Cơn sốt xây dựng trung tâm dữ liệu AI đang tạo ra một cuộc khủng hoảng linh kiện ngày càng lan rộng. Sau bộ nhớ, ổ SSD và GPU, ngành công nghệ hiện bắt đầu thiếu cả những bảng mạch dùng để kết nối các thành phần đó với nhau.
Theo Nikkei Asia, khi lên kế hoạch cho các dòng sản phẩm năm 2027, lãnh đạo HP và Dell đã bắt đầu lo ngại không thể mua đủ bo mạch. Một quản lý tại hãng máy tính Mỹ cho biết nguồn cung vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu, ngay cả khi lượng PC xuất xưởng có khả năng tiếp tục giảm trong năm tới.
Máy chủ AI đẩy PC xuống cuối hàng chờ
Bo mạch dành cho máy chủ AI phức tạp hơn đáng kể so với loại được sử dụng trong máy tính thông thường. Một bảng mạch máy chủ cao cấp có thể sử dụng hàng chục lớp vật liệu, laminate suy hao thấp và vải sợi thủy tinh chuyên dụng để bảo đảm tín hiệu tốc độ cao hoạt động ổn định.
Mỗi sản phẩm như vậy tiêu tốn nhiều vật liệu và chiếm dây chuyền sản xuất lâu hơn một bo mạch chủ PC. Đổi lại, các công ty điện toán đám mây sẵn sàng trả giá cao hơn để bảo đảm nguồn cung cho những trung tâm dữ liệu trị giá hàng tỷ USD.
Điều này khiến các nhà sản xuất bảng mạch có động lực ưu tiên đơn hàng máy chủ AI, trong khi linh kiện dành cho PC, camera và thiết bị điện tử thông thường phải xếp sau. Người tiêu dùng vì thế bị ảnh hưởng gián tiếp, dù họ không trực tiếp mua bất kỳ phần cứng AI nào.
Cuộc đua giành năng lực sản xuất còn khiến các tập đoàn công nghệ trực tiếp đầu tư vào nhà cung ứng. Tháng 9, Amazon đã mua lượng cổ phần trị giá khoảng 1,59 tỷ Đài tệ tại Gold Circuit Electronics, một nhà sản xuất bảng mạch của Đài Loan.
Hầu hết bảng mạch đều bắt đầu từ những tấm laminate phủ đồng. Một nhà sản xuất PC tại Đài Loan cho biết giá loại vật liệu này đã tăng ít nhất 12 lần kể từ tháng 7, cho thấy áp lực đang xuất hiện ngay từ đầu chuỗi cung ứng.
Trong khi đó, một trong những nhà cung cấp laminate lớn nhất thế giới cho biết lượng đơn hàng của họ đã kín đến năm 2030. Công ty đang có kế hoạch tăng gấp ba công suất vào năm 2028, nhưng năng lực sản xuất bổ sung vẫn chưa theo kịp tốc độ mở rộng của các trung tâm dữ liệu.
Thời gian giao hàng vì thế ngày càng kéo dài. Một nhà sản xuất bảng mạch cho biết thời gian chờ của nhiều sản phẩm đã tăng gấp đôi, trong khi nhà cung cấp khác cảnh báo đơn hàng mới được đặt ở thời điểm hiện tại có thể phải đến cuối năm 2028 mới được giao.
Việc xây thêm nhà máy cũng chưa thể giải quyết vấn đề ngay lập tức vì ngành PCB đang thiếu kỹ sư có kinh nghiệm. Cuộc cạnh tranh nhân lực đã đẩy mức lương trong lĩnh vực này tăng khoảng 20-30%, đồng thời làm chậm quá trình mở rộng dây chuyền.
Từ máy ảnh, thiết bị y tế đến PC giá rẻ đều bị ảnh hưởng
Tác động của tình trạng thiếu bo mạch không chỉ giới hạn trong ngành PC. Canon cho biết việc thiếu bảng mạch và các linh kiện gắn trên đó đã làm gián đoạn hoạt động sản xuất của công ty từ tháng 8.
Canon dự kiến mất khoảng 90 tỷ yen doanh số thiết bị y tế trong năm nay, một phần do không có đủ linh kiện để hoàn thiện sản phẩm. Đây là dấu hiệu cho thấy làn sóng đầu tư AI đang ảnh hưởng đến cả những lĩnh vực không trực tiếp cạnh tranh GPU, từ máy ảnh đến thiết bị chăm sóc sức khỏe.
Người mua PC đã phải chịu tác động từ những đợt thiếu RAM, SSD và GPU trong suốt năm qua. Nếu bo mạch tiếp tục khan hiếm, chi phí sản xuất máy tính có thể tăng thêm trong năm 2027 và 2028, đặc biệt ở phân khúc phổ thông vốn có biên lợi nhuận thấp.
Gartner từng dự báo những mẫu PC giá dưới 500 USD có thể biến mất vào năm 2028. Trong khi đó, RTX 5080 hiện được bán với giá gần 2.000 USD tại một số nhà bán lẻ Mỹ, cao hơn đáng kể so với giá niêm yết ban đầu.
CEO Acer vẫn cho rằng giá PC có thể bắt đầu giảm trong năm 2027. Tuy nhiên, triển vọng này ngày càng khó chắc chắn khi ngay cả một đơn hàng bảng mạch được đặt hôm nay cũng có nguy cơ chưa thể giao trước cuối năm sau.
Cơn sốt AI vì thế không chỉ khiến GPU và bộ nhớ trở nên đắt đỏ. Nó đang hút dần vật liệu, nhân lực và năng lực sản xuất của toàn bộ chuỗi cung ứng, đến mức tấm bo mạch tưởng như bình thường bên trong một chiếc PC cũng trở thành mặt hàng phải tranh giành.
Tuấn Nguyễn