6h sáng, Chí Trung ngủ dậy, chạy bộ 3km trên máy rồi đi bơi 1000m. Sau đó anh đón người yêu đi ăn sáng và ngồi cà phê. Khi bạn gái đi làm, anh trở về với những thú vui của riêng mình.
Một ngày của Chí Trung ở tuổi 65 cứ thế trôi qua, không quá nhiều kế hoạch, cũng chẳng còn những cuộc đua phải thắng. Sau hơn 4 năm rời vị trí Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ, anh dường như đã đi qua cái tuổi mải miết đếm xem mình có bao nhiêu, thiếu gì và phải giữ lại điều gì.
Anh cười ha hả: "Giờ tôi chỉ mong mình được chết nhanh, chẳng còn thèm thuồng cái gì. Sống khỏe, chết nhanh, ít của để dành, ra đi nhiều người thương nhớ".
Rồi anh tỉnh queo: "Tôi bảo các con khi nào bố đi thì hỏa thiêu, nếu có điều kiện thì cho bố ra biển, thả tung lên cho bố bay thoải mái. Không có thì ra cầu Chương Dương, lúc vắng ném ùm bố xuống một cái, không có vấn đề gì cả.
Đừng mua đất xây mộ làm gì. Bố thấy các con mua đất đai xây mộ tốn kém, mà hàng tháng hàng năm phải đi lễ khổ ra. Không cần, cho bố ra sông, ra biển, đừng cho bố xuống ao tù chật chội là được".
Cứ thế, Chí Trung nói về cuộc sống, về tuổi già, về cái chết nhẹ tênh và hài hước. Nhưng đằng sau những chia sẻ tưởng như tếu táo ấy lại là một quan niệm sống rất rành rọt.
Chí Trung kể, ngày còn làm nghề, anh gần như "cô độc" vì một mình một lối. Trong nhiều năm hoạt động ở Nhà hát Tuổi trẻ, anh đảm nhiệm vị trí quản lý và thành công theo kiểu rất "khác người".
Khi người ta nghĩ sân khấu phải gắn với những vở diễn hoành tráng, những câu chuyện lớn lao, anh lại mạnh dạn đưa hài kịch đến với công chúng theo một cách gần gũi hơn. Trong đó, "Đời cười" từng là một trong những series được khán giả đón nhận nồng nhiệt.
Làm nghệ thuật nhưng có sự nhạy bén của người kinh doanh, Chí Trung không chọn cách ngồi yên trong nhà hát chờ khán giả tìm đến. Thời làm trưởng đoàn, anh đi khắp 63 tỉnh thành, xuống từng huyện, từng xã, tìm mọi cách đưa nghệ thuật đến gần người dân.
Có nhà văn hóa xây 2-3 năm vẫn vắng người, anh đến thì tổ chức biểu diễn, phát tờ rơi, kéo khán giả đến kín sân. Có khi đi ngang qua một bãi đất trống, thấy địa điểm có thể tổ chức biểu diễn, anh lập tức nghĩ cách quây hàng rào rồi gọi nghệ sĩ tới diễn.
Chí Trung không giống hình dung về một người làm quản lý nghệ thuật chỉ ngồi trong phòng ký giấy tờ.
Sáng 6h30, anh hối hả phân công mọi người đi phát tờ rơi: "Các nghệ sĩ trong nhà hát từ Lê Khanh, Vân Dung, hay NSND, NSƯT nào, tôi không biết, cứ chia nhau ra 3-4 ô tô cho tôi, mỗi ô tô 4-5 người đi phát tờ rơi 2 bên đường, rồi đến chỗ này này, chỗ kia phát tiếp".
Diễn xong đến 10h đêm, Chí Trung lại đích thân đi kiểm tra từng phòng xem nghệ sĩ đã ngủ chưa để mai còn sức mà đi tiếp. Rồi ai có chuyện gia đình, vợ chồng giận nhau, cãi cọ, tâm trạng không tốt, anh đều nắm được hết, gọi vào nói chuyện. Ai cười vu vơ trên sân khấu, anh có thể đuổi thẳng.
Vì thế, người ta "sợ" anh.
Chí Trung thừa nhận anh từng mang tiếng "ghê gớm". Nhưng anh cho rằng mình chưa bao giờ ác với ai, chỉ là quá nghiêm túc với công việc. Mấy chục năm làm cho nhà hát, 6h sáng có mặt ở cơ quan, 11h30 đêm mới về, đã làm thì làm hết sức, mạnh mẽ, quyết liệt, con người anh như vậy.
Thú vị là nỗi "sợ" Chí Trung ấy lại đi cùng một thứ tình cảm rất thật. Sau này khi anh nghỉ rồi, đàn em tới nhà chơi nói: "Ngày trước ở cạnh anh sợ thật, lúc nào cũng như ngồi trên đống lửa, nhưng anh đi rồi lại nhớ lắm".
Chí Trung nghỉ hưu ngày 31/5/2022. Hơn 40 năm sống với nghệ thuật, có trong tay cả danh tiếng lẫn vị trí, nhưng khi rời đi, anh chọn dứt khoát "buông" tất cả.
Sáng 1/6/2022, anh xóa một nửa danh bạ điện thoại liên quan đến công việc nghệ thuật, trong đó có nhiều số của lãnh đạo.
Anh cũng không còn gọi điện hỏi tình hình nhà hát. không quan tâm xem lớp trẻ đang làm gì, không ngồi tiếc nuối rằng "ngày trước tôi làm thế này, ngày trước tôi làm thế kia".
Chí Trung quan niệm: "Tôi rời tàu thì tàu vẫn chạy". Người khác sẽ tiếp tục công việc của anh. Mỗi giám đốc có một tư duy nghệ thuật khác nhau. Người đi rồi thì nên để người ở lại được làm việc theo cách của họ.
Anh lý giải: Đời người đến một lúc phải biết buông. Buông công việc, buông danh tiếng, buông quyền lực, buông cả những kỳ vọng không còn phù hợp. Buông không có nghĩa là phủ nhận những gì mình từng làm. Buông là biết khi nào một việc đã hoàn thành vai trò của nó trong cuộc đời mình.
Với Chí Trung, sự buông ấy không đi kèm tiếc nuối. Ngược lại, nó mang đến một cảm giác nhẹ nhõm đến mức chính anh cũng bất ngờ. "Tôi nghĩ rằng tôi là giám đốc nhà hát nhẹ lòng nhất khi nghỉ hưu", anh bảo.
Và từ sự nhẹ nhõm đó, Chí Trung bắt đầu phát hiện ra điều thú vị: Hóa ra ngoài nghề diễn, mình còn biết hát, biết đàn, biết quay clip theo các bạn trẻ.
Ngày trước Chí Trung gần như không hát. Về hưu, anh vào phòng thu, có thể hát 20 bài một lúc không mệt. Có bài chưa hát bao giờ cũng "chơi" luôn, chẳng cần tập.
Anh quay clip, có ngày từ sáng đến tận 7h tối, quay những 25 clip. Anh học, anh làm nội dung, đọc sách, xem phim, nuôi cá, chăm chó mèo, thích thì lại lên đường đi du lịch. Quan trọng nhất, anh có thời gian dành cho chính mình.
Nghỉ hưu rồi, mỗi ngày của Chí Trung tưởng như chẳng có "việc lớn" gì, nhưng lại kín lịch, "bận kinh khủng".
Theo anh, cái bận của tuổi trẻ là chạy theo công việc. Cái bận của tuổi già có khi chỉ là tìm được những niềm vui khiến mình thấy ngày hôm nay đáng sống, sống vui.
"Có người bảo tôi buông hết, sống tận hưởng như vậy là ích kỷ. Nhưng nếu dành cả đời để sống theo công danh rồi ánh mắt của người khác, đến lúc về già, mình sẽ chẳng biết mình thực sự muốn gì. Bởi vậy, tôi chọn tự tại", anh nói.
Nghệ sĩ Chí Trung hát ca khúc "Một cõi đi về"
Ở tuổi ngoài 60, Chí Trung đặc biệt đề cao sự tự chủ, nhất là tự chủ về tài chính. Với anh, về già có thể không cần quá nhiều tiền, nhưng nhất định phải có đủ khả năng tự lo cho mình. Quan niệm "về già dựa vào con cái", theo anh, đã không còn phù hợp với cuộc sống hiện đại.
Không phải vì con cái không thương cha mẹ, mà bởi mỗi người con cũng có một cuộc đời riêng để lo: công việc riêng, gia đình riêng, những khoản chi tiêu riêng và cả những áp lực mà đôi khi cha mẹ không nhìn thấy hết.
Chí Trung nhìn lại chính những năm tháng của mình để hiểu điều đó. Ngày trẻ, anh từng bận rộn đến mức 6h sáng đi làm, 11h30 đêm mới về. Nếu khi ấy cha mẹ cần anh chăm sóc mỗi ngày, có lẽ dù thương đến mấy, anh cũng khó lòng làm được tất cả như mong muốn.
Bởi vậy, khi về già, thay vì ngồi chờ con cái lúc nào cũng có mặt, anh cho rằng mỗi người nên chuẩn bị cho mình một cuộc sống đủ "tự lập". Tình thương của con cái là điều đáng quý, nhưng tình thương ấy không nên trở thành "kế hoạch tài chính" duy nhất cho tuổi già của cha mẹ.
"Về già không có tiền rất phiền", Chí Trung nói thẳng. Anh quan niệm cái "phiền" ấy không chỉ nằm ở chuyện thiếu thốn vật chất, mà sâu xa hơn là khi không có tiền, con người dễ mất đi quyền tự quyết với chính cuộc sống của mình.
Khi còn trẻ, còn sức khỏe và khả năng lao động, người ta còn nhiều cơ hội để kiếm tiền. Nhưng tuổi tác đi cùng sự thay đổi của sức khỏe, khả năng làm việc cũng giảm xuống, cơ hội kiếm tiền vì thế không còn rộng mở như trước.
Bản thân Chí Trung cũng từng trải qua những giai đoạn ít tiền. Sau khi chia tay Ngọc Huyền, hai người đã sống với nhau nhiều chục năm nhưng vẫn không mấy dư dả. Mua nhà cho các con xong, anh gần như chẳng còn bao nhiêu tiền. Sau này, nhờ công việc quay clip và những hoạt động mới, anh có thêm thu nhập.
Điều đó khiến anh càng tin rằng một người khi còn khả năng nên chuẩn bị cho chính mình. Không cần giàu. Không cần có biệt thự. Không cần tài sản khiến người khác phải trầm trồ. Nhưng cần một khoản đủ cho tuổi già đến.
Khoản dành dụm đó không chỉ đơn thuần là tiền, mà còn là quyền lựa chọn. Ốm thì có tiền chữa bệnh. Không muốn làm phiền người thân thì có thể thuê người chăm sóc. Không còn phù hợp sống cùng gia đình thì có thể chọn một nơi ở khác. Nếu cần thiết, có thể vào viện dưỡng lão.
Và Chí Trung cũng không coi tuổi già là một dấu chấm hết. Anh không thích kiểu suy nghĩ "già rồi thì thôi". Theo anh, già không có nghĩa là hết hạn sử dụng. Già là một phiên bản khác của chính mình, đừng ai tự phong mình thành "cổ vật quốc gia". Nếu còn sức khỏe, hãy làm những việc mình từng bỏ lỡ, bởi "mỗi ngày sống là một ngày có lãi".
Sau cuộc hôn nhân đổ vỡ với Ngọc Huyền, Chí Trung có một thời gian dài vướng vào những hiểu lầm của dư luận.
Nhắc về cuộc hôn nhân cũ, anh thẳng thắn và điềm tĩnh: "Ngọc Huyền là người đề nghị chia tay. Chúng tôi ly thân rồi ly hôn. Sau khi ly hôn, chúng tôi thống nhất rằng sẽ gửi một thông báo trên mạng xã hội bởi tôi biết rằng chuyện này khá bất ngờ với mọi người.
Tôi và Ngọc Huyền chia tay nhau văn minh lắm, không có vấn đề gì cả. Nhưng đến hôm ra tòa, Ngọc Huyền bảo: "Em xin một điều thôi là không công bố chuyện này nữa".
Sai lầm duy nhất của tôi là đã đồng ý với cô ấy. Tôi đã lẳng lặng giữ kín, vì tôi nghĩ nếu Ngọc Huyền không muốn nói, thì tôi cũng không nhắc làm gì. Chúng tôi ly thân từ năm 2016, năm 2018 ly hôn, thì đến đầu năm 2020 - hai năm sau tôi mới gặp Ý Lan.
Nhưng khi chuyện tình cảm mới được đưa lên báo, công chúng không biết đầy đủ diễn biến nên xuất hiện các cách hiểu khác nhau. Nhiều người suy nghĩ cứ vợ chồng bỏ nhau tức là người đàn ông lăng nhăng, có tiểu tam nên mới bị vợ bỏ. Tôi còn bị mắng là tham vàng bỏ ngãi, tham gái trẻ bỏ vợ tào khang. Không hề có chuyện đó!
Nhưng nói thật, những thị phi ấy giờ đã không còn có ý nghĩa gì với tôi. Sau tất cả, tôi vẫn dành tình cảm và sự trân trọng cho Ngọc Huyền".
Với Chí Trung, hai người phụ nữ quan trọng trong cuộc đời anh đều là "hai viên ngọc". Có những người từng đi cùng mình một đoạn đường, dù không còn là người đồng hành trong hiện tại, họ vẫn xứng đáng được trân trọng.
"Tôi nói với Ý Lan rất đàng hoàng rằng: 'Anh vẫn quý và thương Ngọc Huyền lắm. Nếu Ngọc Huyền có lỡ thất bát hay sức khỏe kém, thì anh sẵn sàng là người đến với cô ấy đầu tiên'. Ý Lan rất tôn trọng điều đó.
Kể cả khi mẹ Ngọc Huyền hấp hối, người thân báo là tôi đến ngay, ở bên nhà cùng Ngọc Huyền 2 ngày. Xung quanh thì cứ điều tiếng thế thôi, chứ chúng tôi văn minh lắm.
Chồng cũ của Ý Lan cũng là bạn của tôi. Cậu ấy thỉnh thoảng vẫn gửi thức ăn từ Quảng Ninh về đây để tẩm bổ cho người yêu của vợ cũ đấy".
Chí Trung và Ý Lan chọn cách yêu nhau nhưng không cần phải kết hôn. Anh cho rằng một tờ giấy đăng ký kết hôn không phải điều kiện bắt buộc để hai người yêu nhau tử tế.
Anh vẫn cần có một người để ăn cùng, trò chuyện, đi chơi, đi du lịch, vẫn muốn mặc một bộ quần áo tử tế rồi gặp người mình thương. Hai người yêu nhau, đồng hành với nhau, chăm sóc nhau trong khả năng của mình. Nhưng yêu không đồng nghĩa với việc một người phải hy sinh toàn bộ cuộc sống của mình cho người kia.
Ý Lan kém Chí Trung 18 tuổi. Anh hiểu bạn gái vẫn còn công việc và cuộc sống riêng.
"Ý Lan còn trẻ, bạn ấy có lý gì mà mới yêu nhau được vài năm đã phải đi hầu mình. Quan điểm của tôi rõ ràng. Mọi người cứ bảo phải cho cô ấy danh phận, nhưng khéo đăng ký xong là lại chán nhau ngay. Ý Lan cũng chẳng thích.
Chúng tôi cứ yêu vui vẻ thế thôi. Tôi nghĩ rồi, đến năm 70 tuổi, tôi sẽ hỏi Lan một câu rằng: 'Anh còn khỏe không? Còn sử dụng tốt không?'. Ý là mình còn bình thường không, có ốm yếu gì không, có còn "khả dụng" với cô ấy không?
Thật ra tôi có rất nhiều bệnh nền về tim mạch, tiểu đường, huyết áp... Nếu khi đó bệnh tật quá thì tôi vào viện, không thì tôi ở nhà riêng và thuê người trông nom. Không nữa thì vào viện dưỡng lão, cái này cũng rất văn minh", Chí Trung hóm hỉnh.
Đến tuổi này, Chí Trung không còn tìm kiếm một tình yêu phải "đúng chuẩn" trong mắt người khác. Anh chọn yêu nhưng không sở hữu, gắn bó nhưng không phụ thuộc, và quan trọng nhất nhất là ở bên nhau nhưng vẫn để cho nhau được sống cuộc đời của chính mình.
Lan Hương