Những khoản tiền đền bù đất đai lên tới hàng tỷ đồng có thể giúp nhiều gia đình thay đổi cuộc sống sau nhiều năm vất vả. Nhưng khi số tiền ấy trở thành tài sản lớn nhất của cả nhà, chuyện sử dụng hay phân chia thế nào đôi khi lại khiến tình thân nảy sinh rạn nứt. Câu chuyện của vợ chồng ông Cẩn là một trường hợp như vậy.
Có 9 tỷ đồng trong tay, tôi chưa kịp xây nhà mới đã nghe các con giục chia tiền
Ông Cẩn kể: Tôi năm nay ngoài 70 tuổi, vợ tôi cũng đã gần bằng tuổi ấy. Cả đời hai vợ chồng làm lụng, chắt bóp, tài sản quý nhất là mảnh đất cùng căn nhà cũ. Đợt giải phóng mặt bằng làm công trình nhà nước vừa rồi, gia đình tôi được đền bù 9 tỷ đồng. Cầm số tiền lớn ấy trong tay, vợ chồng tôi dự định mua lại một mảnh đất đẹp trong làng rồi xây căn nhà rộng rãi, sáng sủa, tổng chi phí khoảng 6 tỷ đồng. Còn 2 tỷ gửi ngân hàng, lấy lãi hằng tháng chi tiêu, thuốc men, phòng lúc trái gió trở trời. 1 tỷ còn lại, tôi dự định chia cho 3 cô con gái, mỗi đứa hơn 300 triệu đồng, coi như chút vốn để chúng trang trải cuộc sống. Tôi nghĩ mình đã có tuổi, tiền bạc nên tính đường dài, vừa lo cho con vừa giữ lại phần an toàn cho bản thân.
Ảnh minh họa
Thế nhưng, kế hoạch còn chưa kịp thực hiện thì các con đã lần lượt về bàn chuyện chia tiền. Đứa nào cũng cho rằng bố mẹ có 9 tỷ thì nên chia cho mỗi chị em 1 tỷ đồng. Các con còn khuyên chúng tôi đừng xây nhà to làm gì, tuổi già ở rộng cũng chẳng hết, vừa tốn kém vừa phải dọn dẹp. Chúng bảo trong làng có căn nhà cấp bốn cũ, diện tích 50m2, giá 3 tỷ đồng, mua về sửa sang một chút là ở được. Số tiền còn lại gửi ngân hàng vẫn đủ để bố mẹ dưỡng già.
Nghe qua, tôi thấy lời các con cũng có phần hợp lý. Nhà nhỏ thì đỡ tốn tiền, vợ chồng già cũng không cần phòng ốc quá nhiều. Nhưng điều khiến tôi buồn là chúng dường như đã mặc định số tiền đền bù ấy phải chia thế nào, mà chưa hỏi bố mẹ thực sự mong muốn điều gì. Cả đời vợ chồng tôi hy sinh cho các con, đến khi có chút tiền dưỡng già lại đứng trước lựa chọn khó xử. Tôi chỉ băn khoăn, liệu mình muốn xây một căn nhà tử tế để an hưởng tuổi già có phải là ích kỷ hay không?
Giữ tiền hay giữ mái nhà khang trang?
Trong trường hợp của ông Cẩn, điều quan trọng nhất không phải là chọn căn nhà to hay nhỏ, mà là bảo đảm cuộc sống tuổi già ổn định, có khoản dự phòng và không để chuyện chia tài sản làm tổn thương tình cảm gia đình.
Nếu xét về tài chính, phương án mua căn nhà cấp bốn giá 3 tỷ đồng có ưu điểm rõ rệt: chi phí ban đầu thấp hơn, giúp ông bà giữ lại được nhiều tiền mặt. Tuy nhiên, căn nhà đã cũ, diện tích chỉ 50m2 nên cần kiểm tra kỹ kết cấu, nền móng, mái, hệ thống điện nước và khả năng cải tạo. Nếu phải sửa chữa lớn, chi phí thực tế có thể cao hơn dự tính. Ông bà cũng cần xem xét vị trí, đường đi, khả năng tiếp cận bệnh viện và sự thuận tiện khi tuổi tác ngày càng cao.
Ảnh minh họa
Trong khi đó, mua đất và xây nhà với tổng chi phí 6 tỷ đồng có thể đáp ứng tốt hơn mong muốn của ông bà về một nơi ở khang trang, phù hợp với nhu cầu lâu dài. Nhưng phương án này chỉ nên thực hiện khi đã tính đủ chi phí xây dựng, nội thất, giấy phép và khoản dự phòng phát sinh. Nếu dồn quá nhiều tiền vào nhà cửa, ông bà có thể sở hữu một căn nhà đẹp nhưng lại thiếu tiền mặt khi cần chữa bệnh hoặc thuê người chăm sóc.
Theo tôi, ông bà nên làm theo ba bước. Trước tiên, cần xác định khoản tiền tối thiểu phải giữ lại để dưỡng già, bao gồm chi phí sinh hoạt, y tế và một khoản dự phòng đủ lớn. Tiếp theo, khảo sát thực tế căn nhà cấp bốn, tính cả tiền sửa chữa để so sánh với phương án mua đất xây nhà. Cuối cùng, chỉ quyết định sau khi đã có bảng dự toán rõ ràng, không vì sức ép của các con mà vội vàng mua bán hoặc chia tiền.
Về việc chia tài sản, ông Cẩn nên nói rõ với ba cô con gái rằng số tiền đền bù là tài sản của cha mẹ, trước hết phải bảo đảm nơi ở và cuộc sống khi tuổi già. Việc cho con bao nhiêu là quyền quyết định của ông bà, không phải nghĩa vụ phải chia đều theo yêu cầu. Nếu muốn hỗ trợ các con, ông bà có thể chia khoản tiền phù hợp sau khi đã xác định chắc chắn phần dưỡng già, đồng thời nói rõ đây là sự giúp đỡ trong khả năng chứ không phải chia toàn bộ tài sản.
Nếu phải chọn giữa hai phương án, tôi nghiêng về việc mua nhà cấp bốn nếu căn nhà còn tốt, vị trí thuận tiện và chi phí sửa chữa hợp lý. Tuy nhiên, nếu căn nhà ấy quá chật chội, xuống cấp nghiêm trọng hoặc không phù hợp với nhu cầu sinh hoạt của ông bà, xây nhà mới vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc. Không nên chọn nhà nhỏ chỉ để có thêm tiền chia cho con, cũng không nên xây nhà lớn chỉ vì muốn có một mái ấm như mơ ước.
Tuổi già cần một nơi ở phù hợp và một khoản tiền đủ để chủ động cuộc sống. 3 cô con gái có thể cần tiền cho gia đình riêng, nhưng ông bà cũng cần được sống an tâm với thành quả lao động cả đời. Một quyết định tài chính đúng đắn không phải là chia được bao nhiêu cho con, mà là giúp cha mẹ không trở thành người phải ngửa tay xin lại chính đồng tiền của mình khi về già.
Ngọc Thương