Những ngày cận Tết, như một thói quen, nhiều người vội vàng tìm kiếm các phương pháp giảm cân "cấp tốc" từ bóp bụng, nhịn ăn đến uống nước ép thay bữa. Mục tiêu chung là nhanh có eo thon để đẹp rạng rỡ trong những ngày lễ hội. Tuy nhiên, thực tế nhiều người đã phải trả giá bằng sức khỏe, chặn đứng ngay lối suy nghĩ dùng cơ thể trả giá cho cái đẹp.
Nhịn ăn để "cho kịp tiêu chuẩn": Nhập viện vì tụt đường huyết
Chị H. (28 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: "Chỉ còn gần 1 tháng nữa là Tết, tôi quyết định chỉ uống nước lọc và trà không đường, cố nhịn tất cả bữa chính để giảm cân." Trong vòng 5 ngày đầu, chị giảm được 2,5kg nhưng bắt đầu mệt lả, hoa mắt, buồn nôn. Đến ngày thứ 7, chị ngất xỉu tại nhà, được gia đình đưa vào cấp cứu với chẩn đoán tụt đường huyết, rối loạn điện giải.
Bác sĩ điều trị cho biết nguyên nhân trực tiếp là việc cơ thể không được cung cấp năng lượng đủ, khiến đường huyết tụt, cơ thể suy kiệt. Nếu chậm trễ điều trị, nguy cơ hôn mê là có thể xảy ra.
Bóp bụng buộc chặt: Đau ruột, không giảm cân bền vững
Chị T. (32 tuổi, TP HCM) cho biết anh thường thắt đai thể thao bóp bụng hàng giờ mỗi ngày để "ép mỡ". Sau khoảng 2 tuần, chị than phiền đau vùng bụng, khó tiêu, đầy hơi kéo dài. Khám kiểm tra, bác sĩ phát hiện áp lực từ đai ép làm giảm lưu thông ruột, khiến nhu động ruột rối loạn.
"Cân nặng có giảm chút ít, nhưng tôi bị đau cả ngày. Giờ vẫn phải bỏ thói quen đó", chị T. nói.
Uống nước ép thay bữa: Rối loạn tiêu hóa, mất cân đối dinh dưỡng
Một số chị em chạy theo xu hướng "chỉ uống nước ép trái cây, rau xanh để giảm mỡ nhanh" cũng đang phải đối mặt với các triệu chứng rối loạn tiêu hóa: đau bụng, tiêu chảy kéo dài, mệt mỏi, thậm chí sụt cân không kiểm soát.
Chị N. (30 tuổi, Đà Nẵng) kể: "Ngày nào tôi cũng uống nước ép, bỏ bữa trưa và tối. Mấy ngày đầu còn khỏe, sau đó tôi cảm thấy người lâng lâng, buồn nôn". Bác sĩ cho biết nguyên nhân do cơ thể thiếu protein, chất béo thiết yếu và năng lượng, khiến hệ tiêu hóa mất cân bằng.
Giảm cân không đúng cách: Cái giá phải trả không chỉ là số kg trên cân
Từ những trường hợp thực tế, có thể thấy việc giảm cân bằng các phương pháp cực đoan đang tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Nhịn ăn kéo dài có thể khiến cân nặng giảm nhanh trong thời gian ngắn, nhưng đồng thời làm cơ thể rơi vào tình trạng tụt đường huyết, rối loạn điện giải, suy nhược và giảm khả năng tập trung. Nếu kéo dài, tình trạng này còn có thể làm hạ huyết áp và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Trong khi đó, việc sử dụng các loại đai bó bụng hoặc nịt eo với mục đích ép mỡ thực chất không giúp giảm mỡ mà chỉ tạo áp lực lên vùng bụng, làm ảnh hưởng đến lưu thông tuần hoàn, gây khó tiêu và rối loạn hoạt động của hệ tiêu hóa.
Không ít người lựa chọn uống nước ép hoặc sinh tố thay thế hoàn toàn các bữa ăn với mong muốn giảm cân nhanh, nhưng cách làm này lại khiến cơ thể thiếu hụt protein, chất béo thiết yếu cùng nhiều vi chất quan trọng, từ đó làm suy giảm miễn dịch, gây rối loạn tiêu hóa và mệt mỏi kéo dài. Ngoài những tác động về thể chất, việc giảm cân quá nhanh còn ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, dễ khiến người thực hiện rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu và mất kiểm soát trong ăn uống sau giai đoạn ép cân.
Theo bác sĩ Doãn Tường Vy - chuyên gia dinh dưỡng và quản lý cân nặng, giảm cân an toàn cần tuân thủ các nguyên tắc khoa học và phù hợp với thể trạng từng người. Bác sĩ cho biết cơ thể luôn cần một mức năng lượng tối thiểu để duy trì hoạt động sống, vì vậy việc nhịn ăn hoàn toàn có thể khiến quá trình chuyển hóa bị chậm lại, khiến cơ thể có xu hướng tích trữ mỡ thay vì đốt mỡ. Bên cạnh đó, chế độ ăn muốn hiệu quả cần đảm bảo cân bằng dinh dưỡng, cung cấp đầy đủ protein, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất, thay vì cắt bỏ bữa ăn hoặc chỉ sử dụng nước ép.
Về tốc độ giảm cân, mức giảm từ 0,5 đến 1kg mỗi tuần được xem là phù hợp, giúp cơ thể thích nghi dần mà không gây sốc chuyển hóa. Ngoài chế độ ăn, hoạt động thể chất đóng vai trò quan trọng, trong đó các bài tập vừa sức như đi bộ, yoga hoặc aerobic có thể giúp tiêu hao năng lượng hiệu quả và duy trì sức khỏe tổng thể. BS Doãn Tường Vy cũng nhấn mạnh, việc chạy theo mục tiêu giảm cân cấp tốc vì yếu tố ngoại hình trong thời gian ngắn có thể để lại nhiều hệ lụy lâu dài, từ rối loạn nội tiết, mất cân bằng dinh dưỡng cho đến ảnh hưởng chức năng tiêu hóa và sức khỏe tổng thể.
Đẹp là quyền ai cũng mong muốn, nhưng sức khỏe là tài sản quý giá nhất. Thay vì chạy đua với các phương pháp không có bằng chứng khoa học, bạn có thể:
Lên kế hoạch giảm cân từ sớm, theo tiêu chí nhẹ nhàng, bền vững.
Ưu tiên ăn uống lành mạnh, bổ sung rau xanh, protein chất lượng và nước lọc đủ mỗi ngày.
Kết hợp vận động vừa sức, ngủ đủ giấc và tránh stress kéo dài.
Không tin theo các xu hướng truyền miệng thiếu căn cứ; khi cần giảm cân, nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng.
Bởi một thân hình khỏe mạnh, cân đối không đến trong một vài ngày, nhưng giữ được sức khỏe suốt cả đời mới là điều quan trọng nhất.
Minh Anh