Năm 1984, tại vùng đất băng giá Alaska, một bữa tiệc tối đặc biệt đã diễn ra tại tư gia của nhà cổ sinh vật học danh tiếng R. Dale Guthrie. Những vị khách mời đến dự với tâm trạng vừa tò mò vừa hồi hộp, bởi chủ nhân bữa tiệc đã hứa hẹn về một món ăn "có một không hai".
Khi món hầm nóng hổi được dọn ra, sự thật được tiết lộ khiến không ít người phải rùng mình: nguyên liệu chính của món ăn là thịt của một con bò rừng đã chết từ hàng chục nghìn năm trước.
Vào một buổi tối năm 1984, một vài người may mắn đã nhận được lời mời đến nhà của nhà cổ sinh vật học R. Dale Guthrie tại Alaska. Guthrie tỏ ra vô cùng bí hiểm, ông chỉ nói rằng sẽ chiêu đãi họ một món "thượng hạng", còn cụ thể là gì thì không tiện tiết lộ, đến nơi khắc biết!
Câu chuyện bắt nguồn từ năm 1979, khi hai thợ đào vàng là Walter và Ruth Roman tình cờ phát hiện một khối vật thể lạ trong lớp băng vĩnh cửu gần Fairbanks, Alaska. Dưới tác động của vòi phun thủy lực, lớp băng tan chảy để lộ ra xác của một sinh vật cổ đại được bảo quản gần như nguyên vẹn. Ngay lập tức, Tiến sĩ Guthrie từ Đại học Alaska đã có mặt. Ông xác định đây là một cá thể bò rừng thảo nguyên sống trong thời kỳ Kỷ Băng hà.
Do phản ứng hóa học giữa phốt pho trong xương và sắt trong đất, bề mặt xác ướp được bao phủ bởi một lớp khoáng chất vivianit màu xanh lam kỳ ảo. Chính vì đặc điểm này, các nhà khoa học đã đặt cho nó cái tên trìu mến là "Blue Babe" (Em bé Xanh). Điều đáng kinh ngạc là dù đã trải qua hàng vạn năm, nhờ điều kiện lạnh giá lý tưởng, phần cơ bắp của Blue Babe vẫn giữ được kết cấu như thịt bò khô, và tủy xương bên trong vẫn chưa bị phân hủy.
Khi đội ngũ của Guthrie đưa toàn bộ con bò rừng lên khỏi mặt đất, họ phát hiện trên thân nó phủ một lớp vật chất dạng phấn màu xanh lam. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy đó là khoáng chất vivianit (lam thạch). Những chất này được tạo ra do phản ứng giữa phốt pho trong xương động vật và sắt trong đất.
Sự bảo quản hoàn hảo này đã kích thích trí tò mò của Guthrie. Với tư duy của một nhà khoa học luôn muốn khám phá giới hạn, ông nảy ra ý định nếm thử hương vị của quá khứ. Ông tin rằng các vi khuẩn cổ đại đã không còn khả năng gây hại, và việc nấu chín sẽ đảm bảo an toàn. Vì thế, ông xẻ một phần thịt ở cổ của Blue Babe để chế biến.
Trong bữa tiệc năm 1984, phần thịt bò cổ đại này được hầm kỹ cùng với tỏi, hành tây, cà rốt, khoai tây và rất nhiều gia vị để át đi mùi thời gian. Những người tham gia bữa tiệc hôm đó miêu tả rằng món ăn có mùi thơm đặc trưng của thịt bò, pha lẫn chút hương nấm nhưng vẫn không giấu được mùi đất nồng nặc.
Về kết cấu, thịt rất dai, đòi hỏi người ăn phải nhai thật kỹ, nhưng hương vị không hề tệ hại như tưởng tượng. May mắn thay, không ai trong số các thực khách gặp vấn đề về tiêu hóa sau bữa ăn táo bạo này.
Câu chuyện về bữa ăn thịt bò tiền sử đã trở thành một giai thoại nổi tiếng trong giới khảo cổ. Tuy nhiên, giá trị của Blue Babe không chỉ nằm trên bàn tiệc. Hiện nay, tiêu bản của nó là một trong những hiện vật quý giá nhất tại Bảo tàng phương Bắc thuộc Đại học Alaska.
Guthrie định dùng một miếng thịt nhỏ trên cổ con bò rừng này để nấu ăn. Sau khi hì hục cắt xuống, ông cảm thấy miếng thịt này sau khi rã đông lại tỏa ra mùi thơm nồng của thịt bò, thậm chí có chút mùi nấm, mặc dù mùi đất cũng nồng nặc không kém. Tiếc là kết cấu khô khốc này thực sự không hợp làm bít tết, có lẽ làm món hầm sẽ ổn hơn? Thêm thật nhiều gia vị và rau củ vào, mùi vị chắc chắn sẽ không tệ!
Các nghiên cứu khoa học sau này, đặc biệt là vào năm 2018, đã sử dụng công nghệ định tuổi bằng carbon phóng xạ hiện đại để xác định lại niên đại của Blue Babe. Kết quả cho thấy con bò rừng này đã sống cách đây ít nhất 50.000 năm, già hơn nhiều so với ước tính 30.000 năm ban đầu.
Ngoài ra, các dấu vết cào xước và vết răng trên cơ thể nó cũng giúp các nhà khoa học tái hiện lại giây phút cuối đời của sinh vật này: nó đã trở thành nạn nhân của một con sư tử Mỹ (Panthera leo atrox) - một loài thú săn mồi khổng lồ nay đã tuyệt chủng.
Hành động của Guthrie và các cộng sự có thể bị coi là lập dị dưới góc nhìn của người bình thường, nhưng trong thế giới khoa học, đó là sự tò mò vô tận đối với tự nhiên. Bữa ăn tối năm đó không chỉ đơn thuần là việc nạp năng lượng, mà là một trải nghiệm kết nối trực tiếp và đầy cảm quan với một thế giới đã mất từ hàng vạn năm trước.
Đức Khương