằng sự minh bạch và tôn trọng, trẻ sẽ học cách có trách nhiệm.
Thiên An