Cong vẹo cột sống ở trẻ diễn biến âm thầm, phụ huynh không nên chủ quan

80 - 85% trường hợp cong vẹo cột sống ở trẻ diễn biến âm thầm, khó nhận biết

Cong vẹo cột sống là tình trạng cột sống bị cong, lệch sang một bên khiến cơ thể mất cân đối. Bệnh thường gặp ở trẻ trong độ tuổi học đường, đặc biệt từ 9 - 17 tuổi. Đáng lưu ý, cong vẹo cột sống thường tiến triển âm thầm, khó phát hiện ở giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi trẻ đi khám chuyên khoa hoặc khi cột sống đã xuất hiện những biến dạng rõ rệt như lệch vai, gù lưng, lệch hông, dáng đi mất cân đối,...

Điển hình là trường hợp bệnh nhi H. (13 tuổi) thường xuyên ngồi học với tư thế lưng không thẳng. Lo lắng về tình trạng của con, gia đình đã đưa trẻ đến Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh thăm khám. Kết quả chụp X-quang cho thấy trẻ bị cong vẹo cột sống với góc Cobb 23 độ.

Theo PGS.TS.BS Hà Kim Trung (Phó Giám đốc Y khoa BVĐK Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh) đây là một trong rất nhiều trường hợp được phát hiện bệnh khi đến khám chuyên khoa. Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ cong vẹo cột sống, trong đó khoảng 80 - 85% trường hợp cong vẹo cột sống không rõ nguyên nhân (vẹo cột sống vô căn). Ngoài ra, bệnh cũng có thể liên quan đến dị tật bẩm sinh, các bệnh lý thần kinh - cơ hoặc do những thói quen sinh hoạt không khoa học như ngồi học sai tư thế trong thời gian dài.

Điều đáng lo ngại là phần lớn trẻ mắc cong vẹo cột sống không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Không ít trường hợp đến viện khi độ cong đã lên tới 40 - 50 độ, thậm chí trên 100 độ. Lúc này, quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn, thời gian phục hồi kéo dài và tăng nguy cơ biến dạng lồng ngực, ảnh hưởng chức năng hô hấp, tim mạch, hạn chế khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của trẻ. Vì vậy, việc chủ động tầm soát và phát hiện sớm cong vẹo cột sống ở trẻ được xem là yếu tố then chốt giúp kiểm soát, ngăn chặn tiến triển của bệnh ngay từ giai đoạn đầu.

Tầm soát cong vẹo cột sống - Phát hiện sớm, can thiệp kịp thời

Nguyên tắc quan trọng nhất trong điều trị cong vẹo cột sống ở trẻ là phát hiện càng sớm càng tốt, bởi đây chính là "giai đoạn vàng" khi độ cong còn nhẹ giúp can thiệp hiệu quả. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên mức độ cong vẹo và độ tuổi của trẻ nhằm xây dựng phác đồ phù hợp. "Với bệnh nhi H nêu trên, được phát hiện ở giai đoạn sớm với mức độ cong nhẹ, chưa gù nên chưa cần phẫu thuật. Đồng thời, trẻ vẫn đang trong giai đoạn phát triển chiều cao nên việc điều trị bảo tồn sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn", PGS.TS.BS Hà Kim Trung chia sẻ.

Sau khi được trực tiếp thăm khám và đánh giá mức độ cong vẹo, bệnh nhi H. được chuyển tới Khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng để tập phục hồi chức năng cột sống dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia.

BSCKI Đinh Văn Hào (Trưởng Khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng BVĐK Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh) chia sẻ: "Dựa trên mức độ cong vẹo của từng bệnh nhân, chúng tôi xây dựng chương trình phục hồi chức năng cá thể hóa với hệ thống bài tập chuyên biệt nhằm cải thiện sự mất cân bằng cơ, tăng cường sức mạnh nhóm cơ lưng - bụng và hỗ trợ ổn định trục cột sống. Quá trình điều trị được kết hợp với các kỹ thuật vật lý trị liệu như sóng siêu âm, từ trường siêu dẫn, điện xung, kéo giãn cột sống và trị liệu bằng tay nhằm giảm co cứng cơ, cải thiện biên độ vận động, điều chỉnh tư thế và nâng cao hiệu quả phục hồi. Đồng thời, bệnh nhi có góc cong cột sống trên 20 độ được chỉ định đeo áo chỉnh hình giúp kiểm soát tiến triển của đường cong, kết hợp tái khám định kỳ nhằm theo dõi và điều chỉnh phác đồ theo từng giai đoạn.

Tại BVĐK Hồng Ngọc, sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên gia cột sống và đội ngũ phục hồi chức năng giúp mỗi bệnh nhi được theo dõi sát sao, từ đó tối ưu hiệu quả điều trị, đồng thời hạn chế nguy cơ phải can thiệp phẫu thuật trong tương lai.

Thông qua ca bệnh trên, PGS.TS.BS Hà Kim Trung khuyến cáo: Phụ huynh cần chủ động theo dõi những dấu hiệu bất thường ở trẻ như lệch vai, lệch hông, bả vai nhô cao bất thường, thường xuyên đau hoặc mỏi lưng kéo dài. Bên cạnh đó, các thói quen như ngồi học sai tư thế, đeo cặp quá nặng hoặc ít vận động cũng là những yếu tố nguy cơ khiến cột sống cong vẹo cần được điều chỉnh sớm.

Theo chuyên gia, thời gian nghỉ hè là giai đoạn thuận lợi để phụ huynh đưa trẻ đi tầm soát cong vẹo cột sống. Nếu phát hiện bất thường và cần can thiệp, trẻ sẽ có nhiều thời gian hơn để tham gia các chương trình phục hồi chức năng, tập luyện và điều chỉnh tư thế, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị.

Quang Vũ