Người ta vẫn hay nói: “Nuôi con lúc nhỏ để tuổi già được nhờ”. Nhưng chữ “nhờ” ở đây không nhất thiết là mỗi tháng con gửi về bao nhiêu tiền hay mua cho bố mẹ một căn nhà lớn.
Có những người con không quá giàu có nhưng luôn nhớ gọi điện hỏi thăm, biết đưa bố mẹ đi khám khi đau ốm, sẵn sàng về nhà lúc gia đình cần. Ngược lại, cũng có người thành đạt, dư dả nhưng bố mẹ quanh năm vẫn sống trong cô đơn.
Bố mẹ sau này có được nhờ con hay không không phải đến lúc con trưởng thành mới biết. Nhiều dấu hiệu đã xuất hiện từ chính cách các thành viên đối xử với nhau khi con còn nhỏ.
1. Trong nhà, bố mẹ biết tôn trọng và yêu thương nhau
Gia đình có vợ chồng thường xuyên xúc phạm, coi thường hoặc đổ lỗi cho nhau rất khó dạy con biết trân trọng người thân.
Trẻ không chỉ học bằng những lời bố mẹ nói. Con quan sát cách bố nói chuyện với mẹ, cách mẹ phản ứng khi bố mắc lỗi và thái độ của cả hai với ông bà hai bên.
Nếu lớn lên trong ngôi nhà mà người thân biết nhường nhịn, cảm ơn và xin lỗi nhau, trẻ sẽ hiểu rằng tình cảm gia đình cần được gìn giữ. Sau này, khi bố mẹ già đi, sự quan tâm đối với bố mẹ sẽ trở thành một phản ứng tự nhiên, không phải nghĩa vụ bị ép buộc.
Ngược lại, nếu từ nhỏ con thường xuyên nghe những câu như “Ông bà phiền lắm”, “Bố con chẳng được tích sự gì” hoặc “Mẹ chỉ biết làm khổ mọi người”, con cũng có thể dần coi việc thiếu tôn trọng người thân là bình thường.
Muốn con hiếu thảo, bài học đầu tiên không nằm trong sách vở mà nằm ở cách bố mẹ đối xử với nhau mỗi ngày.
2. Con được dạy chia sẻ việc nhà từ nhỏ
Một đứa trẻ ăn xong biết mang bát vào bếp, thấy mẹ xách đồ nặng biết chạy ra giúp hoặc chủ động lấy nước khi bố mệt đang học cách quan tâm đến người khác.
Những việc ấy có vẻ nhỏ nhưng lại đặt nền móng cho trách nhiệm gia đình về sau.
Nếu bố mẹ làm thay con mọi thứ chỉ vì suy nghĩ “con còn nhỏ” hoặc “chỉ cần học giỏi là được”, trẻ rất dễ quen với việc nhận sự chăm sóc mà không biết đáp lại. Đến khi trưởng thành, con có thể vẫn mặc định rằng bố mẹ phục vụ mình là điều đương nhiên.
Dạy con làm việc nhà không phải để có thêm một người lao động trong gia đình. Đó là cách giúp con hiểu rằng một mái nhà muốn vận hành thì tất cả thành viên đều cần góp sức.
Hôm nay con biết gấp quần áo, dọn bàn ăn và chăm em; ngày mai con mới có khả năng nhận ra bố mẹ đã mệt, đang đau hoặc cần được đỡ đần.
3. Bố mẹ không dùng sự hy sinh để tạo áp lực cho con
Có những phụ huynh thường xuyên nói:
“Bố mẹ khổ thế này cũng chỉ vì con.”
“Sau này con mà không báo đáp thì đúng là vô ơn.”
Những câu nói ấy có thể khiến trẻ nghe lời trong một thời gian, nhưng sự hiếu thảo được xây dựng từ cảm giác mắc nợ thường không bền vững.
Khi tình yêu luôn đi kèm với đòi hỏi báo đáp, con dễ cảm thấy ngột ngạt. Có trẻ lớn lên tìm cách tránh xa gia đình không phải vì không thương bố mẹ, mà vì mỗi lần trở về đều bị nhắc lại những hy sinh năm xưa.
Trong những gia đình bố mẹ có thể được nhờ con khi về già, tình cảm thường được nuôi dưỡng bằng sự gắn bó chứ không phải nỗi sợ mang tiếng bất hiếu.
Bố mẹ chăm con vì trách nhiệm và tình yêu; con quan tâm lại bố mẹ vì thực sự trân trọng những điều đã nhận được. Không ai phải dùng nước mắt hoặc công lao để buộc người còn lại ở bên mình.
4. Con có thể tâm sự với bố mẹ mà không sợ bị phán xét
Khi còn nhỏ, nếu con làm sai mà vừa mở miệng đã bị mắng, con sẽ học cách giấu giếm. Khi con buồn mà bố mẹ gạt đi bằng câu “Có thế cũng khóc”, con sẽ dần không muốn chia sẻ.
Khoảng cách giữa cha mẹ và con cái không xuất hiện đột ngột vào ngày con trưởng thành. Nó được tạo ra sau rất nhiều lần con muốn nói nhưng không được lắng nghe.
Một đứa trẻ dám kể với bố mẹ về điểm kém, mâu thuẫn với bạn bè hay những nỗi sợ thầm kín là dấu hiệu con xem gia đình như nơi an toàn.
Khi mối liên kết ấy được duy trì, lớn lên dù bận rộn hay sống xa, con vẫn có nhu cầu trò chuyện, hỏi han và chia sẻ cuộc sống với bố mẹ.
Đến lúc bố mẹ già yếu, con cũng dễ nhận ra những thay đổi bất thường, bởi giữa hai thế hệ chưa từng có một bức tường quá lớn.
5. Bố mẹ chuẩn bị cho tuổi già thay vì đặt toàn bộ tương lai lên vai con
Nghe có vẻ ngược đời, nhưng những phụ huynh ít phụ thuộc tuyệt đối vào con cái lại thường nhận được sự quan tâm tự nguyện nhiều hơn.
Bố mẹ nên cố gắng giữ gìn sức khỏe, có khoản dự phòng trong khả năng, duy trì các mối quan hệ và xây dựng cuộc sống riêng. Con cái vẫn có trách nhiệm quan tâm, nhưng không nên trở thành kế hoạch duy nhất cho tuổi già của bố mẹ.
Khi bố mẹ nói: “Các con cứ sống tốt, khi nào nhà cần thì cùng nhau thu xếp”, con sẽ cảm thấy mình được tin tưởng và càng muốn quay về.
Ngược lại, nếu từ nhỏ con đã nghe rằng sau này phải kiếm thật nhiều tiền để nuôi cả gia đình, phải sống gần bố mẹ và làm mọi việc đúng theo mong muốn của người lớn, tình thương rất dễ biến thành gánh nặng.
Bố mẹ muốn được nhờ con, trước hết phải cho con một mái nhà đáng để quay về
Không ai có thể nhìn một đứa trẻ rồi khẳng định sau này con chắc chắn hiếu thảo hay vô tâm. Cuộc sống còn có nhiều biến động, mỗi người con cũng có hoàn cảnh và khả năng khác nhau.
Nhưng một gia đình có sự tôn trọng, sẻ chia, lắng nghe và trách nhiệm sẽ tạo ra nền tảng tốt để trẻ biết yêu thương người thân.
Bố mẹ không cần nuôi con với suy nghĩ phải nhận lại tương xứng từng đồng tiền hay từng năm tháng đã bỏ ra. Điều đáng mong đợi hơn là sau này, dù con bay xa đến đâu, khi nghe bố mẹ không khỏe vẫn biết lo; khi gia đình cần vẫn tìm cách có mặt; khi trở về nhà vẫn cảm thấy đó là nơi mình thuộc về.
Đó mới là cái “được nhờ” quý giá nhất của tuổi già: không chỉ có người chăm sóc, mà còn có những đứa con thật lòng muốn ở bên mình.